Davultepe’de rantsal katliam: Kaplumbağaların yumurtlama alanında halay, mangal partisi!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Yüsra Batıhan

Mersin’in Erdemli, Anamur Silifke ve Akdeniz İlçelerindeki sahiller Caretta Caretta ve Chelonia Mydesler’ın uğrak noktası. Eylül ayının sonuna kadar bu sahillere yaklaşık 3 bin 600 yumurta bırakan bu türlerin 200 binden fazla yavrusu, yumurtalarını kırarak denizle buluşmak üzere yola çıkıyor. Deniz kaplumbağalarının sağlıklı yumurtlaması ve yumurtadan çıkması için yaz boyunca kimi bölgelerde sokak ışıklarına elektrik verilmiyor ve gürültü çıkaracak eylemler yasaklanıyor.  Ancak, Tarım ve Orman Bakanlığı’na Bağlı 100. Yıl Tabiat Parkı’nda ne yönetmelik uygulanıyor ne de ceza veriliyor.

Bakanlık bünyesindeki Tabiat Parkı, esasında deniz kaplumbağaları ve kum zambakları için korum alanı ilan edilen bölgelerden bir tanesi. Bakanlık ve ÇAAŞ Grup isimli bir şirket arasında Eylül 2017 yılında imzalanan bir anlaşma ile bölgeyi koruma ve işletme yetkisi ÇAAŞ Grup’un alt şirketi olan Kervan A.Ş.’ye 5 yıllığına devredildi. Daha sonra yapılan sözleşmelerle işletme yetkisi uzatılmış oldu.

Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Kervan A.Ş arasında yapılan sözleşmede, bölgenin deniz kaplumbağalarının üreme alanı olduğuna, kum zambağının da burada yayılış gösterdiğine dikkat çekilerek bölgenin hassas durumda olduğu belirtiliyor. İmzalanan sözleşmede bölgede koruma amaçlı imar planı uygulanması gerektiğine, deniz kaplumbağaları başta olmak üzere burada bulunan türlerin zarar görmemesi için işletmelerde gürültü kontrol yönetmeliğine, ışıklandırma yönetmeliğine uyulmasına yönelik maddeler bulunuyor.

Koruma bölgesine club ve düğün salonu açıldı

Pek çok sektörde faaliyet gösteren ÇAAŞ Grup çatısı altındaki Kervan şirketi, 2018 yılında bölgede bir düğün salonu ve pub açtı, 2022’de de bir otel inşaatına başlandı. Koruma altında olması gereken alana iş makineleri ile giriş yapıldı. 2023 yılında ise denize çok yakın mesafede bir başka işletme kuruldu.

İşletmenin yaydığı ışık ve gürültü deniz kaplumbağalarının ya yumurtlamasını engelliyor ya da yumurtadan çıkan yavru kaplumbağaların deniz yerine başka yöne gitmesine neden oluyor. Bu nedenle her yıl gözlerini 100’ncü Yıl Tabiat Parkı’nda dünyaya açan pek çok yavru kaplumbağa denize kavuşamadan ölüyor.

Kaplumbağaların koruma alanında mangal yakılıyor, halay çekiliyor, ışıklı partiler yapılıyor

Kurulan işletmeler faaliyetlerine devam ederken bu bölgede eğlenceler düzenlemeye devam ediyor. Tabiat Parkı’na yaptığımız ziyarette yoğun kalabalık ve deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanlarında herhangi bir uyarının bulunmaması oluyor. Kaplumbağaların yumurtlama alanı nadiren kafes ile korunurken, genellikle kargı denilen uzun bir çubuk yerleştirilerek korunmaya çalışılıyor. Ancak bu alanlarda da herhangi bir uyarı bulunmadığı için içinde çöplerin bulunduğu bu çukurlarda deniz kaplumbağalarının yumurtalarının olduğunu anlamak zorlaşıyor.

Sahil boylu boyunca envai çeşit çöp ile doluyken, kırık cam parçaları da anne ve yavru deniz kaplumbağalarının denize ulaşmadan önce yaralanmalarına neden olabilecek risklerden birini oluşturuyor. Yerinde gözlem yapan 9. Köy ekibi, 100. Yıl Tabiat Parkı’nda deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanında mangallar yakıldığını, halayların çekildiğini, misketlerin oynandığına, danslar edildiğine, sahil partilerinin verildiğine, burada bulunan endemik türdeki canlıların korunması için gerekli yönetmeliklerin uygulanmadığını tespit etti.

Davultepe sahiline ilişkin son bilirkişi raporu 2023 yılına ait. Mersin Üniversitesi Deniz Kaplumbağaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’ne ait raporda, bölgede ihaleye aykırı olarak tabiat parkının dokusunu değiştiren işlemlerin yapıldığına dikkat çekildiği, işletmelere ait şezlong ve şemsiyelerin kumul alanı doldurduğu ve deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanının kısıtladığı vurgulanıyor. Uzmanlar, Deniz Kaplumbağalarının sağlıklı bir biçimde yumurta bırakabilmesi ve yavruların denize ulaşabilmesi için karanlık ve sessiz bir ortamın olması gerektiğine de işaret ediyor. Aksi taktirde ay ışığının denize yansımasını değil de yapay ışıkları gören yavrular deniz yönünün tersine giderek denize ulaşamıyor.

“Ağaçlar kesildi, yumurtlama alanına kepçeyle girildi”

Sorularımızı yanıtlayan bir ziyaretçi, daha önceki yıllarda bu alana traktörlerin girdiğini söylerken, arka taraftaki ormanlık alanda da ağaçların kesildiğini söyledi. İsmini vermek istemeyen ziyaretçi, şöyle devam ediyor:

“Burası tamamen rezil durumda. Daha öne burayı ilk devraldıklarında yoğunluğun olduğu bölgeye kepçe soktular. Orası tamamencarettaların yaşam alanıydı ve orayı tahrip ettiler. Burası şu anda emin ellerde değil. Bu alanın hem insanlar hem deniz kaplumbağaları için korunması gerekiyor ama burayı alan şirket burada yığınla ağaç kesti. Düğün salonun yanına beton bloklar diktiklerini gördük.”

Bölgede yaşayan site sakinlerinin bir kısmı deniz kaplumbağalarını korumak için bireysel olarak çalışmalar yürütüyor. Bunlardan biri de Sevi Özyurt. Özellikle yaz aylarında sahil şeridi boyunca sürekli bir gürültünün olduğunu dile getiren Özyurt, kaplumbağaların çöplere takıldığı için denize ulaşamadığını söyledi. Anne deniz kaplumbağalarının da gürültü nedeniyle korktuğunu ve sahile yumurtlamaya gelemediğini söyleyen Özyurt, gürültünün geç saatlere kadar sürdüğünü dile getirdi. Diğer gönüllüler ile birlikte yetkili mercilere defalarca dilekçe yazdıklarını ancak herhangi bir önlem alınmadığını kaydetti.

“Ruhsatı belediye değil bakanlı veriyor”

Mezitli Belediyesi, ÇAAŞ Grubu’nun ruhsatının iptali için 2023 yılında dava açtı ancak dava şirket lehine sonuçlandı. Deniz kaplumbağalarını ve bölgeyi korumak için hukuki mücadele yürüten kurumlardan biri de Mersin Barosu. Mersin Barosu Kent ve Çevre Komisyonu avukatları, normal koşullarda işletme ruhsatlarının belediyeden alınması gerektiğini dile getirirken, 100. Yıl Parkı’nda ruhsatların bakanlık aracılığı ile sağlandığına işaret ediyor. Şirketin bu sayede belediyelere ihtiyaç duymadan ruhsat aldığını söyleyen avukatlar, açılan davaların ise Mersin Barosu’nun dava açma yetkisi olup olmadığı etrafında ilerlediğini kaydediyor ve dava sürecine ilişkin şunları aktarıyor:

“Bu davalarda alınan kararlara itiraz edildi. Uzun süre itiraz süreçleri beklendi. Daha sonra baronun değil ama şahısların dava açma kabiliyeti olduğuna karar verildi. Yalnızca bu iki yıl sürdü. Bu da dosyanın yeni yeni esastan, yani buralarda kaplumbağalara zarar veriliyor mu, sözleşmelerin iptal edilmesi gerekiyor mu üzerinden inceleneceği anlamına geliyor. Bu sürecin de bir yıl süreceğini düşünüyoruz. Dosya şu anda Danıştay’da. Oradan gelmesinin de bir yılı bulacağını düşünüyoruz.”

“Göstermelik birkaç kafes suçun itirafıdır”

Bölgede yaptıkları incelemelerde deniz kaplumbağalarını ve kum zambaklarını korumaya yönelik hiçbir çabasının olmadığını gördüklerini söyleyen avukatlar, gözlemlerini şöyle aktarıyorlar:

“İşletmelerin hemen yanına göstermelik bir kaç kafesin olması bile bir suçun itirafıdır. Kaldı ki düğün salonunun olduğu tarafta kafes bile bulunmuyor. Düğünlerin yapıldığı, çalgıların çalındığı bu alanda yumurtlama bölgeleri sadece kargılarla işaretlenmiş durumda. İnsanlar orda yuva olduğunu bile bilmiyor. çocuklar kargılarla oynuyor. Herkesin orada ne olduğunu bilmesi gerekiyor ama en ufak bir uyarı tabelası bile bulunmuyor” diyerek sözlerini sonlandırıyor.

Şirket yetkilileri soruları cevaplamadı

Bölgenin koruma ve işletme yetkisini yasal olarak elinde bulunduran ÇAAŞ Grup adına ulaştığımız yetkililer, bölgeye ilişkin sorularımızı yanıtlamayı reddetti.