Muayene olmak yetmiyor: Hastalar sağlık hizmetine neden ulaşamıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Emre Sönmez

Sağlık hizmetine erişim, yalnızca hastanede muayene olabilmekle sınırlı değil. Hastanın doğru branşa zamanında ulaşması, gerekli tetkikleri yaptırabilmesi, reçete edilen ilaçları temin edebilmesi ve tedavisini kesintisiz sürdürebilmesi gerekiyor. Ancak randevu yoğunluğu, sağlık çalışanlarının iş yükü ve ekonomik koşullar, bu sürecin farklı aşamalarında engeller yaratıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 Yaşam Memnuniyeti Araştırması, sağlık hizmetlerine ilişkin sorunların başında randevu ve ücretlerin geldiğini gösteriyor. Araştırmaya göre muayene veya tahlil için randevu almanın sorun olarak görülme oranı devlet hastanelerinde yüzde 47,2’ye ulaşıyor. Özel hastanelerde ise muayene ve tahlil ücretlerini sorun olarak görenlerin oranı yüzde 66,6.

Randevu bulmak tedaviye ulaşmak anlamına gelmiyor

Randevu sisteminde yaşanan güçlükler, hastaların sağlık hizmetine erişim sürecinin ilk aşamasını oluşturuyor. Türk Tabipleri Birliği Aile Hekimliği Kolu’nun Mayıs 2026’da yayımladığı araştırma, bu sorunun aile sağlığı merkezlerine de yansıdığını ortaya koyuyor.

12-18 Mayıs 2026 tarihlerinde bin 279 kayıt üzerinden gerçekleştirilen ankette, katılımcı aile hekimlerinin yüzde 87,1’i yalnızca hastane randevusu bulamadığı için her gün kendilerine başvuran hastalar olduğunu belirtiyor. Hastasına randevu bulamadığını hemen her zaman veya bazen ifade eden hekimlerin oranı ise yüzde 95,7. TTB, araştırmanın ulusal temsiliyet iddiası taşımadığını, geniş katılımlı bir saha gözlemi olarak değerlendirilmesi gerektiğini özellikle vurguluyor.

Sağlık Bakanlığı ise randevu sistemindeki yoğunluğu azaltmaya yönelik çalışmalar kapsamında MHRS üzerinden günlük ortalama 1,7 milyon randevu verildiğini açıklıyor. Bakanlığın 2026 yılı bütçe sunumunda, randevu bekleyen vatandaş oranının alınan önlemlerle yüzde 90 azaltıldığı belirtiliyor. Bu açıklamalar sistemdeki kapasiteyi ve iyileştirme çalışmalarını gösterirken, TÜİK ve TTB verileri hastaların randevuya erişim konusunda hâlâ sorun yaşadığını ortaya koyuyor.

“Randevu bulamadığım için şikâyetimi ertelemek zorunda kaldım”

Randevu bulmak, hastaların sağlık hizmetine erişim sürecindeki ilk engel olarak öne çıkıyor. Uygun branşta randevu bulamayan, muayene sonrasında tetkik ve kontrol için yeniden beklemek zorunda kalan hastalar, tedavi sürecini tamamlamakta güçlük yaşıyor. Bu durum, özellikle düzenli takip gerektiren sağlık sorunlarında belirsizliği ve kaygıyı artırıyor.

Ankara’da yaşayan hasta Ayşe Karaca, randevu bulmakta yaşadığı güçlüklerin yanı sıra muayene sonrasında başlayan tetkik sürecinin de zaman ve maddi açıdan kendisini zorladığını belirterek yaşadıklarını şöyle anlattı: “Şikâyetim olduğunda önce uygun bölümden randevu bulmaya çalışıyorum. Bazen günlerce sistemden kontrol etmek gerekiyor. Randevu bulduğumda da doktorun istediği tetkikler için ayrı bir süreç başlıyor. Özel hastaneye gitmek veya bazı işlemleri dışarıda yaptırmak ise herkesin karşılayabileceği bir masraf değil. Bu nedenle bazen kontrolümü ertelemek zorunda kalıyorum.”

“Randevu bulamayan hastalar aile sağlığı merkezlerine yöneliyor”

Randevu sisteminde yaşanan yoğunluk, hastaların başvurularını birinci basamak sağlık kuruluşlarına da yönlendiriyor.Hastanelerde ilgili branş için randevu bulamayan kişiler, değerlendirme ve yönlendirme amacıyla aile sağlığı merkezlerine başvurabiliyor. Bu durum, aile hekimlerinin mevcut hizmet yüküne ek bir sorumluluk getiriyor.

Aile hekimi Dr. Mehmet Ergin de hastanelerde randevu bulamayan kişilerin aile sağlığı merkezlerine yöneldiğine dikkat çekerek bu durumun birinci basamak hizmetlerin işleyişine etkisini şöyle değerlendirdi:

“Hastalarımızın önemli bir bölümü hastanede ilgili branştan randevu bulamadığı için bize başvuruyor. Elbette hastayı değerlendirmek ve gerekli yönlendirmeyi yapmak görevimizin bir parçası. Ancak randevu bulma sorununun aile sağlığı merkezlerine taşınması, muayene ve koruyucu sağlık hizmetlerine ayırmamız gereken zamanı da etkiliyor. Hastanın yalnızca bir randevu alması değil, ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetine zamanında ve doğru basamakta ulaşması gerekiyor.”

Sağlık hizmetine erişim bir bütün olarak ele alınmalı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2025 Sağlığa Bakış raporunda Türkiye nüfusunun yüzde 99’unun temel sağlık hizmetleri kapsamında güvence altında olduğu belirtiliyor. Buna karşılık kaliteli sağlık hizmetinin bulunabilirliğinden memnun olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 41’de kalıyor. OECD ortalaması ise yüzde 64. Rapora göre Türkiye’de sağlık hizmetine karşılanmamış ihtiyacı olduğunu bildirenlerin oranı yüzde 1,2; OECD ortalaması yüzde 3,4.

Bu göstergeler, sağlık güvencesi kapsamı ile hizmetin zamanında ve nitelikli biçimde sunulmasının aynı şey olmadığını ortaya koyuyor. Sağlık hizmetine erişimin güçlendirilmesi için randevu kapasitesinin yanı sıra sağlık çalışanlarının iş yükü, tetkik olanakları, ilaç ve tedavi giderleri ile birinci basamak hizmetlerinin güçlendirilmesi de önem taşıyor.

Hastanın sağlık kuruluşuna başvurabilmesi, tedavi sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Asıl mesele, muayene sonrasında ihtiyaç duyduğu tetkike, ilaca ve düzenli takibe erişebilmesi. Sağlık hizmetinin herkes için erişilebilir olması ise ancak bu sürecin bütün aşamalarının birlikte değerlendirilmesiyle mümkün.