Engellilerin “toplu taşıma” mücadelesi: Sesli anons yetersiz

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ali Dinç

Toplu taşımalarda sesli anons sistemleri, görme engellilerin bağımsız seyahat haklarını kullanmak için gerekli en önemli erişilebilirlik düzenlemelerinden birisi. Duraklara ve toplu taşıma araçlarına yerleştirilen sistemler, gelen aracı ve mevcut durağı öğrenmek için kullanıyor.

İzmir’de görme engellilerin yıllardır süren mücadelesine rağmen şehrin genelindeki çoğu ulaşım aracında sesli anons sistemi yeterli bulunmuyor. Bornova’da yaşayan görme engelli Yasemin Tüney, özellikle otobüslerde sistemin neredeyse hiç çalışmadığını söyledi.

9.Köy’e konuşan Tüney, “Otobüslerde sesli anons sistemi neredeyse hiç çalışmıyor. Çalışanların da sesi kısılıyor. Duymak için bütün dikkatinizi vermeniz gerekiyor ama otobüste bu mümkün değil” dedi.

“İnsanlara sormak zorunda kalıyoruz”

Sesli anons sistemi çalışmadığında görme engelliler çoğu zaman üçüncü parti uygulamalara ya da çevredeki insanlara başvurmak zorunda kalıyor. Tüney, telefonundaki uygulama üzerinden bulunduğu durağı takip etmeye çalıştığını ancak bu uygulamada da erişilebilirlik sorunları yaşadığını belirtti.

Tüney’e göre asıl sorun, toplu taşımanın görme engelliler için bağımsız kullanılamaması. Her koşulda yardım istemenin mümkün olmadığını belirten Tüney, “Bazen insanların acelesi oluyor, hava yağmurlu oluyor ya da durak tenha olabiliyor. Yardım isteyebileceğiniz birine bile ulaşamayabiliyorsunuz. Bir başkasına bağımlı olmak kötü bir şey” diye konuştu.

Bu durumun görme engellileri kimi zaman taksiye yönelttiğini söyleyen Tüney, bunun da ekonomik bir yük yarattığını vurguladı. Tüney, “Gören bir insan durak adlarını ekrandan okuyarak seyahatini tamamlayabiliyor. Madem durak isimleri yazılabiliyor, neden seslendirilmiyor? Neden aynı eşitlik bizim için yok?” dedi.

“Kart okutma cihazlarının bile standardı yok”

Yasemin Tüney, İzmir’de toplu taşımadaki erişilebilirlik sorununun yalnızca sesli anonsla sınırlı olmadığını belirtti. Otobüslerde kart okutma cihazlarının konumunun ve biçiminin değiştiğini söyleyen Tüney, her binişte cihazı el yordamıyla aramak zorunda kaldığını ifade etti.

Tüney, geçmiş yıllarda İzmir’deki engelli sivil toplum örgütlerinin ESHOT’a ve belediyenin ilgili birimlerine dilekçeler verdiğini, ancak somut bir sonuç alınamadığını söyledi.

Torbalı’da erişilebilirlik daha da azalıyor

Torbalı’da yaşayan görme engelli Ayşe ve Turgay Gümüş çifti de İzmir’de toplu taşıma araçlarındaki sesli anons sistemlerini yeterli bulmadıklarını belirtiyor. Gümüş çiftine göre sorun, özellikle kent merkezinden uzaklaştıkça daha da büyüyor.

Turgay Gümüş, “İZBAN’da bile sesli anons sistemi zaman zaman düzgün çalışmıyor. Merkezden uzaklaştıkça erişilebilirlik çözümlerinin daha da verimsizleştiğini görüyoruz. Torbalı’da belki 10 otobüsten birinde sesli anons sistemine rastlıyoruz” dedi.

Gümüş, ESHOT’un kendi mobil uygulamasının da durak bilgisi ve güncel veri konusunda yeterli olmadığını belirterek, üçüncü parti uygulamalara başvurduklarını söyledi. Ancak ona göre bu uygulamalar, araç içi çalışan bir sesli anons sisteminin yerini tutmuyor.

“Bu otobüs kaç numara?” sorusuna “Sen nereye gideceksin?” cevabı

Sesli anonsun çalışmaması, yalnızca durak bilgisini değil, gelen otobüsün hat numarasını öğrenmeyi de sorun hâline getiriyor. Ayşe Gümüş, görme engellilerin çoğu zaman otobüsün kapısı açıldığında “Bu otobüs kaç numara?” diye sormak zorunda kaldığını söyledi.

Gümüş, bu soruya çoğu zaman “Sen nereye gideceksin?” yanıtının verildiğini belirterek, “Buradan gelen otobüsün hat bilgisine bile erişemediğimizi görüyoruz. Üçüncü parti uygulama kullanmak ya da diğer yolcularla muhatap olmak zorunda kalıyorsun. Bu da seni müdahaleye açık hâle getiriyor” dedi.

“Çalışmayan sistemleri yazdık ama ilerleme görmedik”

Gümüş çifti, geçmişte ESHOT yetkililerinin de yer aldığı bir WhatsApp grubu oluşturulduğunu, çalışmayan anons sistemlerinin buradan bildirildiğini ancak ilerleme görülmeyince insanların geri bildirim yapmayı bıraktığını anlattı.

Turgay Gümüş, dilekçe sürecinin 2023 Kasım ayında gerçekleştiğini belirterek, “O günden bugüne ilerleme yerine zaman zaman gerileme olduğunu bile söyleyebilirim. İlk başlarda Torbalı’da daha fazla sesli uyarı sistemi olan otobüs görüyorduk. Ama şimdi iyice azaldı” dedi.

Gümüş, bazı otobüslerde anons sistemi hoparlörlerinin bantlandığını gördüklerini de ifade etti. ESHOT yetkililerinin daha önce ses yüksekliğinin merkezden kontrol edileceğini söylediğini hatırlatan Gümüş, “Müdahale edemeyince bantlamak yoluna gitmişler. Ekranın hoparlörünü koli bandıyla bantlamışlardı” diye konuştu.