Van’da kar suları Sıhke Gölü’nü tehdit ediyor

Yasemin Dikici

Van Büyükşehir Belediyesi’nin şehir merkezinden topladığı karları “can suyu” adı altında Sıhke Gölü’ne dökmesi tartışma yarattı. Mezopotamya Su Fonu ekolojisti ve Türkiye Ekoloji Birliği üyesi Fatih Şahin, uygulamanın ekosisteme ciddi zarar verdiğini belirterek bunun açık bir çevre tahribatı olduğunu söyledi.

Şahin, uygulamanın 2872 sayılı Çevre Kanunu’na da aykırı olduğunu vurgulayarak, “Kar sularının nehirlere, göllere, sulak alanlara dökülmesi yasaktır. Bunun açık kanun maddesi vardır. Buna rağmen belediye bunu hizmet gibi sunuyor” dedi.

“Sıhke Gölü 2600 yıllık bir yaşam kaynağı”

Sıhke Gölü’nün tarihsel önemine dikkat çeken Şahin, gölün yaklaşık 2600 yıl önce Urartu Kralı Rusa tarafından yaptırılan bir sulama göleti olduğunu hatırlattı. Şahin, “O dönemdeki bölge insanlarında su kültürü kutsaldı. Menua ve Şamran kanallarıyla birlikte bu bölge tarımın ve yaşamın merkeziydi. Bu yapıların hepsi bir kültürün, bir geleneğin parçasıdır” dedi.

“Can suyu değil, doğrudan zehir”

Günümüzde yapılan uygulamanın “can suyu” olarak sunulmasının gerçeği yansıtmadığını belirten Şahin, şehir içinden toplanan karların ağır kimyasallar içerdiğini söyledi. Şahin, “Van yollarında mazot, yağ, antifriz, tuz, kurşun, çinko, cıva gibi birçok zehirli madde bulunuyor. Bu karlar göle döküldüğünde göl adeta zehirleniyor. Bu, ekosistem için büyük bir tahribattır” dedi.

Şahin, özellikle yağ ve ağır metallerin su yüzeyinde tabaka oluşturarak gölün oksijen almasını engellediğini vurgulayarak, “Yağ suyun üzerinde bir katman oluşturur. Bu da mikroorganizmaların, bitkilerin ve tüm canlıların ölümüne yol açar. Gölün kendi kendini yenileme döngüsü bozulur” diye konuştu.

“Flamingolar ve yaban hayatı risk altında”

Sıhke Gölü’nün aynı zamanda önemli bir kuş göç rotası olduğunu hatırlatan Şahin, “Burası flamingoların en yoğun uğrak noktalarından biri. Erçek Gölü ve Sıhke Gölü’nde dinleniyorlar. Zehirli suları içtiklerinde yaşamlarını kaybedebilirler. Türkiye’deki 453 kuş türünün yarısı bu bölgede yaşıyor. Yani mesele sadece bir göl değil, tüm yaban hayatıdır” dedi.

Kar sularının tarımsal sulamada da dolaylı olarak kullanıldığına dikkat çeken Şahin, bunun insan sağlığına kadar uzanan bir tehdit olduğunu ifade ederek şöyle konuştu: “Zehirli su toprağa karışır, meyveye sebzeye geçer. Bu ürünler ya ölür ya da kanserojen maddeler taşır. Bir halkadaki zarar tüm zinciri etkiler.”

“Sorun liyakat ve eğitim”

Yaşanan sorunun temelinde liyakat eksikliği olduğunu savunan Şahin, yerel yönetimlerde ekoloji eğitiminin zorunlu olması gerektiğini belirterek, “Yerel yöneticilerin akademik ekoloji bilgisi olmalı. İlkokuldan itibaren ekoloji eğitimi verilmezse bu tahribatlar devam eder. Cahil insan yaptığı hatayı marifet sanır” dedi.

“Kar suları nereye dökülmeli?”

Peki kar suları nereye dökülmeli?

Şahin’e göre çözüm belli: “Kar suları atık su arıtma tesislerine götürülmeli, süzülmeli ve kanalizasyona verilmelidir. Eğer tesisler yetersizse şehir dışında sızdırmaz alanlara aktarılmalı. Bu suların içme suyuna verilmesi kesinlikle yasaktır.”

“Sıhke Gölü kendini yenileyen bir canlı gibi”

Gölün geleceğine dair de değerlendirmede bulunan Şahin, çekilmelerin tamamen doğal olmadığını ancak insan müdahalesinin asıl tehlike olduğunu söyleyerek, “Sıhke Gölü Erek Dağı’nın karları ve yeraltı sularıyla her yıl kendini yeniler. Ama insanoğlu yanlış müdahale ederse bu döngü kırılır” dedi.