Van’ın hava kirliliği solunum sistemini yoruyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Öztürk

Doğu Anadolu’nun önemli kentlerinden Van, bin 700 metre rakımı nedeniyle zaten solunumu zorlaştıran bir coğrafyaya sahip. Buna bir de hava kirliliğinin eklenmesi şehirde yaşayanları giderek daha da zorluyor.

Kentte kömür egzozu ve toz kaynaklı hava kirliliğinin son 5 yılda yüzde 35 oranında artması sağlık sorunlarını derinleştiriyor. Bu durum özellikle KOAH ve astım gibi kronik rahatsızlıkların vakalarını artırarak, kış aylarında hastanelere yapılan başvurularda yüzde 30’luk bir yükselişe yol açıyor. Rakım faktörü değiştirilemez olsa da hava kirliliğine yönelik kalıcı önlemlerin alınmaması,
çocukların temel haklarından olan sağlıklı yaşam ve temiz hava erişimini doğrudan tehdit ediyor.

Hava kirliliğinin nedenleri neler?

Van’da hava kirliliğinin başlıca nedenleri arasında kış aylarında yoğunlaşan kömür kullanımıyla oluşan egzoz emisyonları ve şehir genelindeki toz birikimi öne çıkıyor. Resmi verilere göre son 5 yıllık dönemde kirlilik seviyeleri yüzde 35’lik artış göstererek, yüksek rakımın yarattığı doğal zorluklarla birleşince solunum sistemini daha fazla yoruyor. Bu etkileşim, KOAH hastalarının sayısında yüzde 50’ye ulaşan bir yükselişe neden olurken, astım vakaları da benzer şekilde etkilenerek özellikle çocuklar ve yaşlılar gibi hassas gruplarda kalıcı sağlık riskleri oluşturuyor.

Hava kirliliği KOAH ve astım vakalarını tetikliyor

Temiz yakıt teşviki, toplu taşıma güçlendirme, yeşil alan artışı ve hava kalitesi izleme sisteminin geliştirilmesiyle ortak projeler yürüterek çocukların temiz hava hakkını korumayı hedeflediklerini belirten Van İl Sağlık Müdürü Op. Dr. Muhammed Tosun, şunları söylüyor:

“Van’ın bin 700 metrelik rakımı doğal bir gerçeklik ve değiştiremeyeceğimiz bir durum. Ancak trafikteki egzoz emisyonları, evlerde kullanılan düşük kaliteli kömür ve sokak tozları gibi nedenlerle son 5 yılda hava kirliliği artmış durumda; bu da KOAH ve astım vakalarına davetiye çıkarıyor. Kış aylarında hastane başvurularında belirgin bir artış gözleniyor. Rakımı değiştiremesek de hava kirliliğini azaltmak bizim elimizde: Temiz yakıt teşviki, toplu taşıma güçlendirme, yeşil alan artışı ve hava kalitesi izleme gibi adımlarla kalıcı çözümler üretebiliriz. Bu, özellikle çocukların temiz hava ve sağlıklı büyüme hakkını korur.”

Astımda bulaş riski yok

Göğüs Hastalıkları ve Çocuk Sağlığı uzmanları, astımın mikrobik olmayan, sık tekrarlayan inflamasyonla seyreden ve bulaşıcı olmayan bir solunum yolu hastalığı olduğunu belirtiyor. Van’da yüksek rakım nedeniyle vakalar artsa da asıl etken temiz hava eksikliği. Kış aylarında kömür kullanımının artması astım ve KOAH’ı tetikliyor. Uzmanlar, bu hastaların kışın bol su, omega-3, C ve E vitamini ile demir alımını artırmasını; kızartma, sucuk ve tuzu minimuma indirmesini öneriyor.

Temel hakları ihlal ediliyor

Van YYÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, rakım gibi coğrafi koşulların değişmez olduğunu belirterek, hava kirliliğini azaltmak için kömür yerine temiz yakıtların teşvik edilmesi, egzoz filtrelerinin yaygınlaştırılması ve yeşil alanların artırılması gerektiğini söylüyor. Alaeddinoğlu, aksi takdirde çocukların temiz hava soluma ve sağlıklı bir ortamda büyüme gibi temel haklarının ihlal edilmeye devam edeceği, uzun vadede toplum sağlığını daha geniş ölçekte etkileyeceği uyarısında bulunuyor.