Serra Taylan
Geçen nisan ayında Türkiye genelinde etkili olan zirai don felaketi, Elazığ’da meyve üreticilerini büyük zarara uğrattı. Felaketin üzerinden 4 ay geçmesine rağmen çiftçilerin mağduriyeti sürüyor.
Özellikle, Türkiye’deki kayısı üretiminin kalbi konumundaki Baskil ilçesi felaketten en çok etkilenen bölgeler arasında yer aldı.Tarım Sigortası (TARSİM) kapsamında sigortalı olan üreticiler zararlarının bir kısmını karşılayabilse de, sigortasız üreticiler ve düşük teminatlı poliçesi olan çiftçiler zararlarını telafi edemedi.
Yaşanan zirai don, felaketten sonra devlet üreticilere maddi destek açıklaması yapsa da bu güne kadar henüz somut bir adım atılmış değil. Üreticiler, nakdi desteklemenin çiftçilerin yaşadığı sıkıntılara çare olmayacağı görüşündeler. Birçok üretici devletten borçların ötelenmesi ve faizsiz kredi desteği talebinde bulunuyorlar.
“Zirai don depremin 5 misli büyüklüğünde”
Elazığ Ziraat Odası başkanı İbrahim Hacıoğulları, yaşanan don felaketini Elazığ’da 2020 yılında yaşanan depremden daha büyük bir felaket olarak nitelendirdi. Devletin bir an önce çiftçiye nefes aldıracak önlemler alması gerektiğini belirten Hacıoğulları, şu görüşleri dile getirdi:
“Don olayı bir deprem değil, 5 misli depremdir. Bunun etkilerini şimdi görmüyor insanlar. Ama çiftçiler bunun acısını 10. ayda yaşayacaklar. Devlet nakdi yardım yapacak. Ama bu çiftçinin sadece o gününü kurtaracak. Oysa çiftçinin, üreticinin önünde birikmiş dağ gibi borçları var. Ve yeni sezon için de yükleneceği çok büyük bir borç batağı. Elâzığ’da Baskil, Keban, Ağın bu ilçelerimiz başta kayısı olmak üzere birçok meyvenin üretim kaynağı. Ancak borçlarını ödeyemeyen çiftçiler gelecek 100-200 bin liralık maddi destekle bellerini doğrultamazlar. Devlet para yardımı vermesin. Üreticinin yarasını sarmak istiyorsa borçları ertelemeli ve faizsiz kredi vermeli. Bu durum düzelmezse ne yazık ki yakında traktörünü, bağını, bahçesini satılığa çıkaracak birçok üretici olacak. Ki şimdiden satışa çıkarmış çiftçilerimiz var.”
Ahmet Kürüm
Baskil’de üretici kan ağlıyor: Zarar yüzde 80
“Normal borcumuzun yanında bir de faiz yükümüz var. Tarım kredi bile faizle işliyor şu anda.”
Elazığ ve bölgenin kayısı üretiminin kalbi olan Baskil’de zirai don ürünün yüzde 80’ini vurdu. Geçen yıl uğradıkları zarar ve ödemeleri gereken çok büyük borçlar altında ezilen üreticiler önümüzdeki sezon için de tekrar borçlanarak üretim yapacaklar.
Baskil Kültür ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Ahmet Kürüm de birçok üreticinin iflasın eşiğinde olduğunu belirtti. Üreticinin 1 yıl ürünün heba olmasının 2 yıllık külfet getirdiğine işaret eden Kürüm, “Çünkü o yıl ektiği üründen elde ettiği gelirle borçlarını öder. Bir sonraki yılın ekim maliyetlerini karşılar ve geçimini sağlar. Ne yazık ki bu yıl ürünlerimiz olmadı. Üreticinin cebine 2026 yılının hasat dönemine kadar para girmeyeceği anlamına geliyor” dedi.
Üreticinin ayrıca, tohum, gübre, ilaç, mazot, elektrik gibi büyük gider kalemlerinden kaynaklanan borçları da olduğunu vurgulayan Kürüm, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Cumhurbaşkanımızın bize sözü vardı; yaklaşık 12 milyar lira çiftçiye dağıtılacak, diye. Ancak bu güne dek o desteklerin hiçbiri bize gelmedi. Bizim normal borcumuzun yanında bir de faiz yükümüz var. Tarım kredi bile faizle işliyor şu anda. Bari ana borcumuzu ertelesin, faizden de biz uzak kalalım ki belimizi doğrultabilelim.”
“Tarım Kredi Kooperatifi bile yüksek faiz alıyor”
Dondan en büyük zararı gören Baskilli üreticiler de, ı önümüzdeki sezonu nasıl kurtaracaklarını kara kara düşünüyorlar. Bu yıl bir hasatları olmayan üreticiler yeni sezon için hazırlıklara başladılar. En büyük borçlanmalarını Tarım Kredi Kooperatiflerden yaparak malzeme alan üreticiler, bu kez de kooperatife olan borçlarına gelecek yeni bir faiz yüküyle karşı karşıya kalacaklarını belirtiyorlar.
Baskil’in Yeniocak Köyü’nde 9.Köy’e konuşan Muhtar Fikret Elalmış, üreticileri zor bir 2026 yılının beklediğini söyledi. Kendisi de bir üretici olan Elalmış, önümüzdeki süreçte daha büyük bir ekonomik felaketin önüne geçilmesi için çiftçilere destek verilmesi gerektiğini söyledi.
“Kayısının üretimi Malatya diye bilinir. Ama Baskil Kayısı üretiminin tek başına yüzde 33’ünü üstlenmiş durumda” diyen Elalmış, üreticilerin en büyük borcunun kooperatif ve Ziraat Bankası’na olduğunu vurguladı. Vatandaşların borçların ertelenmesini talep ettiğini belirten Elalmış, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Tarım kredi kooperatifleri borçla çalışıyor. Kooperatifin amacı piyasanın altında mal satmak. Ama gübre ve başka kalemlerde piyasanın aynı fiyatı ya da üst rakamlarına ürün alıyoruz. Tarım kooperatiflerinden üreticinin aldığı mazot, gübre, tarım ilaçları gibi malzemeler faizsiz olarak ve uzun vadeli verilmeli. Köylü bir yıl bekleyecek. Güzün yine gübre, ilaç kullanacak. Sadece kayısıya 9 kez ilaçlama yapılıyor. İlaçlar yüzde bin zamlanmış. Bu felaketi yaşayan köylü neyle alacak? Kısa vadeyle alsa ödeyemez. Devletin tarım politikalarında çiftçilerin ödemeleri konusunda kalıcı düzenlemeler yapmasını talep ediyoruz.”
News
