“Yerinde dönüşememe” sorunu büyüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sakine Serra Taylan / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

6 Şubat 2023 depremleri ile sarsılan, büyük maddi ve manevi kayıplar veren 11 ilde deprem yaraları sarılmaya devam edilirken, evleri yıkılan ya da ağır hasar alan vatandaşlara destek olmak için devletin açıkladığı “Yerinde Dönüşüm, Kredi ve Hibe Desteği” uygulaması için başvurular 30 Haziran 2025’te sona eriyor. Ancak pek çok depremzede farklı nedenlerle bu uygulamaya henüz başvurabilmiş değil ve sürenin uzatılmasını talep ediyor.

Maliklerin bir araya gelmesi, müteahhit firma ile anlaşma, prosedürlerin tamamlanması gibi nedenler depremzedelerin uygulamaya başvuruda gecikmesinin nedenleri olarak gösteriliyor.

Elazığ’da durum ne?

Elazığ’ın da aralarında bulunduğu 11 il, 6 Şubat depremlerinde büyük yıkım yaşamıştı. Deprem sonrasında şehirdeki 10 bin 694 ağır hasarlı durumdaki binanın büyük bir kısmı yıkıldı. Devletin depremde evlerini kaybeden ve TOKİ’den ev sahibi olamayan vatandaşlara yönelik olarak “Yerinde Dönüşüm Kredi ve Hibe Desteği” açıklaması geldi.

Şehirde proje için yapılan yaklaşık 12 bin başvurudan 5 bin 171’i onaylanmış. Buna karşılık işlemlerin uzun sürmesi, uygun bir müteahhit firma ile anlaşma ve prosedürlerin tamamlanamaması gibi gerekçelerle birçok vatandaş hala yerinde dönüşüm projesine başvuramadı.

Mağdur olmamak için bu uygulamanın uzatılmasını isteyen vatandaşlar yetkililerin adım atmasını talep ediyor.

“Sürenin uzatılması elzem”

Konuyla ilgili olarak 9. Köy’e konuşan Elazığ Müteahhitler Derneği (ELMÜTDER) Başkanı Miraç Ayaz, yerinde dönüşümün belli bir süre ile sınırlı tutulmaması gerektiğini söyledi. Sadece deprem konutları değil, eskimiş, yorulmuş ve dönüşüme girmesi gereken bölgelerde de vatandaşları teşvik edici düzenlemelerin uygulanmaya konulması gerektiğini belirten Ayaz, özellikle dar gelirli vatandaşların bu konuda çok büyük mağduriyetler yaşayabileceklerini belirterek şunları söyledi:

“Elazığ 2020 ve 2023 depremleri ile ağır yaralar almış ve eski bina stoklarını yenilemede yol katetmiş bir il olmasna rağmen bugün şehir geneline baktığımızda hala yenilenmesi gereken çok sayıda bina olduğunu görüyoruz. Yerinde Dönüşüm Kredi ve Hibe Destek paketine son başvuru tarihi 30 Haziran 2025. Yerinde dönüşüm projesi hem Elazığ hem de bölgenin geleceği için büyük bir fırsat.

Ancak önemli olan kısım sadece başvuru değil. Ruhsat alınmış olma şartı var. İnşaat anlaşmasından ruhsat alımına kadar geçen süre sadece 3 ay sürüyor. Biz bu sürenin uzatılmasını talep ediyoruz. 12 bin başvuru var fakat büyük bir kısmı faydalanamadı. Başvuramayan bir o kadar vatandaşın da olduğunu varsayarsak mağduriyetin boyutları artacaktır. O nedenle devletin vatandaşlar için başlattığı bu güzel uygulamanın süresinin uzatılması yerinde olacaktır.”

“Sözleşme aşamasındaki projeler noterlerde sıra bekliyor”

Elazığ’da bir müteahhitlik firmasının yetkilisi olarak faaliyet gösteren Akif Gülan da yerinde dönüşüm proje süresinin uzatılması gerektiğini kaydetti. Birçok mağdurun resmi prosedürleri sağlama konusunda zamanla yarıştığını ifade eden Gülan, pek çok kişinin sürecin işleyişindeki zaman kaybı ve uzlaşma sorunları nedeniyle projeden faydalanamadığını belirtti. Piyasa koşulları nedeni ile destek rakamlarının enflasyona oranla arttırılması beklentisinin de olduğunu ifade eden Gülan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yerinde dönüşüm imkanlarıyla ağır hasarlı binalarını dönüştürmek isteyen vatandaşlarımız için verilen süre 30 Haziran’da doluyor. Bu tarihe kadar yapı ruhsatı alınmadığı takdirde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca verilen 750 bin TL hibe ve 750 bin TL kredi hakkından faydalanılamayacak. Süreç nasıl olsa uzatılır düşüncesi ile birçok vatandaşımız maalesef resmi süreçlere ya başlamamış yada başlamış ancak tamamlayamamış.Yine azımsanmayacak miktarda, müteahhit firmalarla mutabakat sağlanmış, resmi işlemlere başlanmış fakat süre kısıtlamasına takılmış birçok proje söz konusu. Sözleşme aşamasına gelen birçok proje ise noterlerde sırasının gelmesini beklemekte.Birçok noter hazırlanması zaman gerektiren bu sözleşmeleri hazırlamakta yoğunluk nedeniyle zorlanıyor.”

“Yüksek maliyetler sebebiyle destek olmadan bina dönüşümü mümkün değil”

Enflasyonist ortamın da etkisi ile bina inşaat maliyetlerinin arttığına da dikkat çeken Gülan, bu destekler olmadan bir çok vatandaşın evlerini tekrar yaptırma imkanına sahip olmadığını söyledi. Mevcut destek rakamlarının da enflasyon karşısında eridiğini belirten Gülan, hiç değilse belli bir aşamaya kadar ilerletilmiş başvuruların tamamlanması için sürenin uzatılması gerektiğini belirterek şunları kaydetti:

“Sürenin uzatılması beklentisi karşılanmadığı takdirde zaten ağır aksak yürüyen kentsel dönüşümler iyiden iyiye yavaşlayacaktır. Deprem bölgelerinde TOKİ’nin ciddi miktarda konut üreterek hak sahipliğinden faydalandırdığı da yadsınamaz bir gerçek. Ancak bu haktan faydalanmayıp desteklerden faydalanmak isteyen birçok vatandaşımız da bu durum nedeniyle mağduriyet yaşayacak.”

“Noterlerde günlerce sıra bekliyoruz”

Elazığ’ın Sürsürü Mahallesi’nde 2023 depremlerinden sonra evleri ağır hasar alarak yıkılan Saniye Arpacı da yerinde dönüşüm projesinden faydalanmak istediğini ancak bazı prosedürleri yerine getirmekte zorlandıkları için henüz başvuru aşamasında olduklarını anlattı.

Projeden faydalanmak için verilen süre sonuna kadar ruhsat alınması gerektiğini ancak bu işlemlerin uzun zaman alacağını belirten Arpacı sürenin uzatılmasını talep ederek şunları söyledi:

“2023 depreminde 64 sakini olan bir site olarak evlerimiz ağır hasar aldı. Aradan geçen süreçte evlerimizi yıktırdık. Bazılarımız hak sahipliği aldı. Bazılarımız da çeşitli nedenlerle hak sahibi olamadı. Kimimiz kiraya çıktık, kimimiz de devletin verdiği TOKİ evlerine geçtik. Ancak yıkılan evlerimizi yeniden yaptırmak için bir türlü uzlaşamadık. En sonunda bir araya gelmeyi başardık. Ama bu sefer karar alma, imza toplama, tebligatlar, müteahhit firma bulup anlaşma gibi bir çok prosedür ile uğraştık. Şimdi bir site olarak bu kararı aldık. Faydalanmamız için bu ayın sonuna kadar süre tanındı. Ancak belediyeden ruhsat alma, tapu ve kadastro işlemleri çok uzun sürüyor. Noterlerde günlerce sıra bekliyoruz. Bu sürenin uzatılmasını istiyoruz”

“İşlemler için süreç uzadıkça maliyetler artıyor”

Turgut Uçar isimli vatandaş da Elazığ Akpınar Mahallesi’nde evi 2023 depreminde ağır hasar alan vatandaşlardan biri. 16 dairelik bir binada oturduklarını ve maliklerin bir kısmının TOKİ’den hak sahipliği kazandığını bir kısmının ise hak sahibi olamadığını anlattı. Daha önce bir müteahhitle yerinde dönüşüm için anlaştıklarını ifade eden Uçar, inşaat maliyetlerindeki artış nedeni ile devletin verdiği rakamların evlerini yaptırmaya yetmediğini belirtti ve şunları kaydetti:

“750 bin TL kredi, 750 bin TL hibe başvurusunda bulunduk. Müteahhitle 1 milyon 800 bin için anlaştık. Ancak bazı komşularımızla mutabakata varamadığımız için süre uzadı. En nihayetinde aradan geçen zamanda müteahhit firma inşaat maliyet artışlarını gerekçe göstererek vaz geçti. Yeni bir firma bulduk. Şimdi 2 milyon 250 bin lira talep ediyorlar. Devletimiz sağolsun bir destek verdi ama yetmiyor. Çünkü işlemler uzadıkça, istenen rakamlar artıyor. Şimdi noter aşamasındayız. Bu ayın sonuna yetişir inşallah. En azından işlemlere başlayan vatandaşlar için bu sürenin uzatılmasını talep ediyoruz.”