Van’da kırsaldan kente göç doğurganlığı nasıl etkiliyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Uçkan

Tüm Türkiye’de olduğu gibi Van’da da son yıllarda doğurganlık hızında gözle görülür bir düşüş yaşanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye genelinde toplam doğurganlık hızı 1,42’ye kadar gerileyerek nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,1’in altına indi. Van’da ise bu oran 1,87 olarak kaydedildi.

Van özelinde doğurganlık hızındaki gerilemenin seyrini, kırsal ve kent arasındaki farkların nasıl değiştiğini ve Türkiye ortalamasıyla karşılaştırmasını ortaya koymak; aynı zamanda bu demografik dönüşümün sosyal ve ekonomik etkilerini anlamak giderek daha önemli hale geliyor.

Kırsaldan kente göç hızlanıyor

Van’da doğurganlık hızındaki düşüş, Türkiye genelindeki eğilimin bir yansıması olarak dikkat çekiyor. TÜİK verileri hem ülke genelinde hem de Van özelinde doğurganlık oranlarının yenilenme eşiğinin altına gerilediğini ortaya koyuyor.

Türkiye’de kırsal nüfusun değişen yapısına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Murat Yılmaz kırsaldan kente yönelen nüfus hareketlerine değindi. Yılmaz, Türkiye’de kırsal nüfusun uzun yıllar boyunca artış gösterdiğini ancak son dönemde bu tablonun değiştiğini belirterek şunları söyledi:

“1950 ile 1980 yılları arasında kırsal nüfusun toplam nüfus içindeki payı azalmış olsa da mutlak olarak artmaya devam etti. Ancak sonraki süreçte kırsal nüfus mutlak olarak azalmaya başladı. 1980’de 25 milyon olan kırsal nüfus günümüzde yaklaşık 15 milyon civarına geriledi.”

Yılmaz, kırsal alanlardaki düşüşün temel nedeninin göç olduğunu aktararak şöyle konuştu: “2007-2022 yılları arasında Ağrı ilinde kırsal nüfusun artış hızının yüzde eksi 18 olduğunu görüyoruz. Yani 15 yılda kırsal nüfus yaklaşık beşte bir oranında azalmıştır, bunun temel nedeni göçtür. Orada olduğu gibi diğer nüfus artışının fazla olduğu ama nüfusun yine de az olduğu bölgelerde de bu durum söz konusu.“

Kırsaldan kent merkezlerine yönelen nüfus hareketleri, doğum oranlarındaki azalma ve küresel ölçekte yaşanan demografik dönüşüm, Van’ın da içinde bulunduğu geniş bir değişim sürecine işaret ediyor. Bu tablo, kentte nüfus yapısının gelecekte nasıl şekilleneceğine dair yeni bir demografik çerçeve ortaya koyuyor.

Van’da genç nüfusun sorunları neler?

Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva ise kentteki genç nüfusun işsizlik ve göç sorununa ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Van’ın genç nüfus oranının yüksek olmasına rağmen ekonomik ve sanayi altyapısının yeterince gelişmediğini belirten Takva, gençlerin iş bulmak amacıyla farklı illere göç ettiğini söyledi.

Takva, “Gerçekten de gençlerin şikayetleri haklı. Şehrimiz fabrika ve istihdam alanında gelişmiş bir şehir değil. Bu şikayetlerin sorumlusu devlet yetkilileri ve seçilmiş şehir yöneticileridir” dedi.

Van’ın uzun yıllardır yeterli kamu yatırımı alamadığını ifade eden Takva, “Yaklaşık 50-60 yıldır Van’ın ihmal edildiğini düşünüyoruz. Kentin nüfusu 1 milyon 150 bine yaklaştı ve bunun büyük kısmını gençler oluşturuyor. Türkiye’nin yaş ortalaması 35 civarındayken Van’da bu ortalama yaklaşık 25. Van çok genç bir şehir ancak ekonomik, ticari ve sanayi altyapısı bu genç nüfusa yeterli istihdam sağlayamıyor” diye konuştu.

Kentleşme ve ekonomik baskının etkisi

Van’ın kişi başına düşen gelir sıralamasında son sıralarda yer aldığını belirten Takva, kentler arasındaki ekonomik farklara dikkat çekerek, “Kocaeli gibi sanayi kentlerinde kişi başına düşen gelir oldukça yüksekken Van’da çok düşük seviyelerde. Bu farkın giderilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Kentte yaşanan göçe ilişkin de konuşan Takva, resmi verilere göre son 5 yılda yaklaşık 308 bin kişinin Van’dan göç ettiğini söyledi. Göç edenlerin önemli bölümünün gençlerden oluştuğunu belirten Takva, “Bu gençlerin bir kısmı çalışmak için deprem bölgelerine gitti. Bir kısmı ise İstanbul, Ankara, İzmir ve Kocaeli gibi büyükşehirlere yöneliyor” dedi.

Van’daki ulaşım ve altyapı sorunlarının da ekonomik gelişimi etkilediğini ifade eden Takva, geçmişte günlük uçak seferi sayısının daha yüksek olduğunu belirterek, “Eskiden günde yaklaşık 20 uçak seferi yapılırken bugün bu sayı 10’a kadar düştü. Ayrıca havalimanının aylarca kapalı kalması ticari hareketliliği olumsuz etkiledi” diye konuştu.

Takva, Van’ın hayvancılık alanında önemli bir potansiyele sahip olduğunu da vurgulayarak, “Van, küçükbaş hayvancılıkta Türkiye’nin önde gelen illerinden biri. Tekstil sektörü gelişiyor ve yaklaşık 10 bin kişi bu alanda çalışıyor. Çağrı merkezlerinde çalışan sayısı da yaklaşık 10 bin civarında. Bu alanlara ve turizme daha fazla yatırım yapılması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Kentteki sorunların çözümü için siyaset kurumuna da çağrıda bulunan Takva, “Van’ın 8 milletvekili var. Bu sorunların parlamentoda daha fazla gündeme getirilmesi ve çözüm üretilmesi gerekiyor” dedi.