Tapuda “uzlaşma” bilmecesi: Eşit miras hakkı tehlikede mi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Berfin Şahin / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

“Tapuda mirasın eşit bölüşülmesi zorunluluğu kaldırıldı” başlıklı haberler gündemden düşmezken, mirasçıların kendi aralarında noter onayı olmadan yapacakları anlaşmanın kadınlar için eşit miras ilkesini zedelemesinden endişe ediliyor. Kadın hakları örgütleri son günlerde ortaya atılan iddialar ve basında çıkan haberlere dair endişelerini dile getirirken, hiçbir kanun değişikliği yapılmadan fiilî bir kural değişikliği yaratıldığı görüşünü paylaşıyorlar.

“Sürecin takipçisi olacağız”

Kadınların eşit vatandaşlık ve eşit miras hakkının korunması için süreçlerin takipçisi olacaklarını belirten Kadın Haklarını Koruma Derneği İzmir Şube Başkanı Av. Hülya Çağlayan Gültekin, şöyle konuştu:

“29/11/2024 tarihli ve 2024/5 sayılı Tapu Sicilinde Arabuluculuk Uygulamaları Genelgesi, mahkeme kararı olmadan miras paylaşımının arabuluculuk anlaşmasıyla tapuya şerh edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemekte. Genelge, arabuluculuk anlaşma metninde miras nasıl paylaşılmışsa tapu tescil işlemlerinin de aynı şekilde yapılacağını öngörüyor” dedi. Bilgi kirliliği konusunda uyarıda bulunan Gültekin, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu genelgenin içeriğinin Adalet Bakanlığı yerine kaynağı belirsiz gruplarca kamuoyuna farklı algılar yaratacak şekilde servis edilmesi, kadının eşit miras hakkına dair kazanımları tehlikeye sokmaktadır. Anayasa’nın kanun önünde eşitliği düzenleyen 10. maddesi ve Türk Medeni Kanunu gereği miras hakkı eşittir; bu hak genelgelerle yok edilemez, Anayasa genelgeyle ortadan kaldırılamaz.”

Gültekin ayrıca, genelgenin uygulamadaki örneklerinde kadınların mirastan yararlanma sürecinde eşitsizlik, baskı ve hak kaybı ile karşılaştıklarını ve bu durumun kitlesel boyutlara ulaşabileceği endişesi yarattığını dile getirdi.

“Herhangi bir yasal değişikliğe rastlayamadık”

Eşitlik İçin Kadın Platformu ise söz konusu uygulamayı “kadınların miras hakkına yönelik sinsice bir saldırı” olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi. Platform yaptığı yazılı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“İktidar medyasında da muhalefet medyasında da hiçbir hukuki dayanak gösterilmeden bu konu sürekli işleniyordu. Kadınların miras hakkına ciddi bir tehdit olarak gördüğümüz bu haberlere karşı yaptığımız tüm araştırmalara rağmen herhangi bir yasal değişikliğe rastlayamadık.”

Miras paylaşımı sürecinin uzlaştırma ya da tarafları masaya oturtma meselesi değil, kadınların anayasal ve yasal güvencelerle sahip olduğu bir hak meselesi olduğunun vurgulandığı açıklamada, şöyle denildi:

“Söz konusu genelgenin uygulama örnekleri, kadınların miras hakkından yararlanmada eşitsizliğe, baskıya ve hak kayıplarına uğradığını ve daha da kitlesel olarak uğrayacağını göstermektedir. Eşit miras hakkı, Anayasa’ya ve kanuna açıkça aykırı bir genelgeye dayanan arabuluculuk süreçleriyle aşındırılamaz.”

“Eşit miras ilkesi yürürlüktedir, alt düzenlemelerle delinemez”

İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi de konuyla ilgili yaptığı açıklamada zorunlu arabuluculuk uygulaması ve kadın mirasçıların hak kayıpları ile ilgili bilgilere yer verdi. Gündemdeki haberlerin 29/11/2024 tarihli ve 2024/5 sayılı Tapu Sicilinde Arabuluculuk
Uygulamaları Genelgesi’nin uygulamasına dayandığını duyuran Merkez, eşit miras ilkesinin yürürlükte olduğunu vurgulayarak, “Bir genelge, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) miras paylarına ilişkin açık hükümlerini değiştiremez. TMK’daki eşit miras ilkesi yürürlüktedir; alt düzenlemelerle ‘delinmesi’ hukuki olarak mümkün değildir” dedi.

“Kadın mirasçılar hak arama yollarından fiilen dışlanmakta”

Kadın Hakları Merkezi tarafından yapılan açıklamada ayrıca güç asimetrileri gözetmeden yürütülen arabuluculuk süreçlerinin kadınlar açısından riskli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekildi. Açıklamada şu noktalar da vurgulandı:

“Kadın mirasçılar çoğu zaman sürece dair yeterli bilgiye sahip olmamakta, hukuki destek alma imkanı bulamamakta ve hak arama yollarından fiilen dışlanmaktadır. Okuryazar olmayan, ileri yaşta, ekonomik bağımsızlığı bulunmayan kadınlar, arabuluculuk görüşmelerine baskı altında ve yeterli bilgilendirme yapılmaksızın dahil edilmekte; imzaları alınmakta ve bu süreç sonunda miras paylarından mahkum bırakılmaktadırlar.”