Fatma Öztürk
Zengin kültürleri ve yüzlerce yıllık tarihlerine rağmen Çingeneler, toplumda dışlanma ve ötekileştirme ile yüzleşirken, aynı zamanda marjinalleşme, yoksulluk, emek sömürüsü ve ‘düzelmez suçlular’ algısıyla da mücadele ediyor.
Araştırmacı ve İnsan Hakları Aktivisti Rengin Uçkan, Ortadoğu’da ve Türkiye’nin Doğu ve Güneydoğu Bölgeleri’nde Çingeneler için “Dom” ifadesinin kullanıldığına dikkat çekti. Domların uzun süredir marjinalleştirilmiş bir grup olarak varlığını sürdürdüğünü belirten Uçkanbu topluluğun ötekileştirilmesinin hem sosyal hem de kültürel boyutlarıyla ele alınması gerektiğini ifade etti.
“Kriminalize ediliyorlar”
Domları akademik ve aktivizm çalışmalarında da ele aldığını vurgulayan Uçkan, şu bilgileri verdi:
“Çingeneler, bin yıldan daha eski bir tarihe sahip bir toplum. Bizler onları genellikle gezginler, göçebeler, müzisyenler, at bakıcıları ya da bakırcılar olarak tanıyoruz. Ancak Çingeneler hakkında bilinmesi gerekenler bunlarla sınırlı değil. Toplumun büyük bir kısmının zarar verici kültürel atamalar yapması, sosyal politikaların yeteri kadar kapsayıcı olmaması domların kriminalize edilmelerine yol açıyor. Bununla birlikte zengin kültürleri, yaşam deneyimleri, ayrıca maruz kaldıkları dezavantajlar yeteri kadar bilinmiyor ya da görmezden geliniyor. Söz konusu algılar Domları toplum içerisinde marjinalleştirilmiş bir gruba dönüştürüyor. Bu durum Domlarla kurulan ilişkilerin genellikle çatışma şeklinde sürmesine neden oluyor. Gajo (çingene olmayan) kendini domlarla ilişkilerinde daima ‘mağdur’ konumunda gösteriyor.”
Çingenelerin toplum içinde karşılaştığı diğer sorunları “yoksulluk, dışlanmışlık, yabancılaşma” olarak sıralayan Uçkan, “Aynı zamanda Domlar, emeklerinin karşılığını tam anlamıyla alamıyor; bu da bir emek sömürüsüne yol açıyor” görüşünü dile getirdi. Dışlanan insanların bir mesleğe de uyum sağlayamadığını ve dışlanmayı büyüttüğüne işaret eden Uçkan, toplumun diğer kesimleri
tarafından “düzelmez suçlular” olarak damgalanmalarına yol açtığını söyledi:
“Çingenelerin dışlanma sorunları, henüz çocuk yaşlardan itibaren başlıyor. Domlar yıllardır yaşadıkları ve kendi memleketleri haline gelen topraklarda her türlü dezavantaja maruz bırakılan bir grup. Toplumda marjinalleştirilmelerinin bir diğer temel nedeni, ‘düzelmez suçlular’ algısı yüzünden diğer topluluklar tarafından zorbalığa maruz kalmalarıdır. Her toplumda kötü örnek oluşturan bireyler bulunmasına rağmen, marjinalleştirilmiş gruplarda bu durum, olumsuz ve hatta zarar verici kültürel yargılarla kendini gösterebiliyor.”
Çingenelerin topluma uyumu için kucaklayıcı sosyal politikaların devreye sokulması gerektiğini vurgulayan Uçkan, yerel ve ulusal boyuttaki çalışmalara dahil edilmeleri gerektiğini söyledi.
News
