Günlük kiralamaya yeni düzen: “Airbnb Yasası” olarak bilinen düzenleme turizmi nasıl etkiledi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Selin Kaplan / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

Türkiye’de kısa süreli veya günlük konaklamaya dair kurallar kökten değişti. 1 Ocak 2024 itibarıyla yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeyle birlikte Airbnb gibi platformlarda ev kiralamak isteyenlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan izin belgesi alması zorunlu hale geldi. Ancak yeni yasa, binlerce ev sahibini sistem dışına itti.

Resmi verilere göre, 2023’te Türkiye genelinde 110 bini aşkın konut kısa süreli kiralama için kullanılıyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte bu yolla kiralama sayısı hızla düştü. Bakanlıktan izin alarak yasal şekilde hizmet vermeye devam eden konut sayısı yalnızca 22 bin 939 oldu.

Yani Türkiye’deki günlük kiralık evlerin yüzde 80’nden fazlası artık resmen faaliyet dışı. İstanbul özelinde tablo daha da çarpıcı. 2023 sonu itibarıyla yaklaşık 100 bin yatak kapasitesine sahip olan şehirde, sadece 13 bin 450 konut yasa kapsamında lisans aldı.

Şezlong değil sokak: Turist artık mahalle istiyor

Uzun yıllar boyunca Airbnb işletmeciliği yapan Baha Taşkıran’a göre, bu düşüşün en önemli nedeni konutların fiziksel durumu ve muvafakatname (uygunluk izni) zorluğu. Taşkıran, “Bu yasaya teknik olarak çoğu daire uyamaz. Çünkü eski yapılar, yeni yönetmeliklere uygun değil. Yalıtım, acil çıkış, yangın merdiveni, asansör gibi birçok kriter eski binalarda zaten yok. Ayrıca muvafakatname izini de durumu zorlaştırıyor, buna göre dairesini kiralayacak kişinin tüm apartmandan izin alması gerekiyor,
rezidanslar için bu durum neredeyse imkansız hale geliyor” diyor.

Taşkıran’a göre mesele sadece teknik değil. Yeni yasal yükümlülükler nedeniyle turizm de darbe alıyor: “Airbnb ve otel müşterisinin talepleri birbirinden çok farklı, Artık insanlar beş yıldızlı otellerde tatil yapmıyor. Birçok turist mahalle kültürünü yaşamak, marketten alışveriş yapmak, kahvehaneye oturmak, komşusuyla selamlaşmak, lokal yerlerde vakit geçirmek istiyor. Otel bunun yerini tutamaz. Airbnb’yi kapatmak turizmi daraltmak demektir çünkü gezginler otelleri tercih etmiyor.”

Aynı şehre gelen iki ayrı turist

Sultanahmet’te bir otelin sahibi olan Alper Öztürk de bu değişimden etkilenenlerden. Öztürk, otel sahibi olmasına karşın Airbnb gibi, günlük kiralama sistemine karşı değil, ancak bir denge kurulması gerektiğini düşünüyor: “Airbnb müşterisiyle otel müşterisi aynı değil. Biri sabah kahvaltısı ister, diğeri mutfakta kendi kahvesini yapar. Biri servis bekler, diğeri bağımsızlık. Ama bu farklılık rekabeti engellemiyor, pastayı daraltıyor.”

Yeni düzenlemeden memnun olmakla birlikte Öztürk, asıl sorunun hayat pahalılığı olduğuna dikkat çekiyor. Turizmi asıl etkileyen etkenin hayat pahalılığı olduğunu belirten Öztürk, bu durumun sektöre nasıl yansıdığını şöyle anlatıyor: “En azından bir düzen geldi, kayıt dışılık biraz olsun azalacak. Ama otelci olarak şunu da net söylemeliyim turizmi asıl etkileyen Airbnb değil, Türkiye’nin pahalılığı.

Avrupalı turistler bile artık Türkiye’yi pahalı buluyor. Son yıllarda buraya gelip memnun ayrılan turist görmek neredeyse imkânsız. Evet, turizmde bir düşüş var ama bunu Airbnb’lerin sayısına bağlamak doğru olmaz. Asıl sorun tamamen ekonomik koşullar”

“Airbnb turizm için tehdit değil, tamamlayıcıdır”

Anadolu Üniversitesi Turizm İşletmeciliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Seda Sökmen, Airbnb’nin turizm sektörü açısından tamamlayıcı bir rol oynadığı görüşünde: “Airbnb, kişiye seyahat ederken özgürlük tanıyor ve oldukça geniş bir kitleye hitap ediyor. Otelciler bunu bir tehdit olarak algılayabiliyor ancak aslında turizm için bir tehdit değil, tamamlayıcı bir unsur. Çünkü oldukça büyük bir arz-talep dengesi var. ”

Yeni yasanın bazı yönlerden olumlu etkiler yaratabileceğini de belirten Sökmen, yeni yasanın en olumlu yanının ise güvenlik standartları getirmesi olduğuna dikkat çekiyor: “Ancak yangın merdiveni, güvenlik gibi konular açısından yeni düzenlemeler olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir. Tabii ki sistemin kayıt altına alınması önemli. Yeni düzenlemeler, güvenlik ve kalite standardı açısından gerekli olabilir; ancak aşırı kısıtlama bu potansiyeli baltalayabilir.“