Cihat Öztürk
Gaziantep’te dezavantajlı mahallelerde yaşayan Dom ve Abdal çocuklar, ailelerin ekonomik nedenlerinden, ayrımcılık ve kültürel farklılıklarından ötürü okullara devam edemiyor veya okula katılım oranları çok düşük durumda. Gaziantep’in bu sorununu raporlaştıran “Hevesi Korumak” adıyla yayınlayan Kırkayak Kültür Derneği, raporda dikkat çekici bulgulara yer veriyor.
“Hevesi Korumak” Dom ve Abdal çocukların eğitimde karşılaştıkları sosyoekonomik faktörlerin neler olduğunu, hem niteliksel hem niceliksel anlamda tartışmaya açan bir rapor. Raporun hazırlanışını ve içeriğine dair neler anlatıldığını Proje Koordinatörü Fatma Çoşkun ile konuştuk.
Raporda hevesin olmadığı bir sahadan bahsettiklerini anlatan Fatma Coşkun, “Gaziantep’te okul dışı kalma riski yüksek çocukların bulunduğu 4 mahallede ailelerle görüştük. Çocukların eğitim hakkına erişimiyle ilgili çalışmalar yürüttük. 1 yıllık çalışmada 150 hane ile görüştük. Karşıyaka, Şirinevler, Güneş ve Barış Mahallelerinde saha çalışması yaptık” dedi. Milli Eğitim ile birlikte çalıştıklarını, bakanlığın verdiği listelere göre sahaya çıktıklarını belirten Coşkun, şunları söyledi:
“Bu verilen listelerin 3’te 1’i Dom ve Abdal çocuklardan oluşuyor. Kırkayak Koruma Ekibi ve sosyal hizmet uzmanlarıyla sahaya gittik. Aile tanıma formlarımız var. Ailenin geçim durumu, sosyal yardımdan aldığı destek var mı? Evin fiziksel durumundan mülkiyet durumuna kadar, evin eşyalarının neler olduğuna kadar formlarda doldurduk. 150 hane ile görüştük. Ebeveynlerle, öğretmenler ve okul yöneticileriyle odak grup görüşmeleri yaptık. Görüşmelerin çoğunu annelerle yaptık. Annelerin çocukların üzerindeki bakım yükünü burada da gördük. Her ailede ortalama 4 çocuk vardı. Türkiyeli ve Suriyeli Dom Abdal ailelerle görüştük. Çoğu Suriyeli ailenin adres kaydı yoktu. O ailelerle görüşme bile yapamadık. Görüştüğümüz ailelerin yüzde 72’si yerleşik diğerleri ise yarı göçebe ailelerden oluştu. Mevsimlik işçi olan ailelerin çocukları daha dezavantajlı oluyorlar. Yaşı 12 olup da okuma yazma bilmeyen öğrenciler var. Mart ayında göç edip kasım ayında evlerine dönen ailelerin okula uyum sorunu büyük problem.”
Çocuk işçiliği ve çocuk evliliği yüksek oranlarda
Coşkun, çocukların okula gidememesindeki en büyük engelin, ailelerin ekonomik durumu, kültürel kodları ve meslek edinmeye dair inançsızlıkları olduğunu ifade ediyor. Yoksulluk içerisinde eğitime ayıracak bir ekonomik kalemleri olmadığını aktaran Fatma Coşkun, “Okullarda yaşanan ayrımcılık başat problemlerden biri. Aileler göç ediyorsa çocuklar da ailelerle birlikte göçmek etmek zorunda. Çocukların kalıp okula devam etmesi söz konusu değil. Çocuk işçiliğinin yüksek oranlarda olduğu bir sahadan bahsediyoruz. Çocuk yaşta evliliğin had safhada olduğu mahalleler var. Kırkayak Kültür olarak bununla mücadelenin yolunun çocukları okulda tutmak olduğuna inanıyoruz. Bazı aileler geçimini devam ettirmek için çocukların emeğine muhtaç durumda. Sokakta mendil satan, gül satan ve atölyelerde çalışan çocuklar var. Ben çalışmazsam ailem geçinemez söyleminde bulunuyorlar. Saha çalışması yürüttüğümüz mahalleler gece kondu mahalleri, parkının, asfaltının, kaldırımlarının, çocuk oyun alanlarının olmadığı bir sahadan bahsediyoruz. Çocuk güvenliğinin olmadığı mahalleler buralar.”
Çocuklarını okutmak istiyorlar ama ekonomik şartlar el vermiyor
Öğretmenler, ebeveynler ve okul yöneticileriyle çocukların okula devam etmesi konusunda çözüm önerilerine yönelik odak grup görüşmeleri yaptıklarını belirten Coşkun, “Ailelere gelecekte çocuklarını nerede görmek istiyorsunuz diye sorduğumuzda, okuyup adam olsunlar bizim gibi cahil kalmasınlar cevabını alıyoruz. Erken evlenmesinler gibi ifadeler kullandılar. Öğretmenler ise çocukların bu eğitimi hak ettiğini, anayasal bir zorunluluk olduğunu, ihtiyaçların ve koşulların gözetilmesi gerektiğini söylüyorlar” dedi.
STK’lar ve kamu kurumları birlikte çalışmalı
Raporun çözüm önerilerinden bahseden Coşkun, yapılacakları da şöyle sıraladı:
- Çocuğun etrafında kim varsa onların güçlendirilmesi gerekiyor.
- Sivil toplum tek başına değil, daha kolektif anlamda kamu kurumlarının sorumluluk alan her biriminin elini taşın altına koyup bu çocukların eğitim hakkına erişimi için iş birliği halinde çalışmalı.
- Ailenin ve çocuğun eğitim konusundaki algısını değiştirebilmeli.
- Ailenin eğitim masraflarını karşılaması konusunda özel bir sistem kurulmalı.
News
