Herkese berber: Saç kesiminde sınırları kaldıran bir dükkân

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ali Can

İstanbul’da berber ve kuaför hizmetleri büyük ölçüde kadın ve erkek ayrımı üzerinden tanımlanırken, Kadıköy’de faaliyet gösteren bir kuaför, bu ayrımı ortadan kaldıran bir hizmet anlayışıyla çalışıyor. İşletmenin kurucusu Ayşe Savur, saç kesiminde cinsiyetin belirleyici olmaması gerektiğini savunurken, Aarhus Üniversitesi’nden post-doc araştırmacı Burcu Gümüş ise berberlik ve kuaförlüğün neden tarihsel olarak iki ayrı meslek alanı olarak örgütlendiğini ve “unisex” salonların kapsayıcılık açısından neden her zaman yeterli olmayabileceğini söyledi.

Erkek berberlerin erkekleri, kadın kuaförlerin ise kadınların saçlarını kesmeyi kabul etmelerinin yanı sıra saçın bir cinsiyetinin olmadığını düşünen Ayşe Savur, kendi işletmesinde kimseye ayrımcılık yapılmadığına dikkat çekti.

Saç kesiminin ikili cinsiyete indirgenerek farklı mekanlara ayrılmasının kendini ikili cinsiyet ifadeleri dışında tanımlayan bireyler açısından bir saç kesim merkezine gitmenin sorun haline gelebildiğinden söz eden Savur, “Saç kesilecek bir mekânın cinsiyet kategorisi ne kadar ortadan kalkarsa insanlar da bir o kadar rahatlıkla saçlarını kestirebilirler” dedi. Bir stile sahip olmak istemenin herhangi bir cinsiyete atfedilmemesi gerektiğine de değinen Savur, müşterilerinin saçlarını keserken kadın, erkek ve diğer şeklinde bir ayrım yapmadığını belirtti ve  işyerinin her kesime açık olduğunu vurguladı.

“Kimsenin dışlanmadan hizmet alabilmesi temel tercihim”

Bir kız çocuğu olarak dünyaya geldiğinden, erkek kardeşlerine nazaran ayrımcılık içerisinde büyüdüğünden ve bu durumla mücadele etmek zorunda kaldığından bahseden Savur, cinsiyet kimliği nedeniyle kendi evinde erkekler tarafından yönetilmeye çalışılmasını kendisini misafir konumuna düşürdüğünü ifade etti. Savur, kendi gibi birçok insanın da cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimi nedeniyle bu tür ayrımcılıklara maruz kaldığını farkında olduğunu belirtti. Bu nedenle de bireylerin yaşam içinde uğrak noktalarından olan berber ve kuaför gibi mekânların ikinci evleri haline geldiğini, kimsenin evinde ayrımcılığa uğramamasını istediği için de hiçbir insanı dışlamadan hizmet alabilmesinin temel tercihlerinden birisi olduğunu vurguladı.

Burcu Gümüş

“Berberlik ve kuaförlük ayrı meslek dalları olarak örgütlendi”

Berber ve kuaför dükkânlarının gündelik hayatta cinsiyete göre ayrılmış son ticari mekânlardan olduğunu vurgulayan Burcu Gümüş, makasın ve makinenin olmadığı gibi saç kesiminin de teknik olarak cinsiyetinin olmadığını ifade etti. Berberliğin ve kuaförlüğün ayrı çıraklık geleneği, ayrı müfredat, ayrı yetki belgeleriyle ayrı meslek dalları olarak örgütlendiğini ve bu ikili ayrımın eğitim ve ruhsatın içine yerleşmiş bir yapı olduğunu söyledi. Hizmetin cinsiyet üzerinden tanımlandığı vurgusuyla devam eden Gümüş, hizmetin makineyle kısa kesim ya da omuz hizası düz kesim diye listelenmediğini; erkek saç kesimi ve kadın saç kesimi diye tanımlandığını ve cinsiyetin hizmetin birimi haline geldiğinibelirtti.

“Unisex olmak aynı hizmet menüsünü paylaşmak demek değil”

Berber veya kuaför dükkânlarının unisex olmasının kapsayıcılık açısından yeterli olup olmadığına değinen Gümüş, “Unisex olmak aynı çatıyı paylaşmak demek olsa da aynı hizmet menüsünü paylaşmak demek değil” dedi. Unisex salonlarda fiyat listelerinin çoğunlukla kadın/erkek diye ikiye ayrılmaya devam ettiğini belirten Gümüş, unisex salonlarda müşterinin kapıdan girerken değil, sipariş verirken cinsiyetlendirildiğini bu nedenle de kapsayıcılık iddiasının tabelada kalarak, hizmetin tanımına inmediğini ifade etti.

Gümüş, “Hizmetlerin cinsiyetten ziyade tekniğe ve saç uzunluğuna göre tanımlanması, tek fiyat listesi, randevuda ‘Ne istiyorsunuz’ diye sormak, cinsiyete bakıp varsaymamak, personelin her iki gelenekte de kesim yapabilmesi, hitap ve zamir konusunda müşterinin beyanına uymak” gibi kapsayıcılığın kontrol edilebilir somut işaretlerinin olabileceğini söyledi.

Burcu Gümüş ise hormona ya da cerrahiye erişimi olmayan birçok LGBTİQ+ için saçın bireylerin kendini anlatabildiği ilk yer olabileceğini söyledi.  Gümüş şu görüşleri dile getirdi:

“Doğru kesim, insanların “daha çok kendileri gibi” hissetmesini sağlıyor. Tersi de aynı ölçüde ağır. Çünkü ‘kadın saçı kesmiyoruz’ cevabı, aslında saçla ilgili değil. Karşındakinin sana baktığında ne gördüğünün, seni hangi cinsiyete yerleştirdiğinin ilanı. Reddedilen kişi hizmetten önce kimliğinden ötürü geri çevriliyor.”