Ergenlerde tütün bağımlılığı, akran baskısı ve rol model eksikliği

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nidanur Ateşyakar

Bağımlılığın en güçlü nedenleri akran ve arkadaş baskısı ile ailede kötü alışkanlıkları normalleştiren olumsuz örnekler.

Malatya İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Tütün Bağımlılığı Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Burcu Kayhan Tetik, ergenlerin sigaraya başlamasında akran baskısının belirleyici rol oynadığını belirterek, gençlerin ait olma duygusu ve kendilerini kanıtlama isteği nedeniyle sigaraya yönelebildiklerini ifade etti. Tetik, sigaranın çoğu zaman diğer bağımlılık türlerine geçişi kolaylaştırdığını ve bağımlılığın bir hastalık olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Uzmanlara göre sosyal medya ve dijital içerikler de gençlerin sigaraya bakışını etkiliyor.

Filmler, diziler ve sosyal medya paylaşımlarında sigaranın sıradanlaştırılması, gençlerde sigaraya karşı oluşması gereken mesafeyi azaltabiliyor. Prof. Dr. Tetik, sigaranın özellikle zor zamanlarda çözüm aracı gibi gösterildiğini ve bunun gençler üzerinde bilinçaltı etkiler oluşturabildiğini belirtti. Araştırma kapsamında görüşülen bir veli ise 15 yaşındaki kardeşinin lise yıllarında sigaraya başladığını söyledi. Kardeşinin sigaraya yönelmesinde arkadaş çevresinin etkili olduğunu düşündüğünü ifade eden veli, “Sigarayı yetişkinliğe geçişin bir göstergesi gibi görüyorlar” dedi.

Bu tablodan şikayet eden ve çocuğu için kaygılanan Veli, aile içinde baba ve ağabeylerin de sigara kullanmasının genç üzerinde etkili olabileceğini söyledi.

Okullarda görev yapan rehber öğretmenler de aile ortamının önemine dikkat çekiyor. Mehmet Ali Haydar Fen Lisesi Rehber Öğretmeni Nezihe Balam, huzurlu aile ortamına sahip ve ebeveynleri bilinçli olan öğrencilerin bağımlılıklardan daha uzak durduğunu söyledi. Balam’a göre okulda verilen eğitimlerin etkili olabilmesi için aile ve okulun birlikte hareket etmesi gerekiyor.

Araştırma kapsamında görüşlerini sorduğumuz reşit olmayan öğrenciler ise sigaranın çoğunlukla aile bireylerinden ve çevreden öğrenildiğini düşünüyor. 15 yaşındaki bir öğrenci, sosyal medya ve filmlerde sigaranın sık görülmesinin kullanımını normalleştirdiğini ifade ederken, bir başka öğrenci ise sigara içen arkadaşlarıyla arasına mesafe koyduğunu ve sigara yerine spor veya müzik gibi olumlu alışkanlıkların tercih edilmesi gerektiğini söyledi.

Uzmanlar, sigara bağımlılığının yalnızca fiziksel değil aynı zamanda psikolojik ve sosyal boyutları bulunduğunu belirtiyor. Erken yaşlarda başlayan kullanımın ilerleyen yıllarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade eden Malatya İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Tütün Bağımlılığı Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Burcu Kayahan Tetik, ailelerin çocuklarına rol model olması gerektiğini ve gençlerin “hayır” deme becerisini geliştirmelerinin önem taşıdığını vurguladı.

Görüşmelerden çıkan ortak sonuç ise ergenlerde sigara kullanımının tek bir nedene bağlı olmadığı yönünde. Aile tutumları, arkadaş çevresi, sosyal kabul görme isteği ve rol model eksikliği bir araya geldiğinde gençler sigaraya daha yatkın hale geliyor. Uzmanlar, sigara ile mücadelede yalnızca yasakların değil, aile-okul iş birliği ve bilinçlendirme çalışmalarının da büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.