Rengin Uçkan
Sokak aralarındaki parklardan yükselen çocuk kahkahaları çocuklara bakım verenler için çoğu zamana güven veren bir ses olarak görülüyor. Ancak çocuklar için genellikle mutluluk alanı olarak görülen bu parklar uzmanlara göre çeşitli riskler içeriyor.
Kırık ekipmanlar, oyun gruplarının bakımsızlığı, hijyene yeteri kadar özen gösterilmemesi, zeminlerin uygunsuz olması her gün onlarca çocuğun yaralanma riskiyle karşı karşıya gelmesine neden oluyor.
Uzmanlar çocuk parklarının yalnızca oyun alanları değil çocukların sağlıklı gelişimin bir parçası olduğunu söylüyor. Park tasarımlarının bu nedenle tasarımlarından bakımına kadar her aşamasının belli standartlar çerçevesinde yapılması gerekiyor. Ancak görünen o ki birçok belediye gerekli standartları uygulamakta eksik kalıyor.
“Parkta güvenlik sadece salıncak zinciri demek değil”
Uzun yıllar çocuklarla ilgili sivil toplum kuruluşlarında çalışmış ve çocuk güvenliği odak kişisi olarak görev yapmış çocuk hakları uzmanı Bahtiyar Bayram şunları söylüyor:
“Çocuk parklarında güvenlik demek sadece salıncağın zincirinden söz etmek değildir. Parkların bulunduğu yerler, bariyerlerin uygun ve yeterli olmaması çocukları trafik riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Oyun alanlarının zeminleri sağlam yapılmış gibi gözükse de bu zeminler zamanla aşınıyor. Bu noktada hem uygun tasarımların yapılması hem de parkların düzenli bakım sicilinin olmasıdır. Belediyeler bu konuda vatandaşların da hasarlar konusunda bilgi vereceği sistemler oluşturmalıdır.”
Sert zeminler nasıl riskler yaratıyor?
Türkiye’deki parklarda en sık görülen sorunların ilki zemin güvenliği sorunu olarak öne çıkıyor.
Mahalle aralarındaki eski çocuk oyun parklarında hala çocuklar için riskli zeminler bulunuyor. Çocukların oyun gruplarından düşmesi halinde yaşayacakları yaralanma ve travmaların riskini azaltmak için zeminlerin darbe emici yüzey özelliğine sahip olması gerekiyor.
Uzmanlar Avrupa standartlarına göre çocuk parklarında kauçuk kaplama, özel kum kullanımı ve darbe emici malzemelerin kullanılmasının elzem olduğunu vurguluyor. Ancak bu malzemelerin kullanılması da her zaman yeterli olmuyor. Çünkü zeminler zamanla parçalanıyor ve koruyucu özelliğini kaybediyor. Yırtılmış ve kazınmış bu zeminler çocukların ayaklarının kaymasına neden olarak yeni bir risk oluşturuyor.
Paslı demirler ve kırık oyuncaklar da tehlikeli
Parklardaki önemli problemlerden biri ise bakım eksikliği.
Oyun gruplarında uzun yıllar kullanılma nedeniyle oluşan paslanmalar, bağlantı noktalarının gevşemesi, kırık parçalar çocuklar için ciddi riskler yaratıyor. Parkların bazılarındaki bağlantı vidalarının gevşediği ve kaydırakların çatladığı görülüyor. Metal yüzeylerdeki paslanmalar sadece yaralanma değil enfeksiyon kapma riskini de beraberinde getiriyor.
Alanda çalışan uzmanlar eski tip çocuk oyun parklarında en çok rastlanan tasarım hatalarından birinin sıkışma noktaları olduğunu söylüyor. Korkuluk aralıklarının yanlış ölçülerde yapılması nedeniyle çocukların başları, kolları ve ayakları bu alanlara sıkışabiliyor.
Parkların çevresi güvenli mi?
Çocuk oyun parklarındaki çocuk güvenliği riskleri sadece ekipmanlarla sınırlı değil. Parkların konumlandığı çevrenin koşulları da çocuk güvenliğini doğrudan etkiliyor.
Özellikle yoğun trafik akışının bulunduğu bölgelerde parklarda yeterli çit ve bariyerin bulunmayışı en büyük endişelerden birini oluşturuyor. Parkların birçoğunda çocukların bakım veren kontrolü olmadan doğrudan caddeye çıkacağı alanların açık olduğu görülüyor. Uzmanlar özellikle daha küçük yaşlardaki çocukların ani hareket ettiğini ve bu nedenle park çevrelerinde sınırlandırmalar yapılması gerektiğini söylüyor.
Diğer yandan parklardaki hijyen eksiklikleri de dikkat çeken problemlerden biri. Sigara izmaritleri, cam kırıkları ve çeşitli atıkların bulunması farklı sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Aydınlatma yetersizliği de güvenlik risklerini oluşturuyor. Özellikle akşam saatlerinde yeteri kadar aydınlatılmayan parklar hem fiziksel kazaları arttırıyor hem de güvenlik kaygılarının artmasına neden oluyor. Yeterli ışığın olmaması çocukların düşmesine, diğer cisimlere çarpmasına ve kaybolmalarına neden oluyor.
Parklar düzenli denetlenmeli
Uzmanlar parklardaki sorunların çözümün ilk adımının şeffaf ve düzenli denetim mekanizmalarının oluşturulması olduğunu söylüyor.
Türkiye’de çocuk oyun alanları için geçerli TS EN 1176 ve TS EN 1177 standartları, parkların inşa edilme şekilleri ve taşıması gereken güvenlik kriterleri açık biçimde belirtiliyor. Fakat uygulamada bu standartlar yeteri kadar denetlenmiyor.
Bayram, çocuk parklarındaki güvenlik sorununu çocuk hakları vurgusu ile dile getirerek şöyle konuşuyor: “Çocuk parkları çocukların oyun ve sosyalleşme alanıdır, can güvenliği riski yaşayacakları alanlar değil. Bugün parklarındaki en büyük tehlike, bakım ve denetimden kaynaklanan arıza ve standart dışı zeminler. Bu riskleri en aza indirgemek için en kısa zamanda tüm yerel yönetimlerde parkların güvenliklerinden sorumlu uzman ekiplerin oluşturulması ve oyun alanlarının düzenli olarak sertifikalandırılması gerekiyor. Güvenli parklar, lüks değil, evrensel çocuk haklarının gereğidir.“
News
