Erdem Avşar
Trafik; kazalarıyla, cezalarıyla Türkiye’nin bitmeyen bir tartışması. Motosikletler ve kuryeler ise bu tartışmanın hiç değişmeyen özneleri.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye’de karayollarında 2025 yılı boyunca toplam 1 milyon 549 bin 574 adet trafik kazası meydana geldi. Bu kazaların 1 milyon 261 bin 253 adedi sadece maddi hasarlı, 288 bin 321 adedi ise ölümlü yaralanmalı trafik kazası olarak kaydedildi. Raporda, trafik kazalarındaki ölüm sayısının geçtiğimiz yıla kıyasla %5 azalarak 6 bin 35’e gerilediği belirtildi.
Bu kayıplar arasında ise motosiklet kazaları sonucu yaşanan ölüm oranları dikkat çekti. Raporda, özellikle motosiklet sürücülerinin karıştığı kazalar gündeme geldi. Önceki yıla kıyasla motosiklet ölümlerin toplam kaybın %22’sini oluşturdu. En fazla can kaybı Ankara’da, en fazla yaralanma ise İstanbul’da yaşandı.
İki tekerin tehlikesi bir kez daha ortaya çıktı. Motosiklet, bisiklet ve elektrikli scooter sürücüleri için 2025 yılındaki ölü sayısı 2 bin 680, yaralı sayısı ise 183 bin 840 olarak gerçekleşti. Motosiklet sürücüleri 130 bin 578 yaralı ile kazalardaki toplam yaralı sayısının yüzde 32,3’ünü oluşturdu.
Bakanlığın cezai önlemi tartışma yarattı
İçişleri Bakanlığı, yaşanan kazaları önlemek amacıyla 2025 yılında hazırlanan bir yönetmeliği devreye soktu. Yönetmeliğe göre, psikoteknik ve SRC belgesi olmayan kuryelerin trafiğe çıkmasını yasaklayan karar 15 Mayıs tarihinde yürürlüğe girecekti. Ancak düzenleme, sektör temsilcileri ve kuryeler tarafından tepkiyle karşılandı. Ölümlü kazaları engellemek için ceza yazmanın çare olmayacağını dile getiren kurye Baran Özkan, şu sözlerle alınan karara tepki gösterdi:
“Bu alınan kararı neden yaptılar anlamadım. Trafikte diğer sürücüleri bilgilendirseler, onlara yönelik ceza uygulamaları yapsalar daha uygun olurdu. Benim için asıl tehlike bence araç sürücüleri. Bizi görmüyorlar. Bizi araç olarak tanımıyorlar.”
Ankara Kuryeler Odası Başkanı Ramazan Akpınar, düzenlemenin uzun süredir bilindiğini ancak uygulama sürecinin netleşmediğini söyledi. Yeterli SRC kursunun olmadığını belirten Akpınar, denetimlerin kurye-polis gerginliğine yol açabileceğini ifade etti. Platform şirketlerinin sorumluluk almadığını savunan Akpınar, geçim kaygısı yaşayan birçok kuryenin cezaya rağmen çalışmayı sürdüreceğini dile getirdi.
Kurye Hakları Derneği Başkanı Mesut Çeki ise düzenlemelerin sektör temsilcilerine danışılmadan hazırlandığını savundu. Kuryelerle ilgili gelişmeleri çoğu zaman yalnızca Resmî Gazete’den öğrendiğini belirten Çeki, P1 ve SRC belgeleri sürecinin şeffaf işlemediğini, eğitimlerin yetersiz kaldığını ve uzun süreçlerin gelir kaybına yol açtığını söyledi. Sektör temsilcileri düzenlemenin ertelenmesini, bilgilendirmenin artırılmasını ve platform şirketlerinin sürece destek vermesini talep etti.
Tepkilerin ardından bakanlık geri adım attı. Düzenlemenin uygulanmasının ertelendiği ve sürecin yeniden değerlendirileceği açıklandı. İçişleri Bakanlığı ayrıca eğitim programları ve denetimlerin artırılacağını duyurdu.
“Kazalar motorcuların ihmallerinden kaynaklanıyor”
Kazaya neden olan kusurlar içinde sürücü kusurları yüzde 90,6 ile ilk sırada yer aldı.
Motorcuların trafik seyrinde yaptığı hatalar hakkında üniversite öğrencisi Muhammet Berat Akbaş, ekonomik sebeplerle motosiklet kullanmaya başladığını belirterek motorcu perspektifinden özeleştiride bulundu. 9.Köy’e konuşmadan hemen önce, kaza yaşadığını belirten Akbaş, hatasını kabul etti. TÜİK raporu verilerinin gerçeği yeterince ortaya koyduğunu söyleyen Akbaş, şu ifadeleri kullandı:
“Motorcular genellikle motor ebatlarının da küçük olmasından dolayı, trafiği de filtrelemek için aralara giriyorlar. Araçların arasına. Bazen hatalı sollamalar yapabiliyorlar. Çoğu zaman çok hızlı şekilde şerit değiştirdikleri için sinyal vermiyorlar. Ters yöne girme, kaldırımdan gitme gibi birçok davranışı saydığımızda bahsedilen kaza verilerinin güvenilir olduğunu düşünüyorum. Kendi hatamdan dolayı az önce ufak bir kaza yaptım. Bir belediye otobüsü duraktan çıkış yapıyordu. O sırada acele ettim, bir diğer otobüsün durağa doğru yaklaştığını fark etmedim. Sağa doğru hamle yapsam da sol taraftan otobüs bana çarptı. Bana bir şey olmadı ancak motorumun çantası koptu. Hatalı taraf da bendim.“
Kazalardaki tek suçlu motorcular mı?
Akbaş, trafikte yaşanan sorunların yalnızca motosiklet sürücülerine yüklenmesini doğru bulmadıklarını belirterek, trafik bilgilendirme çalışmalarının özellikle araç sürücülerine yönelik yapılması gerektiğini söyledi. Çok sayıda motosiklet sürücüsü de sosyal medya üzerinden yaptıkları paylaşımlarda, trafikteki asıl sorunun deneyimsiz sürücülerin motosikletleri fark etmemesi ve motosikletleri diğer araçlarla eşit görmemesi olduğunu dile getirdi.
Akbaş, “Bazı sürücülerde motosikletlerin yalnızca sağ şeritten gitmesi gerektiğine dair yanlış bir algı var. Asıl değiştirilmesi gereken de bu anlayış. Sürücülere motosikletlerin de trafikteki diğer araçlar gibi eşit haklara sahip olduğu anlatılmalı” dedi.
News
