Fatma Öztürk
Türkiye’de çocuk evlilikleri resmi verilere göre azalma eğilimi gösterse de halen devam ediyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2023 verilerine göre, 16-17 yaş aralığında olan 10 bin 471 kız çocuğu resmi olarak evlendirildi. Bu rakam bir önceki yıla kıyasla düşüş gösterse de erken yaşta evlendirme uygulaması önemli bir sorun olarak varlığını sürdürüyor. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’na (UNFPA) göre ise her beş kadından biri çocuk yaşta evlendirilmiş durumda. Araştırmalara göre sorunun kökünde yoksulluk, eğitim fırsatlarının sınırlılığı ve toplumsal baskılar gibi etmenler yatıyor.
Ömür boyu psikolojik sorunlar
Uzmanlara göre, evlendirilen kız çocukları ev işlerini üstlenerek akranlarından koparılmaları, eğitimden mahrum bırakılmaları, cinsel ilişkiye zorlanmaları ile gebelik ve çocuk yetiştirme sürecinin getirdiği ağır yükler nedeniyle ömür boyu farklı psikolojik sorunlar yaşayabiliyor. Eğitimci Ayda Avcı, erken yaşta evlendirmelerin çocukların bedensel ve ruhsal olarak hazır olmadan gerçekleşmesi nedeniyle onları derinden etkileyen bir sorun olduğunu ifade ederek şu tespitleri yapıyor:
“Erken yaşta evlendirmenin yüklediği yükümlülükler, kız çocuklarının özgüvenlerinin düşmesine, kendilerini eksik, önemsiz ve çökkün hissetmelerine neden oluyor. Bazı vakalarda intihar denemeleri ortaya çıkabiliyor. Ailelerin öğrenim seviyesi ile toplumsal duyarlılık, bu problemin engellenmesinde belirleyici etkenler arasında yer alıyor. Gelişmekte olan ülkelerde sıkça rastlanan erken evlendirmeler ülkemizde de ciddi bir mesele olarak süregeliyor.”
Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesi, evlenme yaşını erkek ve kadın için 17 yaşını doldurma şartına bağlamış olsa da hakim tarafından olağanüstü durumlarda ve önemli sebeplerle 16 yaşını tamamlamış bireylere izin verilebileceği hükmü bulunuyor. Bu çerçevede anne baba veya vasi dinlenerek evlilik kararı alınabilmesi söz konusu.
Erken yaşta evlendirmelerde yoksulluk ve toplumsal geleneklerin başlıca nedenler arasında yer aldığını belirten Aile ve Sosyal Destek Uzmanı Rengin Uçkan ise şunları söylüyor: “Eğitim, sağlık ve iş olanaklarına yönelik çok yönlü müdahaleleri desteklemeliyiz. Erken evlendirmeler hiçbir şekilde meşru gösterilmemeli; burada hem annelere hem babalara önemli görevler düşerken, kurumlara da aynı ölçüde sorumluluk yükleniyor. Kurumların düzenli olarak bilinçlendirme çalışmaları yürütmesi şart. 1993-2018 arasını kapsayan 25 yıllık verilere göre, dünyada her yıl 12 milyon kız çocuğu erken yaşta evlendirilerek pek çok temel haktan mahrum bırakılıyor.”
News
