Zeynep Koç
Hayvanları Koruma Kanunu’nda “iyileştirme” adı altında değişiklik yapıldı ama tartışma bitmedi, can dostların yaşam hakkı teslim edilmedi. Aradan geçen sürede, yasal zorunluluklara rağmen barınakların iyileştirilmemesi ve hayvanların uygunsuz koşullarda toplanması, uygulamanın sahada nasıl bir çıkmaza dönüştüğünü gösteriyor. Ankara Barosu Hayvan Hakları Komisyonu Başkanı Avukat Tuğba Gürsoy, barınak koşullarının yönetmelikteki standartların altında kaldığına işaret ediyor. Ankara Valiliği’nin çevre kirliliğini gerekçe göstererek aldığı kamusal alanda sokak hayvanı besleme yasağı da meselenin vicdani boyutunu aşındırmaya devam ediyor.
Ankaralı hayvanseverlere besleme cezası
Kamuoyunda tartışmalara neden olan sokak hayvanları konusu valiliklerin açıklamalarıyla beraber tartışmayı tekrar alevlendiriyor. Erzurum Valiliği şehirdeki bütün sokak köpeklerinin toplatıldığını açıkladı. Ankara Valiliği ise 6 Kasım 2025 tarihinde Ankara İl Hayvanları Koruma Kurulu Toplantısı’nda aldığı karar ile çevre kirliliği gerekçesiyle kamusal alanda sokak hayvanı beslemeyi yasakladı. Gürsoy, toplantıda karara ve gerekçeye itiraz ettiğini belirterek Türk Ceza Kanunu’nda çevreyi kasten kirletmenin zaten suç olduğunun altını çiziyor: “Eğer insanlar çevreyi kirletiyorsa bunun önlemi çok basit. Kabahatler kanunu burada işletilebilir. Yere çöp atana, egzozlu araba kullananlara işlem yapılmıyor, pis atıklarını dışarı atan fabrikalar denetlenmiyor, sokak hayvanlarına verilen bir kap yemeğe takılıyor. Kış geldi, tek tük hayvan kaldı zaten sokakta, bir lokma yemeği suyu mu çok göreceğiz? Hayvan seven insan bu işe gönlünü vermiş, kendi rızkını hayvana harcıyor. Bu insanlar para cezasından mı korkacak?“
İstanbul Valiliği’nin “güvenlik sorunu” gerekçesiyle kedileri toplatma talimatı vermesi ise STK’ların ve hayvanseverlerin tepkisine neden olmuştu. İstanbul Valisi Davut Gül’ün sosyal medyadan yaptığı, “Normalde kediler fare yakalar. İstanbul’da kediler fare yakalamıyor, fareler de kedilerle birlikte mama yiyor. Bunu ortadan kaldırmak lazım” açıklaması akıllara İstanbul’da da besleme yasağı getirilecek endişesi uyandırıyor.
Bakımevi standartları kağıt üzerinde kaldı
Hayvanları Koruma Kanununda değişikliğe gidilmesinde ana gündem maddesi sahipsiz sokak hayvanlarının toplatılmasıydı. Mevcut barınakların kötü koşullarda olmasına karşın yerel yönetimler, 31 Aralık 2028 tarihine kadar hayvan bakımevleri kurmakla ve mevcut bakımevlerini iyileştirmekle yükümlü tutuldu. 13 Aralık 2024 tarihinde çıkan Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği’ne göre de hayvan bakımevlerinde aranacak şartlar detaylandırıldı. Yönetmelikte, bakımevlerinin hayvan sayısıyla orantılı açık veya korunaklı kapalı alanların kurulması ve küçük ırk köpekler için hayvan başına 8 metrekare, büyük ırk köpekler için hayvan başına 10 metrekare asgari alan sağlanması şartı getirildi. Gürsoy, gezdikleri bakımevlerinde bu kurala uyulmadığını 1-2 metrekarelik alanlarda birden fazla köpeğin tutulduğunu ifade ediyor. Hayvanların psikolojik sıkıntı çektiğini ve bununla beraber hayvanların birbirine zarar verdiğini söyleyen Gürsoy, “Hayvanlara hapis hayatı yaşatıyorlar” diyor. Gürsoy’a göre, kanunun kötü tarafları olsa da iyi tarafları da var, ancak bu iyi tarafların da uygulanmadığını belirtiyor.
Av.Tuğba Gürsoy
Kötü fiziksel koşullara rağmen yoğun toplama
Kanun değişikliğindeki neden, sokak köpeklerinin saldırganlığı olarak gösterilmişti ve sokak kedileri toplama kararının dışında tutulmuştu. Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra sokak hayvanlarını toplamaya başlayan yerel yönetimler, köpeklerle beraber kedileri de topluyor. Toplama ve ötenazi zorunluluğunun kediler için geçerli olmadığını vurgulayan Gürsoy, “Kedilerde sanki bu meseleye dahilmiş gibi davranılıyor ve ciddi bir şekilde kedi toplatılıyor” diyor.
Öte yandan, yerel yönetimlerin mevcut bakımevlerinin fiziki koşullarını iyileştirmeden hayvanların toplatılması hayvanseverlerin tepkisini topluyor. Gürsoy, özellikle Ankara’da yoğun bir sokak hayvanı toplama mesaisi olduğunu iddia ediyor. Ankara Valiliği 24 Ekim 2025 tarihli basın açıklamasında yer alan “Toplanan hayvan sayısı ve yürütülen mücadele bakımından Ankara’nın Türkiye genelinde birinci sırada yer aldığı tespit edilmiştir” ifadesi, Gürsoy’un sözlerini doğruluyor. Gürsoy, hayvanların kötü bir muamele ile toplatıldığına da dikkat çekiyor: “Yavru köpekleri bile anestezi vererek topluyorlar ve anestezi yüzünden ölen köpekler var. Yine yavru köpekleri kuyruklarından tutarak topladıkları için kuyruğu kopan hayvanlar oldu. Toplama araçlarının pek çoğunda bölme havalandırma yok. Havalandırmasız araçlarda hayvanlar üst üste bindirilerek barınağa gidene kadar sokak sokak gezdiriliyor. Hayvanlara topladıkları andan barınağa götürdükleri ana kadar ve barınak yaşamında da sürekli acımasızca muamelede bulunuyorlar.”
Popülasyon artışının nedeni yanlış yönetim
Gürsoy’a göre hayvan popülasyonun artma nedeni sokak hayvanı yönetim politikalarının yetersizliği. Kısırlaştırma faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmediğine değinen Gürsoy, “Bugüne kadar gönüllü vatandaşlar belediyelerden daha çok köpek kısırlaştırdı” diyor. Toplama sürecinin de etkin bir şekilde yürütülmediğine vurgu yapan Gürsoy, “Şehir merkezlerinde bulunan kısır köpekleri toplayarak işe başladılar, onlar kısır olanları toplarken kısır olmayanlar üremeye devam etti. Kırsallar olduğu gibi duruyor. Dış çeperden ve kısır olmayanlardan başlayarak onları kısırlaştırmaları gerekirdi. Fark eden bir şey olmadı, musluk bir taraftan açık, bir taraftan kapalı” ifadeleriyle popülasyonun bu şekilde kontrol edilemeyeceğini ifade etti.
News
