Ali Dinç
Dünya genelinde 3 milyardan fazla insan dijital oyun oynuyor. 2024 yılında 455 milyar dolara ulaşan oyun endüstrisi, film sektörünün neredeyse iki katı büyüklüğe ulaşmış durumda. Yalnızca Steam platformunda geçen yıl 18 bin 949 oyun satışa çıktı. Ancak bu devasa büyüklüğe rağmen, milyonlarca engelli oyuncu için oyun dünyası hâlâ yeterince erişilebilir değil.
Oyunların erişilebilir hâle gelmesi için aslında dev yatırımlar gerekmiyor. Uzmanlara göre özelleştirilebilir kontroller, altyazılar, renk körlüğü modları ve yardımcı teknolojiler bir oyunun herkes için oynanabilir olmasını sağlamak için yeterli.
Örneğin, Naughty Dog’un geliştirdiği The Last of Us Part II, görme, işitme ve motor engelli oyuncular için 60’tan fazla ayar sunuyor. Yüksek kontrast modları, metinden sese çeviri ve tamamen özelleştirilebilir kontrol şemalarıyla bu alanda öncü kabul ediliyor. Celeste, Gears 5, Assassin’s Creed Valhalla ve Marvel’s Spider-Man 2 de erişilebilirlik özellikleriyle öne çıkan diğer yapımlar arasında.
Microsoft ise 2018’de piyasaya sürdüğü Xbox Adaptive Controller ile fiziksel engeli bulunan oyuncular için devrim niteliğinde bir adım attı. Sony de PlayStation 5’te erişilebilirlik menülerini güçlendirerek sektördeki değişime katkıda bulunuyor.
Ferit Ünsal
“Artık neredeyse erişilebilir oyun üretilmiyor”
Türkiye’de yıllardır oyun oynayan görme engelli Ferit Ünsal, erişilebilirlik eksikliğinin oyun dünyasında büyük bir engel oluşturduğunu söylüyor. Körler okulunda yatılı kaldığı yıllarda bilgisayar odasında “körcül” oyunlarla tanıştığını belirten Ünsal, bu oyunların sadece metin tabanlı olmadığını hatırlatıyor: “Körcül oyun denildiğinde akla metin tabanlı oyunlar geliyor. Oysa hem körlerin hem görenlerin oynayabildiği, sesli ve görselli FPS türü oyunlar var. On yıl önce sürekli yeni oyunlar çıkıyordu, şimdi neredeyse hiç üretilmiyor.”
Ünsal’a göre en büyük sorun, şirketlerin görme engelli yazılımcılarla çalışmaması. Bunun en iyi örneği ise Slovakya’da geliştirilen EuroFly isimli uçak simülatörü. Slovak Havayolları’nın verilerini görme engelli bir yazılımcıyla paylaşması sonucunda geliştirilen oyun, erişilebilirlik alanında öncü bir deneyim sunuyor.
“Körlerin hobisi olabileceği düşünülmüyor”
Çocukluğundan beri bilgisayar oyunlarına ilgi duyan Ünsal, oyunların yalnızca bir eğlence aracı olmadığını da vurguluyor: “Dozunda oynandığında oyunlar hayal gücünü geliştirir, online ortamlarda sosyal bir çevre kurma fırsatı sunar. Sonuçta oyun oynamak da bir hobidir. Ama birçok alanda olduğu gibi körlerin bu hobiye sahip olabileceği ihtimali şirketlerin aklına bile gelmiyor.”
Ünsal, en çok erişilebilir olmasını istediği oyunun ise Grand Theft Auto olduğunu söylüyor: “Çocukluğum GTA ile geçti. Açık bir dünyada özgürsünüz, istediğinizi yapabiliyorsunuz. Müthiş bir deneyimdi. Rockstar’ın erişilebilirlik üzerine çalıştığı söylendi. Kim bilir, belki GTA 6 bir sürprizle gelir.“
Daha büyük bir sorunun parçası
Erişilebilirliğin yalnızca oyunlarla sınırlı olmadığını belirten Ünsal, sorunun günlük hayatta hala devam ettiğini de şu sözlerle hatırlatıyor: “Alışveriş siteleri, bankalar, uygulamalar erişilebilir değil. O kadar çok alanda sorun var ki, oyunları konuşmaya sıra gelmiyor. Herkesin ulaştığı bir şeye ben neden ulaşamıyorum? Öncelikli alanlarda erişilebilirlik standart hâline getirilirse o zaman oyunları da daha rahat konuşabiliriz.”
News
