Elmas Berna Öztürk
Ergenlik, hayatın geri kalanında bireyle beraber gelecek davranış kalıplarını şekillendiren çok önemli bir evre olarak görülüyor ancak şu sıralar ergenlik yaşayanlar ruhsal sorunlarıyla mücadele ediyor. Onlardan sağlıklı uyku düzeni benimsemek; düzenli egzersiz yapmak; sorunlarla başa çıkma, problem çözme becerisi bekleniyor ama çevreleri endişe ve değersizlik duygusuyla sarılı.
Ergenlik döneminde ruhsal sağlık problemi yaşayan gençlerin sayısı her sene artarken bu sorunlar ya ebeveynleri tarafından fark edilmiyor ya da bir tedavi imkanına erişimde zorlanıyorlar. 9.Köy, sorunu ve çözüm yollarını bir üniversite öğrencisi, bir psikolog ve bir sosyologla konuştu
“Her şey için geç kalmış ve tahrip olmuş hissediyorum”
Üniversite öğrencisi S.O, ergenlikten itibaren yaşadığı psikolojik problemleri tanımlarken kaygılı, agresif ve içine kapanık olduğundan bahsetti. Büyüdüğü ailenin etkisini taşıdığını vurgulayan Öcal, bu durumun insan ilişkilerine yansıdığını ifade etti.
Ruh halini “Her şey için çok geç kalmış hissediyorum, ve geri dönülemeyecek bir şekilde tahrip olmuş hissediyorum” sözleriyle tarif eden S.O, ailesiyle yaşadığı iletişim kopukluğunu şöyle dile getirdi:
“Arkadaşlarımın ailelerinin yaptıklarıyla kendi ailemi kıyaslayıp kendimi kötü hissettirirdim. Aramızda iletişim kopukluğu vardı. Tek çocuk olduğum için üstüme hep titrerlerdi, yapabilirsin, başarırsın gibi ama bu sorumluluk bana çok fazla gelirdi, yalnız hissederdim çoğunlukla. Çok sinirli ve öfkeli bir çocuktum, fark etmeden öfkeli birine dönüştüm.”
Sorumluluk hissiyle baş etmeye çalışırken ülkede yaşanan problemlerin de kaygılı hissettirdiğine değinen genç kadın “Her şey daha iyi olabilirdi ihtimali beni üzüyor” diyor.
“Psikolojik destek bulmak çok zor”
S.O, psikolojik desteğe erişmenin hem maddi hem manevi zor olduğunu söyledi. Arkadaşı vesilesiyle üniversite öğrencilerine erişilebilirlik kapsamında bir şirketle, zoom üzerinden görüşerek terapi aldığını ifade eden O., “Fiyatlar daha uygundu, haftalık 700 lira ama haftalık seansları 3 bin lira olan psikologların olduğu yerde 700 lira bile çoğu zaman benim için karşılaması zordu. Çoğu zaman iptal etmeyi düşündüm ama kendim için devam ettim. Babama bahsettiğimde “onlar çok biliyor” gibi bir tepki aldım. Bu insanın inancını kıran bir şey” dedi.
Gençleri etkileyen faktörler neler olabilir?
Ergenlik çağındaki bireylerle sık sık çalışmalar yapan Uzman Psikolog Buğrahan Kırbaş, gençlerde en çok gözlemlediği ruhsal bozuklukların davranış problemleri, kişilik bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluklar ve depresyon olduğunu söylüyor. Gençlerin ruh sağlığını etkileyen birçok faktör olduğunu söyleyen Uzman Psikolog Buğrahan Kırbaş, gençlerin yaşadığı rahatsızlıkların nedenleri arasında “Bir hayallerinin olmaması, gelecek kaygısı yaşamaları, kendilerine bir rota çizememeleri ve gelecek hakkında çok ciddi şüphelerinin olması” şeklinde sıralıyor.
Fakat onun için en önemli neden, gençlerin ebeveynleriyle sağlıklı bir ilişki kuramaması. Kırbaş, bunu şöyle anlatıyor: “Ergenlerin özellikle erken çocukluk dönemlerinden itibaren ebeveynleriyle kurabildikleri sağlıklı ilişkilerin olmayışı, çocuklarda karşılanması gereken psikolojik temel ihtiyaçların (ilgi, alaka, sevgi gibi) karşılanmaması ve dinlenilme, duygularının yansıtılması, kendisiyle sağlıklı bir iletişim kurulması gibi yapıların özellikle son zamanlarda, ebeveynlerle çocukları arasında çok da sağlıklı şekilde inşa edilemediğini düşünüyorum. Bunun tabii sosyolojik sebepleri olabilir, ekonomik süreçlerin burada etkili olduğunu düşünüyorum. Özellikle ebeveynler bir hayat koşturmacası içinde olduğu için ve şartlar zorlaştıkça tahammül seviyeleri, empati anlayışları giderek azaldığı için haliyle çocukları ile olan ilişkilerine yansıyor.”
Dijital ortamların ergenlerin ruh sağlığına etkisini giderek artırdığını belirten Kırbaş, internet bağımlılığının ve dijital ortamlara fazla maruz kalarak sosyalleşmemenin gençleri olumsuz etkilediğini dile getirdi. Bunun yanında potansiyellerini gerçekleştirecek alan bulamayan gençlerin kendilerini tanıyamadığını, bireyselliklerinin önüne geçildiğini ve ebeveynlerine bağımlı bir yapıda yetişmelerinin psikolojileri üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ifade eden Kırbaş, şunları söyledi:
“Bireyselliğe önem verilmemesi, bizim toplumumuzda kişinin bir birey olduğu, bir özerkliğe sahip olmasının gerekli olduğunun unutulması, es geçilmesi, sınırlarının tanınmaması, sınırlarına saygı gösterilmemesi, kontrol içerisinde hayatını idame ettirmesi en büyük etkenlerden bir tanesi diyebilirim.”
Pandeminin kalıcı etkileri
Uzman Psikolog Buğrahan Kırbaş, gençler arasında sıkça görülen obsesif kompulsif bozukluğun özellikle pandemi sürecinden sonra arttığını kaydetti. “Pandemi sürecinden geçen ergenlerin yetişkinler kadar o süreci iyi yönetemediklerini düşünüyorum” diyen Kırbaş, kapatmaların özellikle ergenlerde çok ciddi ruhsal bunalımlara ve obsesyonlara neden olduğunu da “Enerjileri ve dinamizmlerinin ön planda olduğu yaş aralıklarında evde kapalı kalmak kesinlikle onlarda ruhsal bunalımlara yol açtı” sözleriyle anlattı.
İlk önemli adım fark etmek
Gençlerin sorunlarla boğuşurken yaşadığı ruhsal sağlık sorunları büyük ölçüde fark edemediğini, işin ailelere düştüğünü belirten Buğrahan Kırbaş, “Özellikle birey kendini soyutluyorsa, dijital ortamlarda daha çok vakit geçiriyorsa ve ailesiyle paylaşımı azalttıysa, öfkesini kontrol etmekte zorluk yaşıyorsa ve dürtüsel davranışlar sergiliyorsa ergende bir takım ruhsal bozuklukların ortaya çıkmaya başladığının göstergeleri olabilir” dedi.
Ailenin desteğinin yanında psikolojik desteğe ulaşmanın zorluğundan bahseden Buğrahan Kırbaş, “Aile hekimi merkezlerinde psikologlar hizmet vermeli ve terapiye ulaşım kolaylaştırılmalı” diyor. Kırbaş, buna neden ihtiyaç olduğunu şöyle anlatıyor:
“Çünkü toplum psikolojisi iyi bir noktaya gitmiyor. Cinayetler mesela, öfke, agresyon toplumda çok artmaya başladı, insanlar bir sebep yokken birbirine saldırabiliyor. Bunlar bir günde olan şeyler değil, kimse yataktan kalkıp da bugün birisine saldırayım diye düşünmüyor, bunların hepsinin bir kökeni, psikolojik bir alt yapısı var. O yüzden bu konuya devletin eğilim göstermesi gerekiyor.”
Toplumsal belirsizlik en çok gençleri etkiliyor
Gençlerin psikolojisini etkileyen en önemli etkenin belirsizlik olduğunu dile getiren Sosyolog Doç. Dr. Mustafa Kemal Coşkun, bu belirsizliğin yalnızca ekonomik sorunlardan kaynaklanmadığını, politik, ekonomik ve yaşam bakımları açısından bir bütün olarak düşünmek gerektiğini söylüyor. İyi bir üniversite kazanmanın yetmediğinden bahseden Coşkun, iş bulmanın da başlı başına bir problem olduğunu ifade ederek şöyle konuştu:
“Yıllar önce üniversite eğitimi almak insanlar açısından bir sınıf atlama aracıydı, ama artık bu algı bile ortadan kalktı. Diğer taraftan politik ve kültürel açıdan da baskı altında insanlar. Oy vererek seçtiğin insanlar, özellikle de belediyelerde görevden alınıyor. Kürt hareketine zaten sürekli uygulanan bir politika bu. İstediğin ya da sahip olduğun değerlere uygun yaşama özgürlüğü diye bir şey de kalmıyor giderek. Bütün bunlar bir belirsizlik yaratıyor insanların hayatında ve bu durumdan gençler çok daha fazla etkileniyor.”
“Sosyal medya gençleri yalnızlaştırıyor”
“Adında ‘sosyal’ olmasına rağmen bu araçların insanı yalnızlaştırdığını düşünüyorum” diyen Mustafa Kemal Coşkun, sosyal medyanın gençleri yalnızlaştırdığını şöyle ifade etti:
“Sosyal medya adının tersine sosyalleştirmiyor, yalnızlaştırıyor içten içe. Bunu yasaklamayla filan aşamazsınız, kaldı ki bu doğru değil. Ancak insanın kendisinin bunun farkına varması, asıl önemli olanın gerçekten sosyal ilişkiler olduğunu anlamasıyla bu aşılabilir.”
Gençlerin yaşadığı problemlerin tek bir nedeninin olmadığından bahseden Coşkun, bu tablonun, kapitalist ilişkiler ve bu ilişkilerin ortaya çıkardığı yabancılaşma sorunu ortadan kalktığında çözülebileceğine inanıyor.
News
