Gürlek, hangi medyayı kastetti?

Faruk Bildirici

İktidar yanlısı medya, hoşlanmamış olacak ki, Gürlek’in bu sözlerinin üzerini örtmeye çalıştı; kimi satır aralarına gizledi, kimi hiç görmedi. Milliyet’in haberinde “siyasi profil” ve “medya” cümleleri hiç yoktu. Türkiye ve Akşam, “siyasi profil”i ayıkladı. Hürriyet, Yeni Şafak ve Yeni Akit, satır arasında yayımladı bu sözleri. Dijital mecralarda da bu suçlama başlığa çıkarılmadı.

En dikkat çekici olanı, Turkuvaz Grubu’nun tutumuydu. Sabah ve Takvim, web sitesinde ve basılıda da Gürlek’in açıklamasını haber yapmadı. Gürlek ile de sınırlı kalmadı, Sabah, Takvim ve AHaber, “fon vurgunu” haberlerini iki gün kesti. AHaber, eski Bakan ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın yeniden ifadeye çağrılmasıyla bile ilgilenmedi; o akşam ekranı tümüyle Afyonkarahisar’daki 8 kişinin öldürülmesi ve Avrupa’da uçaklara yapılan bomba ihbarlarına ayırdı. Sabah gazetesi, Kaya’nın tutuklanmasını da eski bakan ve AKP yöneticisi olduğunu belirtmeden küçücük bir haberle geçiştirdi.

Turkuvaz Grubu, bu tavrı alırken iktidar yanlısı öbür medya kuruluşları da “borsa manipülasyonu yapanlarla kapsamlı işbirliği içinde olan medya” sözlerinin üzerinde durmadı. Zaten bu konuyu deşmekten öylesine kaçınıyorlar ki, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kore’den dönerken “Bakıyorsunuz hiç ummadığınız kişiler bu işlerin içine girmişler” dediğinde uçaktaki gazeteciler kimi kastettiğini de sormadılar.

Geçen hafta, iktidar yanlısı medyanın “fon vurgu”nundaki halini yansıtan başka bir gelişme de Diriliş Postası’nın, Fatma Betül Sayan Kaya ve annesinin taşınmazlarının tapu kayıtlarını ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekçi’nin ortağı olduğu dört şirketin paralarının fonda kaldığını ortaya çıkaran yazarı Yiğit Uzun’un gözaltına alınmasıydı. Diriliş Postası, yazarının gözaltına alınmasını haber yapmamakla kalmadı; “TERA’nın yurtdışı bağları” son yazısını ve eski yazılarının tümünü arşivden sildi; serbest kaldıktan sonra da yazı yazdırmadı.

Yazarının gözaltına alınmasını haber yapmayan Diriliş Postası, Dünya gazetesi sahiplerinden Umut Güner’in gözaltına alınmasını manşete koydu! Üstelik de bu gazeteyi bir gazeteci yönetiyor! Ersoy Dede, Eylül 2025’te gazetenin Genel Yayın Yönetmenliği’ne gelmiş; Nisan 2026’da da tüm haklarını satın alarak gazetenin sahibi olmuştu. Ama siyasi iktidar ve gazetecilik ikileminde, -beklendiği gibi- iktidardan yana tavır aldı; yazarını ateşe attı.

Dünya da imtiyaz sahibi Umut Güner’in gözaltına alınmasını haber yapamadı. Dünya, zaten fon vurgununun açığa çıkmasından beri soruşturmaya ilişkin haber yapamıyor. Ekonomi gazetesi olmasına rağmen arada “Fon krizinin ardından gayrimenkule yöneliş başladı” gibi eften püften haberler yayımlamakla yetiniyor. Patron çıkarını gözetmekten gazeteciliğe fırsat kalmıyor.

Gazetecilik standartlarından uzak bu gazeteler, kamu yerine iktidarın ve patronun çıkarlarının bekçiliğini yapıyor; “fon vurgunu” gibi bir olayın bile üzerine yeterince gidemiyorlar.

Serpil Bahçeli’nin cenazesi ve gazetecilik

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin kız kardeşi Serpil Bahçeli’nin yaşamını yitirdiği akşam, dijital ve sosyal medyadaki haberler tam bir curcunaydı. Kimisi bir bankadan emekli olan Serpil Bahçeli’yi “Prof. Dr.” diye yazıyor, kimisi de Serpil Bahçeli yerine gazeteci Serpil Çevikcan’ın fotoğrafını kullanıyordu haberlerinde ve paylaşımlarında.

Daha da önemlisi, Serpil Bahçeli’nin ölümünün Osmaniye’de toprağa verildikten saatler sonra, üç beş cümleyle ve unsurları eksik haber olabilmesiydi. Ne zaman öldüğü bilinmiyor, yazılmadı, söylenmedi ama ikindi namazından sonra verildiği biliniyor, yani saat 15.00 sıraları.

İlk haberin yayımlanması ise iki saat kadar sonra. Adana’daki yerel bir site olan ObjektifA saat 16.43’te geçti ilk haberi. Ardından önce Odatv 18.05’te, yine yerel bir site olan Akdeniz gazetesi 18.42’te, 12Punto 18.57’de haberi siteye koydu. Saat 19.30 sıralarından itibaren dijital mecralara iyice yayıldı ölüm haberi. İlginçtir, haber ajansları daha yavaştı, ANKA 20.25’te, İHA 21.15’te, DHA 21.57’de yayımladı haberi. Anadolu Ajansı’nda ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gece yarısı başsağlığı mesajı yayımlamasından önce cenaze haberi yoktu.

Zaten MHP’nin yayın organı Türkgün gazetesinde bile Serpil Bahçeli’nin yaşamını yitirmesine dair haber yoktu. Zira hem Devlet Bahçeli hem de MHP yönetimi Serpil Bahçeli’nin ölümünü sessizlikle geçiştirdiler. TBMM Başkanvekili Celal Adan bile saat 20.14’te geçtiği başsağlığı paylaşımını vazgeçip sildi ama sonra mesaj paylaşan bazı milletvekilleri oldu.

Haberlerde törene katılan MHP’lilerin adları da yoktu, Devlet Bahçeli’nin, kız kardeşinin cenaze törenine katılmadığı da. Oysa özel bir bankadan emekli olan Serpil Bahçeli, uzun yıllar Tandoğan’daki evlerinde Devlet Bahçeli ile kalmış, onun yemeğini yapmış, destek olmuştu. 2000 yılında yayımlanan “Siluetini Sevdiğimin Türkiyesi” kitabımda anlatmıştım bu yakınlığı.

Böylesine yakın olduğu kız kardeşinin cenaze törenine gitmemesinin nedeni bilinmiyor, söylenmedi, açıklanmadı da. Ertesi gün basılı medyadaki haberlerde bile yoktu bu bilgi.

Gazetecilik reflekslerindeki gerilemeyi, Serpil Bahçeli’nin ölümü sonrasında sergilenen habercilikte de görmüş olduk. Düşünün, iktidar ortağı partinin genel başkanının kız kardeşinin ölümü saatlerce öğrenilemiyor; cenaze töreni izlenemiyor, toprağa verildikten saatler sonra eksikliklerle dolu haber yapılabiliyor.

Bir ölüme dair bilgiye bile ulaşamayan, sonra da yarım yamalak haber yapabilen bir medya…

İddiayı hüküm gibi sunmayalım

Gazete Pencere’nin web sitesindeki “Eski Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun’un ne için rüşvet aldığı ortaya çıktı” başlığına Prof. Dr. Murat Somer’den itiraz geldi:

“Gazetecinin maddi gerçekle ilgili ek araştırması yok, sadece savcılık sevk yazısındaki iddiayı aktarıyor. ‘İlgi çeker’ düşüncesiyle böyle başlık atmak gazetecilik kültürü haline gelmiş ama aslında bir hastalık.”

Gerçekten de haberin spotundaki “Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun’un, Destek Faktoring hisselerinin pay repo işlemine açılmasının daha fazla geciktirilmemesi karşılığında rüşvet aldığı iddia edildi” cümlesinde “iddia”dan söz ediliyordu. Haber de tümüyle savcılığın Ergun hakkındaki sevk yazısına dayanıyordu.

Böyle bir habere “Ne için rüşvet aldığı ortaya çıktı” başlığı konulması haksızlık. Zira Ergun’un rüşvet aldığı, bir iddia. Savcılığın iddiasını yargı kararıyla kesinleşmiş gibi sunmak “masumiyet” ilkesine aykırı. O kişiyi yargılanmadan suçlu ilan etmek anlamına geliyor.

Gazeteci, haberin öznesinin kim olduğuna bakmadan herkese karşı adil olmalı, nesnellikten uzaklaşmamalı. Başlığın haberin içeriği ile uyumlu olmasına da özen göstermeli.

“Yasak ilişki” de nedir?

Akşam gazetesi, Ankara’daki bir cinayet haberine, “Muhtar baba kızını ve sevgilisini katletti: Yasak ilişkiye kurşun” başlığı koymuştu. Haberin spotunda da cinayete dair şu bilgi veriliyordu:

“Ankara’da mahalle muhtarı Bülent Kesen, ilişkilerini onaylamadığı kızı Elif ve evli kadın kuaförü Ercan Oruç’u tabancayla öldürdü. Genç kızın hamile olduğu iddia edilirken, ‘Namusumu temizledim’ diyen baba, polise teslim oldu.”

Bu başlık ve spotu yazan editörler farkında olmayabilir ama bu haber, okuyan insanda “Baba, yasak ilişki yaşayan kızını ve onu kötü yola sürükleyen adamı öldürüp namusunu temizlemiş” algısı yaratıyor. Haber metni de başlık ve spottaki algıyı destekliyor, cinayeti meşrulaştırıyor.

Hem zaten “yasak ilişki” de nedir? Yasalar açısından bir engel olmadığına göre ‘yasak ilişki’ olduğuna kim karar vermiş? Bu ilişkide adamın evli olması nedeniyle “yasak ilişki” denmişse adamın eşi bu ilişkiyi öğrenip ayrılmış. Ondan sonra bu ikili aynı evde yaşamaya başlamışlar.

Bu olayda “yasak ilişki” değil “babanın onaylamadığı ilişki” söz konusu. Habercilik açısından doğru tanım bu. Aslında haberin içinde de geçiyor bu bilgi.

Yeni Şafak’ın, “Ankara’da bir baba 19 yaşındaki kızını ve birlikte yaşadığı 53 yaşındaki adamı öldürdü”, Sabah’ın, “Ankara’da kızını ve birlikte yaşadığı adamı silahla öldüren baba: ‘Küfür etti öldürdüm” başlıklarında da cinayete nedensellik yaratma çabası var. Bir babanın 19 yaşındaki kızının evden kaçıp aralarında yaş farkı olan bir adamla yaşamaya başlamasını kolay kabul etmeyebilir, bu anlaşılabilir. Ama bu bir cinayete gerekçe olamaz. Gazetecilik de haberleriyle böyle bir cinayete haklılık kazandıramaz, kazandırmamalı.

Nitekim aynı cinayete Hürriyet, “Kızı ve sevgilisini öldüren baba yakalandı”, Sözcü de “Kızını ve birlikte yaşadığı erkeği öldüren baba yakalandı” başlığı atmıştı. “Yasak ilişki” de denmemiş bu haberlerde. Bazı sitelerde de “vahşi cinayet” denilmiş. Sadece babanın “kızının ilişkisini onaylamadığı bilgisi var bu haberlerde, o kadar.

Demek ki, haklılaştıran dil kullanmadan da yazılabiliyor cinayet haberleri.

Böyle haberin kime ne yararı var?

Now TV, ödenmeyen ücretleri için günlerdir inşaat firması sahibinin villasının önünde eylem yapan işçilere mikrofon tutmuştu. İyi de olmuş, işçiler sorunlarını anlatırken patronun kendileriyle görüşmediğini, geceleri arabalarda yattıklarını anlattılar. Hiçbir yetkili de işçilere sahip çıkmadığı gibi, patronu korumak için villanın önüne bir grup polis göndermişler.

Ana haber bülteninde yayımlandı bu haber. Ekranda “Patronun villasının önünde hak arayışı” yazıyordu. Merakla sonuna kadar izledim dört dakika süren haberi.

Bekledim ki, muhabir, o işinsanının kapısını çalsın ve işçilerin şikayetlerini sorup yanıtını da haberde aktarsın. Kapı açılmıyor, patron konuşmuyorsa onu da göstersin. Haberin asıl öznesi o çünkü. Ama sormadı, sadece işçileri konuşturup bitirdi haberi. Firmanın, inşa edilen sitenin ve işinsanının adını vermedi! Haberin muhatabını belirsiz bıraktı.

Dönemin moda haberciliği böyle maalesef. NOW TV, işçilerin şikayetini haber yapmış ama patronu da zor durumda bırakmamış oldu. Sormak gerek, bu haberin kime ne yararı var? İsim vermeyince bu haber işçilerin sorununu çözebilir mi?

Tek cümleyle:

• Koç Holding, sponsoru olduğu “Konstantinopolis’ten İstanbul’a: Bir Şehir, İki İmparatorluk” sergisinin tanıtımı amacıyla gazeteciler Açıl Sezen, Aysun Öz, Deniz Zeyrek, Doğan Satmış, Doğan Şentürk, Elif Ergu, Emre İskeçeli, Ertuğrul Özkök, Gila Benmayor, İpek Yezdani, İhsan Yılmaz, Jale Özgentürk, Kadir Kaymakçı, Murat Yetkin, Nilay Örnek, Serfiraz Ergun, Servet Yıldırım, Şelale Kadak, Songül Hatısaru, Yazgülü Aldoğan ve Özlem Güsar’ı Londra’ya davetli götürdü.
• Sözcü, Dem Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’ın “Yani süreç tıkandı falan değil” sözünü çarpıtarak “Bakırhan: Çözüm süreci tıkandı” başlığıyla haber yaptı.
• Sabah, Karar ve Türkiye gazetelerinin “48. İstanbul Maratonu” haberlerinde koşunun İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlendiği bilgisi verilmedi.
• Yeni Parti Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer’in “Basın Özgürlüğü Raporu”na göre, geçen ay gazeteciler 50 kez hâkim karşısına çıktı; 11’i gözaltına alındı, 6’sı tutuklandı.
• Bianet Yazı İşleri Müdürü Vecih Cuzdan hakkında “gazeteci Yelis Ayaz’ın tutuklanması”na ilişkin haber nedeniyle soruşturma açıldı.

ELEŞTİRİ, ŞİKÂYET VE ÖNERİLERİNİZ İÇİN: [email protected]