Türkiye’de film festivalleri hayatta kalma savaşında
Hazal Bugutekin
Eskiden sinemaseverlerin ajandalarını aylar öncesinden doldurduğu festival takvimleri, şimdilerde belirsizliklerle dolu. Döviz kurundaki dalgalanmalar; film telif haklarından konuk ağırlama masraflarına, teknik ekipman kirasından katalog basımına kadar her kalemi doğrudan etkiliyor. Buna rağmen festivaller, kısıtlı imkanlarla da olsa sinema ruhunu yaşatmaya ve bulundukları şehre sanatı kazandırmaya devam ediyor.
Festivallerin mutfağında çalışanlar için manzara, kırmızı halıdaki kadar parlak değil. Organizatörler; filmleri salonlardan çıkarıp antik kentlere ve eski fabrikalara taşıyarak festivali şehirle bütünleştirmeye çalışsa da en büyük engel ekonomik sürdürülebilirlik. Belediyelerin veya bakanlığın desteği kesildiğinde festivallerin kendi ayakları üzerinde durabileceği bir modelin henüz oluşturulamamış olması, sanatın geleceğini de belirsiz kılıyor.
Dijital dönüşüm ve kolektif seyir kültürü
Netflix, MUBI ve BluTV gibi dijital platformların yükselişiyle “festival sineması” kavramı bir dönüşüm yaşasa da uzmanlar fiziksel paylaşım alanlarının önemine dikkat çekiyor.
Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan Erkılıç, dijitalleşmenin ve ekonomik krizin kıskacındaki festivallerin durumunu 9. Köy’e değerlendirdi.
Yaptıkları çalışmalarda festival izleyicisinin üçte birini öğrencilerin oluşturduğunu belirten Erkılıç, bu durumun sinema sanatına ilgi duyan dinamik kesimin bulunduğunu söyledi. Erkılıç, şu görüşleri dile getirdi:
“Bugün dijitalleşme ve pandeminin etkisiyle Türkiye’de bilet satışları 70 milyonlardan 30 milyonlara gerilemiş olsa da festivaller, o özlenen kolektif seyir kültürünü yaşatmak adına kritik bir rol üstleniyor. Vizyona girdiğinde ilgi görmeyen filmlerin festivallerde biletlerinin tükenmesi, seyircinin o atmosferi hâlâ talep ettiğini gösteriyor. Ancak ekonomik kriz, salon işletmeciliğini kârsız hale getirip kaliteyi düşürürken seyirciyi de uzaklaştırıyor.”
Etkinlik sayısındaki sayısal artışın kalite anlamına gelmediğini vurgulayan Erkılıç, bir çok festivalin sürdürülebilirliği düşük sinema günleri haline geldiğini söyledi. Erkılıç, “Festivalleri siyasi ve ekonomik baskılardan kurtarıp küresel döngü içinde tanımlı bir yere oturtmak, sinema kültürümüzün geleceği için en temel ihtiyaçtır” diye konuştu.
News