Psikoloji öğrencileri staj yetersizliğinden şikayetçi: “Psikolojik yardım alacak hale getiriyor”
Zeren Gültekin
Psikoloji öğrencileri, lisans eğitimleri boyunca pratik deneyim kazanma konusunda ciddi sıkıntılar yaşıyor. Birçok üniversitede zorunlu stajın olmaması, öğrencileri gönüllü stajlara yönlendirirken, bu süreçte sekreterlik gibi meslek dışı işler yapmak zorunda kalıyorlar.
Akdeniz Üniversitesi Psikoloji bölümü 4. sınıf öğrencisi A.G., hem eğitim sistemi hem de staj olanaklarının yetersizliğinden şikayetçi. “Bütün lisans eğitimimiz boyunca bize yetkisiz ve yetersiz olduğumuz hissettirildi. Bu durumu çözebilecek en büyük şey zorunlu stajdı.” diyor. A.G., psikopatoloji derslerinde vaka görme şansı bulamadıklarını ve bu durumun mezuniyet sonrası endişe yarattığını belirtiyor.
Stajlarda öğrencilere ofis işleri yükleniyor
Zorunlu staj imkânının olmaması, öğrencileri gönüllü stajlara yönlendiriyor. Ancak gönüllü stajlar da birçok sorunu beraberinde getiriyor. A.G., gönüllü stajlarda genellikle sekreterlik işleri yaptırıldığını ve mesleki eğitimden uzak kalındığını ifade ediyor. Ayrıca, özel ofislerde danışanlarla gizlilikten dolayı görüşme şansının olmaması, öğrencilerin pratik deneyim kazanmasını engelliyor. A.G., “Ulusal staj programından teklif gelmesine rağmen, zorunlu staj uygulamanız yok denilerek geri çevrildik.” diyerek, bu durumun mesleki gelişimlerini olumsuz etkilediğini vurguluyor.
Hem üniversitelerinde zorunlu stajın bulunmaması hem de gönüllü stajlarını yapamayan öğrenciler ücretli stajlara da yöneliyor. Tam ismini ve üniversitesini paylaşmak istemeyen A.Ö., 2024 mezunu bir psikolog adayı. Ücretsiz yaptığı gönüllü stajının ardından ücretli stajlara yönelmiş. Gönüllü yaptığı stajla ilgili “Nitekim ücretsiz ve gönüllü yaptığım stajımda kapı açmak ve vaka dinlemekten ileri
gidemedim.” diyen öğrenci ücretsiz staj olanaklarında kurumların kapı açtırma, çay demletme gibi esasen bir stajyerin sorumluluğunda olmayacak görevlendirmeler yapıldığını da vurguluyor.
Para ödeyerek staj yapmak: Adil mi?
Kastamonu Üniversitesi 2024 mezunu Berra Alaylı da ücret ödeyerek, staj yapmaya yönelenlerden. Üniversitesinin staj imkanını karşılamadığını ve staj yerlerinin ya çok az ya da hiç alım yapmadığını belirterek, özel kurumlarda para ödeyerek staj yapma kararını aldığını söylüyor. Alaylı, para ödeyerek staj yapmanın adil olmadığını düşünüyor: “Eğitim olabilir ancak kesinlikle bir staj değil.” diyor.
Para ödeniyor ancak beklentiler karşılanmıyor
Psikolog adaylarının ücret ödeyerek yaptıkları stajlarda ise beklentiler tam olarak karşılanmıyor. Kastamonu Üniversitesi 2024 mezunu Soner Bozyel, kayıtlı online dersler, role-play fırsatı, sertifika ve referans mektubu gibi hizmetlerden yaralandığını ancak pratik deneyim kazanma konusunda yetersiz kaldığını ifade ediyor. Benzer şekilde A.Ö., süpervizyon desteği aldığını ancak bazı eğitimlerin içeriğini beğenmediğini, bazılarında da pratik deneyim kazanamadığını vurguluyor.
Maddi yük ve staj stresi motivasyonu düşürüyor Berra Alaylı da, daha çok kuramsal bilgiler edindiğini belirterek ödenen ücretlerin karşılığını tam olarak alamadığını ifade ediyor. Alaylı, “Staj yeri bulamamak, pahalı eğitimler almak zorunda olmak, çalışmaya dair motivasyonu çok etkiliyor. Geleceğini göremediğin için umutsuzlaşıyorsun. Çoğu arkadaşım da zaten son yıl bu durumlardan dolayı farklı bölümler ve meslekleri araştırmaya başlamıştı.” diyerek, bu sürecin kendisini nasıl etkilediğini anlatıyor.
Alaylı, mesleğe dair saygınlığın azaldığını ve psikolojinin artık maddi durumu iyi olanların okuyabileceği bir alan haline geldiğini düşünüyor. Alaylı aynı zamanda yaşadığı kaygılı süreci “Yapman gereken meslek artık yardım alman gereken bir hale getiriyor seni.” ifadeleriyle özetliyor. 2024 mezunu A.Ö. ise özel üniversitede burslu okuduğunu ve akranlarının ulaştığı imkanlara erişmek için ailesinin maddi durumunu toparlamasını beklemek zorunda kaldığını belirterek, “Motivasyonumu kaybettiğim zamanlar oldu. Mesleğimin ayaklar altına alındığını düşündüm.” diyor.
Akdeniz Üniversitesi 4. sınıf öğrencisi A.G., yaşanılan staj sorunun mesleğe bakış açısında olumsuz etkileri olduğunu ancak bununla baş etmeye çalıştığını şu ifadelerle dile getiriyor: “Güncel Türkiye’ye baktığımızda her bölümün kendi içindeki sıkıntılarından dolayı kaygı ve endişe halim azalıyor. Sadece ben yasamıyorum şu an gençliğin büyük bir kısmı bununla mücadele ediyor düşüncesi bir nebze hafifletiyor. Bu mesleği birilerine ışık olma amacıyla seçtim. Ne kadar bizim ışığımızı söndürmeye çalışsalar da yılmadan mesleğimi en iyi şekilde icra etmek için elimden geleni yapacağım.”
Öğrenciler meslek yasası ve eşit haklar talep ediyor
Öğrenciler, yaşadıkları staj sorunlarının çözümü için meslek yasasının bir an önce çıkarılması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, ücretsiz staj imkanlarının artırılması ve stajyerlere daha fazla sorumluluk verilmesini istiyorlar. A.Ö., “Ücretsiz staj deneyimleme imkanlarının öğrencilere sağlanması konusunda kurumların çok daha fazla olanak sunması gerekiyor.” diyerek, bu konuda yasal düzenlemelerin şart olduğunu bunların da denetlenmesi gerektiğini ifade ediyor. Soner Bozyel ise çözüm önerisini şu ifadelerle dile getiriyor:
“Öncelikle meslek yasasının gelmesi gerekiyor. Bizim alanımızda eşitlik tamamen ortadan kalkmış durumda. Ayrıca staj yapılacak yerin doğru seçilmesi gerekiyor. Bunun için ayrıntılı bir arama yapılmalı ki eğitimci adı altındaki tüccarlara para kaybettirilmesin.”
News