Küçük esnaf yavaş yavaş bitiyor
Nihan Doğan
Mahalle bakkalları ve gazete satan küçük dükkânlar birer birer kapanırken, yıllardır aynı yerde çalışan esnaf zincir marketler, artan maliyetler ve değişen alışkanlıklar arasında ayakta kalmaya çalışıyor. Kapanışlar sessiz, nedenleri ise ortak. Mahalle arasında yıllardır açık olan dükkânlardan biri. Raflar eski, tezgâh tanıdık. Bakkal da gazete standı da aynı yerde. Değişen tek şey işin yükü. Uzun yıllardır bu işi yapan esnaf, geldiği noktayı şöyle anlatıyor: “Ben bu işi yıllardır yapıyorum. Sabah aç, akşam kapat. Hayatım bu dükkânda geçti. Ama artık insan ister istemez ‘başka ne yapabilirim’ diye soruyor. Çünkü bu iş eskisi gibi yürümüyor.”
Zincir marketler mahalle aralarına kadar girmiş durumda. Büyük marketlerin fiyatlarıyla küçük esnafın rekabet etmesi mümkün değil. Esnaf, yaşanan tabloyu açıkça ifade ediyor: “Onlarla bizim şartlarımız bir değil. Onlar zararına satabiliyor, biz satamıyoruz. Bir gün zarar etsek ay sonunu getiremeyiz. Ama müşteri ucuz neredeyse oraya gidiyor. Yıllardır gelen insanlar bile.”
Sorun yalnızca satışla sınırlı değil. Masraflar her geçen gün artıyor, kazanç aynı yerde sayıyor. Kendi dükkânında çalışmasına rağmen ayakta kalmanın zorlaştığını söyleyen esnaf, emeğinin karşılığını alamadığını dile getiriyor:
“Kendi yerim ama masraf bitmiyor. Elektrik var, su var, vergi var. Gün boyu çalışıyorsun, akşam hesabı yapıyorsun, elde kalan çok az. Eskiden dükkân seni ayakta tutardı, şimdi sen dükkânı tutuyorsun.”
“Gazete almaya uzaktan gelen müşterilerim var”
Gazete satışlarının düştüğü sıkça dile getiriliyor ancak bazı dükkânlarda bu alışkanlık hâlâ sürüyor. Gazete satan esnaf, yıllardır değişmeyen müşterilerini şöyle anlatıyor: “Benim hâlâ yıllardır gelen müşterilerim var. Sadece bu mahalleden değil. Otobüse binip gelen var. ‘Gazetemi buradan alırım’ deyip gelen insanlar var. Sabah gelip gazetesini alır, iki laf eder, gider.”
Bu dükkânlar yalnızca alışveriş yapılan yerler değil; mahallenin hafızası da burada. Esnaf, bu özelliğin giderek kaybolduğunu şöyle anlatıyor: “Burası sadece satış yeri değil. İnsan geliyor, hâlini soruyor, derdini anlatıyor. Zincir markette bunların hiçbiri yok. Ama biz kapanınca herkes fark ediyor.”
Mahalle esnafı birer birer kapanırken geride boş vitrinlerden fazlası kalıyor. Sokaklar sessizleşiyor, mahalle biraz daha birbirine yabancılaşıyor. Bu kapanışlar sessiz ama kalıcı.
News