Görme engelli futbolcu ve analist yorumcu Oğuzhan Yokuş’un hikayesi: Mahalleden milli takıma
Ali Dinç
Futbol, dünyada ve Türkiye’de en çok ilgi gören spor dallarından biri. Her futbol tutkunu çocuk bir gün futbolcu olma hayaliyle yaşar; mahalle aralarında futbol oynarken sevdiği futbolcuların isimlerini alır, maçlar yapar. O çocuklardan Oğuzhan Yokuş, bu hayali gerçekleştiren sayılı isimlerden biri.
Üç günlükken görme engelli olduğu anlaşılan Yokuş, kırk günlükken ilk ameliyatını oldu; ardından 12 yaşına kadar bir dizi ameliyat geçirdi. Küçük yaşlarda başlayan futbol ilgisi ise 2006 Dünya Kupası ile zirveye ulaştı. Mahallede arkadaşlarıyla futbol oynayarak başlayan yolculuğu, bugün B1 Futbol Milli Takımı ve Belçika Charleroi Brüssels takımıyla devam ediyor. Yokuş, aynı zamanda kendi sosyal medya hesaplarında ve çeşitli YouTube kanallarında futbol yorumculuğu yapıyor.
Yokuş; futbol tutkusunu, futbola nasıl başladığını, yorumculuğu ve engellilerin spora katılımını Türkiye ve diğer ülkelerle karşılaştırarak 9. Köy Haber Merkezi’ne anlattı.
20 yaşında profesyonelliğe geçiş
28 yaşındaki Oğuzhan Yokuş, profesyonel futbola geç sayılabilecek bir yaşta, 20 yaşında tesadüf eseri başladığını; bunun da Türkiye’de engelliler için pek çok sistemsel sorunun göstergesi olduğunu şöyle anlattı: “Brezilya ve Arjantin’de görme engelli çocuklar 12–13 yaşlarında futbolla tanışıyor. Okulların içinde sahalar var, sistemli bir şekilde altyapıdan oyuncu yetiştiriliyor. Türkiye’de ise bu düzen yok. Ben 20 yaşında futbola başladım, aslında bu çok geç bir yaş.”
Sistemsel farklar: Türkiye ve dünya
Kör futbolundan önce golbol oynadığını söyleyen Yokuş, profesyonel kariyerinin antrenörü Orçun Toprak sayesinde başladığını belirterek şunları kaydetti:
“İngiltere, Almanya, İtalya, Fransa ve daha birçok ülkede körler okulunun yanında spor salonları, sahalar var. Oradaki körlerin sahaya çıkıp spor yapmasını istiyorlar. Sadece altyapı eğitimi vermiyorlar; bundan çok daha ötede sporun görme engelli için bir hak, bir özgürlük olduğunu anlamasını sağlıyorlar. Bizde ise futbol için ‘Aman bir yerini sakatlarsın, yaralanırsın’ kaygısı var. Antrenörüm ‘Sen futbolcu ol’ demeseydi, kör arkadaş çevrem olmasaydı asla futbolcu olamazdım.”
Yorumculuğa giriş
Futbol sahasında yaşadıkları kadar futbol bilgisini ve analizini de paylaşmak isteyen Yokuş, zamanla yorumculuğa da yöneldi. Yokuş, 2018 yılında amatör olarak başlayan futbol yorumculuğunu şöyle anlatıyor:
“Milli takımdan arkadaşım Abdullah Sümer, ‘Hep kafamızı şişiriyorsun, git Sabri Urgan’ın yayınına bağlan’ deyince aradım. Dünya Kupası’nda İngiltere–Belçika–Tunus–Panama grubunu konuşurken ben özellikle Panama’dan Armando Cooper’ı anlattım, sonra Galatasaray’a geçtik. Yayının sonunda rahmetli Sabri Urgan ‘Benim yorumcum olur musun?’ dedi. ‘Olamam, ben körüm’ deyince, ‘Bunları körken mi yapıyorsun, sen normal biri değilsin’ diye şaşırdı. ‘Para veremem ama haftada bir saat mikrofon senin’ diyerek kapıyı açtı ve macera böyle başladı.”
Veriyle futbolu “dinlemek”
Yokuş, yorumculuk yaparken engellilerin diğer mesleklerde karşılaştığı gibi “engelli olduğu için yapamayacağı” yönündeki sağlamcı düşünceyle de karşı karşıya kalıyor. Futbola görsel değil, veri ve işitsel okumalar üzerinden odaklandığını vurgulayan Yokuş; maçı “sadece dinlemekle” yetinmediğini, pas sayısı ve isabet oranı; kat edilen mesafe ve 30–40 metrelik sprintler; ısı haritaları ve aksiyon bölgeleri gibi istatistikleri teknik direktörlerin maç önü–maç sonu açıklamalarıyla birleştirerek analiz ettiğini söylüyor.
Pep Guardiola döneminin Barcelona’sını örnek vererek kalecinin pas bağlantıları, altı numaranın oyunu yönlendirmesi ve oyunun önde mi geride mi oynandığı gibi detaylardan takımın yapısını okuduğunu anlatıyor. Messi gibi yıldızlarda başarılı dripling, gol öncesi ilk temas ve “asistin asisti” gibi göstergeleri de kritik kabul ediyor. “Yorumlarımı bu veri setini yıllardır tuttuğum oyuncu hafızasıyla eşleştirerek çıkarıyorum” diyor.
Önyargılara yanıt
Yokuş son olarak olumsuz yorumlara cevabını şöyle veriyor: “Olumsuz yorumları da ayrımcılığı da hayatın her alanında yaşıyoruz. Hastanede bile kimi zaman beni muhatap almayarak yanımdakine ‘Ayakkabılarını çıkarsın, ceplerini boşaltsın’ deniyor; ‘Ben körüm, sağır değilim’ dememe rağmen insanlar garip varsayımlar yapabiliyor. Sosyal medyada da bu yorumlara denk geliyorum. Neyse ki emeği, araştırmayı ve bilgiyi gören çok kişi var; bu destek beni kamçılıyor. Ben çalışmaya, üreterek cevap vermeye devam edeceğim.”
News