Diyarbakır’da bulunan 11 kamu hastanesinde kürtaj fiilen yasak
Evrim Deniz
Türkiye’de birçok kamu hastanesinde isteğe bağlı kürtaj yaptırmak neredeyse mümkün değil. Özel hastanede kürtaj yapan doktorların birçoğu devlet hastanesinde kürtaj yapmıyor. Diyarbakır’da da yasa ile mevcut olan isteğe bağlı kürtaj hakkı tanınmıyor. Kadınlar canlarını tehlikeye atma pahasına, merdiven altı yerlerde fahiş ve güvencesiz kürtaja yöneliyor.
Kürtaj, 27 Mayıs 1983’ten bu yana Nüfus Planlaması Kanunu’nun 5. ve 6. maddelerince, hamileliğin 10. haftasına gebenin rızasına ve kadının sağlığı açısından tıbbi sakınca olmamasına bağlı olarak yasal. İsteğe bağlı kürtaj hakkı Türkiye’de kanun ile güvence altına alınmış olsa da uygulamada kadınlar engellemelerle karşılaşıyor.
“Kürtaj kamu hastanelerinde fiilen yasak”
Türkiye’de isteğe bağlı gebeliği sonlandırma yani kürtaj, kadınlar için önemli problem haline geldi. Yasal bir hak olmasına karşın, kamu hastanelerinde kürtaj neredeyse imkansız hale geldi. Özel hastanede kürtaj yapan doktorların birçoğu devlet hastanesinde kürtaj yapmıyor.
Kürtajın “fiilen yasak” olduğu illerden biri de Diyarbakır. Kentte bu işlemi güvenli ve ücretsiz koşullarda gerçekleştirebilecek 11 kamu hastanesi bulunmakta. Bu hastanelerden biri Diyarbakır merkezde, 10’u da ilçelere bağlı hastanelerin kadın doğum birimi olarak hizmet veriyor. Fakat telefon aracılığıyla ulaştığımız bu hastanelerin hiçbirinde “isteğe bağlı kürtaj” yapılmadığını öğrendik.
35-55 bin TL arasında kürtaj yaptıran özel hastanelerden bazıları ise gebe olan kadının sağlık sorunu olması gerektiğini ve kocasının da izni olması gerektiği belirtti. “Kadın evli değilse ne olacak?” diye sorduğumuzda ise o zaman kürtaj yapılmayacağı cevabını aldık.
“Sırf çocuk doğurmak istemediğim için kendi canımla sınandım”
22 yaşındaki A.O., 3 haftalık hamile olduğunu öğrendikten sonra devlet hastanelerine gizlice kürtajı sorduruyor fakat hem ifşa olma korkusu hem de hastanelerden aldığı olumsuz yanıt nedeniyle sağlığını tehlikeye atarak, “merdiven altı” bir kliniğe gitmek zorunda kalmış. 32 bin TL’ye kürtaj olan A.O. yaşananları şöyle anlattı:
“Bir kadın arkadaşım aracılığıyla kürtaj yapan bir yerden haberdar oldum. Doktoru araştırsam da bir şey bulamadım fakat başka bir şansım olmadığı için ona gittim. Anestezi yapıldı ama bir şekilde hem acıyı çok hissettim hem de sonrasında çok ciddi enfeksiyon geçirdim. Aylarca tedavi gördüm. Kürtajın duyulmasından korktuğum için de şikayet edemedim. Sırf çocuk doğurmak istemediğim için kendi canımla sınandım.”
Dr. Sabire Uygun
“Özel hastanede kürtaj yapan doktorlar devlet hastanesinde yapmıyor”
Diyarbakır’da özel hastanede Kadın Doğum Uzmanı olan Doktor Sabire Aygün, özel hastanelerde kürtaj işlemini yapan birçok
doktorun devlet hastanesinde bundan kaçındığını söyledi. Aygün, bunun nedenlerini ise şöyle açıkladı:
“Diyarbakır’da ya da bölgede aslında Türkiye’nin tamamında hukuken isteğe bağlı kürtaj sabit olsa da doktorların kendi inisiyatifine de bağlı. Kürtaj angarya olarak değerlendiriliyor. Zamanında özel hastanede kürtaj yapıp sonra devlete geçen, hekimlerin devlet hastanesinde kürtaj yapmadıklarını biliyoruz ve şahit oluyoruz. Herkes için bunu söyleyemeyiz ama çoğunluk bu şekilde maalesef. Şimdi özel hastanede fahiş, bir fiyata, kürtaj, yapıldıktan sonra devlet hastanesine gidince bunun, hekimlerin, maaşına ya da döner sermayesine ciddi bir yansıma olmuyor. Ya da performans denilen sistemde performanslarına çok bir şey işlemiyor.”
“Birçok hekim dini gerekçelerle yapmıyor”
Kürtaj yapmayan birçok doktorun ise bunu dini gerekçelere dayandırdığını söyleyen Dr. Aygün, “Ya da kürtaj toplumda o kadar‘öcüleştirilmiş ki’ eğer kişi bir dine bağlı olarak hissetmiyorsa da vicdanını öne sürebiliyor” diye konuştu. Bazı özel hastanelerin sahiplerinin ise “kürtaj yapılmasını istemediğini” belirten Aygün, “Bunlar genelde küçük taşra hastaneleri ya da işte şahıs hastanelerinde doktorların üzerinde yönetim baskısı oluşturuyor” görüşünü dile getirdi.
“Merdiven altı kürtaj kadınlar için güvenli değil”
Kadınların çoğunun küçük şehirlerde tanıdık baskısıyla ya da toplum baskısıyla kürtajı yapmak istemediğine değinen Aygün, gebeliğini sonlandırmak isteyen kadınların büyük risk altında olduğuna dikkat çekti:
“Tanıdık çıkar, duyulur diye korkuyor kadınlar. Eğer bu evlilik dışı bir gebelikse zaten çok daha zorlaşıyor şartlar. O yüzden birçok kadın sırf kürtaj için büyük şehirlere gidiyor ya da ‘merdiven altı’ dediğimiz yerlerde gebeliği sonlandırıyor. Ama buralarda da şartlar uygun değil. Çünkü bu çok ağrılı bir işlem. Hastanın çoğu zaman anestezi alması gerekiyor. Anestezi için de şartların uygun olması gerekiyor. Bir anestezi hekiminin sorumluluğunda yapılması gerekiyor. Ama muayenehanede anestezi hekimi ya da işte gerekli cihazlar olmuyor. Bu açıdan işte burası, plaza da olsa aslında merdiven altı oluyor. Maalesef buralarda hastaya hafif bir anestezi veriliyor ve bu durumda hastanın solunumu durabiliyor ve hasta apar topar ambulansla büyük bir merkeze sevk edilebiliyor ama sevk edilemeyen, yetiştirilemeyen, sevk edilse bile ciddi bir kalp ya da beyin hasarı alan kadınlar var maalesef.Bu yüzden merdiven altı kürtaj kadınlar için güvenli değil çoğu zaman.”
Ne yapmalı?
Sık sık kürtaja yönelik engellemeler ile karşılaşan kadınlar için Kadının İnsan Hakları Derneği’nin, kamu hastanesinde isteğe bağlı kürtaj yaptırmak isteyen kadınlar için bir rehberi bulunmakta. Rehberde kürtajı çeşitli sebeplerle engelleyen hastaneler için izlenecek adımlar şöyle sıralandı:
“Kürtaj yasal hakkınızdır. 10 hafta içerisindeki gebeliğinizi isteğe bağlı olarak, herhangi bir gerekçe göstermeden sonlandırabilirsiniz. Size aksi yönde bilgi verilmesi halinde bu bilgiyi yazılı olarak vermelerini talep edebilir, yazılı bilgi verilmesinin reddedilmesi halinde size İl Sağlık Müdürlüklerine ve CİMER’e size hastane tarafından verilen her şeyi aktararak başvurabilirsiniz. Bu süreçte gebeliğinizin ilerlemesi durumunda destek almak için kadın örgütlerine ulaşabilirsiniz”
Diyarbakır’da ise Dayanışmanın Kadın Hali Derneği (DAKAHDER), Rosa Kadın Derneği ve Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi (KHM) kürtaj yaptırmak isteyen kadınlar için hukuki ve danışma desteği sunuyor.
News