Tarihin ötesindeki mühendislik harikası “Minua Kanalı” tahrip ediliyor

2

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Zehra Boğatekin Akman

Minua Kanalı’nın korunması adına ilk olarak; Kültür ve Turizm Bakanlığı Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 17.11.2005 tarih ve 471 sayılı kararla Minua Kanalı, “Korunması Gereken Kültür Varlığı” olarak tescillendi.

Daha sonra Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.06.2012 tarih ve 189 sayılı kararı ile Minua Kanalı 1. Derece Arkeolojik sit alanı olarak tespit edildi. Yine aynı kurul tarafından, 15.08.2013 tarih ve 449 sayılı karar ile kanalın her iki tarafından 10’ar metrelik alan sit sınırı olarak belirlenmesi kararı alındı.

Bir şehrin 2 bin 800 yıllık yaşayan su yolu…

Ortaçağ’da ve halk arasında bilinen adıyla Şamram, asıl adıyla Minua Kanalı günümüze kadar ulaşmasına rağmen tahrip edilmekten kurtulamadı. Doğal nedenlerin yanı sıra kanalın çevresinde kurulmuş olan yerleşim alanları bozulmalarda etkili oldu.

Minua Kanalı’nın tarihi dokusunun korunarak su akışının da devam etmesi için gerekli olan restorasyon projesinin aşamalarını oluşturan röleve ve restitüsyon çalışmaları 2019 yılında tamamlandı ancak, bütçe yetersizliğinden proje hayata geçirilemedi.

Ne Kral Minua’nın bedduası ne de 1. Derece Sit Alanı kararı Minua Kanalı’nı koruyamadı

Minua Kanalı Restorasyon çalışmalarını yürüten Arkeolog ve Sanat Tarihçi Murat Şen, “Böyle görkemli bir kanalı yaparken çeşitli endişelerinizin de olması çok muhtemel. Kral Minua da hem kanalın tahrip olma ihtimaline hem de sonraki zamanlarda kanalın bir başkasının adıyla anılması ihtimaline karşı endişe duymuş ve bu ihtimallere karşın dönemin koşulları içerisinde tedbir almış. Yaptığı görkemli eserle ilgili bu kaygıları güden Kral Minua, kanal boyunca kanalın önemine binaen yaklaşık 15 yazıt konumlandırıyor.

Birçok yazıt içerisinde ön planda olan bir yazıt vardır ki bu bir ‘beddua’ yazıtıdır. Ben krallar kralı Minua, diyerek başlayan yazıt, ‘Bu kanalı Tanrı Haldi adına inşa ettirdim…kanalın adı Minua Kanalıdır…bu kanalı kim tahrip ederse, kim ben yaptırdım derse….Tanrı Haldi, Tanrı Şivini, Tanrı Teişeba onu güneşin altından kaldırsın!’ gibi çok ağır beddualar vardır.”

Ne Kral Minua’nın bedduası ne de yapının sit alanı olarak belirlenmesi Minua Kanalını koruyamadı. Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü tarafından 2013 yılında Bölge Müdürlüğü Yerleşkesi’nin yapımına başlandı. İlerleyen zamanlardaysa yerleşkeyi anayola bağlayan köprü Minua Kanalı’nın üzerinden geçirildi ve köprünün ayakları kanalı tahrip etti.