Türkiye İnsan Hakları Vakfı tarafından Olağanüstü Hal (OHAL) ilanı ile Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) yoluyla üniversitelerden ihraç edilen akademisyenlerin uğradıkları hak ihlalleri ve bunların hukuksal, ekonomik, sosyal sonuçlarını yapılan mülakatlarla birlikte konu alan “Akademisyen İhraçları” başlıklı rapor hazırlandı.KHK ihraçları için “ağır insan hakkı ihlali” ve “sistematik ayrımcılık” nitelendirmeleri yapılan rapordan öne çıkanlar şöyle sıralandı:

KHK ihraçları damgası: KHK ihraçları, bir damga haline getirildi. Mesleki ruhsatları iptal edilenler, kendi uzmanlık alanlarında çalışmaktan mahrum bırakıldı. Kamu sektörü dışında iş bulmaya çalışanlar, işe alınmadı veya düşük ücretlerle, sigortasız, parça başı çalışmaya mahkûm edildi.

Yaşam standardı hakkı engellendi: KHK ile ihraç edilenlerin pasaportları, yine bir KHK maddesi ile iptal edildi. Böylece ihraç edilenlerin yurtdışına yasal yollarla çıkmaları imkânsız hale getirildi. İhraç edilen ve çalışma imkânları büyük ölçüde sınırlandırılan akademisyenlerin; eğitim imkânı gibi amaçlarla yurtdışına çıkamamaları, yeni hayatlar kurmak için insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmelerinin önünde önemli bir engel oldu. Bu bağlamda yaşam standardı hakkı da engellendi.

Sağlık hakkına erişim engellendi: İhraç edilen kamu görevlilerinden emekli olamayanlar, ihraçlarını takip eden 100 günün sonunda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanan sağlık güvencelerini kaybetti. Gelir testinde öngörülen pirimi ödeyemeyecekleri ispat edemedikleri takdirde de prim ödemek durumunda kaldı.

KHK listeleriyle hedef gösterme: KHK’lerin ekli listeleri ile Resmî Gazete’de kişisel bilgileri kamuoyuna açık biçimde ihraz edilmesi özel hayatın gizliliği hakkının ihlaline sebep oldu. İhraç edilenlere ilişkin özel durum ve bilgiler, herkesin ulaşabileceği bir hale geldi. Araştırma sorularına yanıt veren akademisyenlerin yüzde 84,8’i kamuya açık bir mecrada ve hedef göstermek amacıyla kişisel bilgilerinin paylaşıldığını ifade etti. Akademisyenler, sırasıyla; internet sitelerinde, sosyal medya sitelerinde, basılı yayınlarda, radyo, televizyonlar, basın açıklamaları ve üniversitelerinin web sayfalarında hedef gösterildiklerini bildirdi.

İhraç sebebiyle tehdit: Görüşülen akademisyenlerin yüzde 55,3’ü ihraç sebebiyle ilişkili olduğunu düşündüğü bir nedenle sözlü veya yazılı bir tehdide maruz kaldığını ifade etti. Görüşülen akademisyenler; basın yoluyla, e-posta, sosyal medya, on-line haber siteleri gibi internet araçları kullanılarak, ev ve işyerlerine bırakılan notlarla ve yüz yüze tehdit edildiklerini beyan etti.

SGK dökümü ile istihdamlarına engel: İşverenlere, istihdam edilecek kişilerin “damgalı veya sakıncalı” olduklarına dair bilgilendirme yapıldı. İhraç edilenlerin SGK dökümlerinde ihraç edildiklerine dair ibare bulunması çalışmalarına engel yarattı. Görüşülen akademisyenlerin yüzde 60,2’si SGK hizmet dökümü dolayısıyla işe girmekte güçlük çektiklerini ifade etti.

Ekonomik zorluk: İhraç sonrası hiç geliri kalmadığını ve çok azaldığını belirtenlerin oranı yüzde 88,5. Akademisyenlerin mülakatları sırasında en çok; ekonomik zorluk, işsizlik, borç, maddi kayıp ve geçim derdi temaları üzerinde konuştukları belirlendi. İhraçtan önce akademik sorun: İhraç edilenlerin çoğu, ihraç edilmeden önce zorluk yaşadığını beyan etti. Ankete katılanların yüzde 68,4’ü ihraç edilmeden önce ihracıyla ilişkili olduğunu düşündüğü bir sebeple akademik görevlendirmeleriyle ilgili sorunlar yaşadığını ifade etti.

İhraç edilenlerle bir araya geldiler: Araştırma kapsamında görüşülen ihraç edilmiş akademisyenlerin yüzde 93,4’ü hem kendi üniversitesinden hem de diğer üniversitelerden ihraç edilmiş akademisyenlerle, yüzde 62’si ise üniversite dışındaki kurumlardan ihraç edilenlerle görüştüğünü belirtti.

HABER : ŞEYMA PAŞAYİĞİT / ANKARA

The post Damgalanan akademisyenlerin insan hakları ihlal edildi appeared first on 9.Köy.

Kadın akademisyen oranı yüzde 44

YÖK verilerine göre; 2010 yılında üniversiteler genelinde yüzde 41 olan kadın akademisyen oranı 2019’da yüzde 44’e ulaştı. Ancak 2018’de kadar devam eden artışın erkek akademisyenler lehine döndüğü görüldü. 2019’da üniversitelerde görev yapan 168 bin 661 akademisyenin sadece 75 bin 661’i kadınlardan oluştu. Akademideki kadın öğretim görevlisi oranı yüzde 50.2, kadın doktor öğretim üyesi oranı yüzde 43, kadın doçent oranı yüzde 39, kadın profesör oranı ise yüzde 31’de kaldı. Araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarında sayıları erkeklere denk olan kadın akademisyenler, unvan yükseldikçe geride kalması dikkat çekti.

13 üniversitede kadın profesör yok

Üniversitelerdeki kadınların akademik kalıcılığının göstergesi olan profesör kadro sayıları da yıllar içinde değişim gösterdi. 2010 yılında kadın profesör kadrosu olmayan üniversite sayısı 35 iken, bu sayı 2015 yılında 20’ye geriledi. 2019’da 13 üniversitede kadın profesör sayısı “0” olarak raporlara yansıdı. Kadrosunda kadın profesör bulunmayan üniversiteler şöyle:
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Alanya Hamdullah Emin Paşa Üniversitesi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Bayburt Üniversitesi, Bingöl Üniversitesi, Hakkari Üniversitesi, Iğdır Üniversitesi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Ostim Teknik Üniversitesi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Şırnak Üniversitesi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi.

7 üniversitenin tarihinde kadın profesör hiç yok

Kadın profesör kadrosuna sahip olmayan üniversitelerden 7’sinin ise kuruldukları günden itibaren kadın profesörlere kürsü vermediği tespit edildi. YÖK verilerine göre;2007’de kurulan Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Bingöl Üniversitesi, Artvin Çoruh Üniversitesi ile 2008’de kurulan Bayburt Üniversitesi, Hakkari Üniversitesi, Iğdır Üniversitesi ve Şırnak Üniversitesi’nin tarihinde hiç kadın profesör kadrosu yer almadı. 2007’de kurulan Kilis 7 Aralık Üniversitesi ise 2013 yılında kadın profesörlere kürsü açsa da kadrolar 2019’a taşınamadı.
Kuruluşlarının üzerinden yıllar geçmesine karşın 7 üniversite 2011’de, 4 üniversite 2012’de, 14 üniversite 2013’te, 8 üniversite 2014’te, 6 üniversite 2015’te, 4 üniversite 2016’da, 3 üniversite 2017’de, 4 üniversite 2018’de, 3 üniversite de 2019’da ilk defa kadın akademisyenlere kadroda yer verdi.

Hacettepe ilk sırada

201 üniversite arasında kadın akademisyen oranında ilk sırada ise Hacettepe Üniversitesi yer aldı. 3 bin 856 öğretim görevlisi bulunan Hacettepe Üniversitesi’nin 2 bin 278 kadrosunu kadın akademisyenler oluşturdu. Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Antalya Bilim Üniversitesi ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi de erkeklere oranla daha fazla kadın akademisyen bulunduran üniversiteler olarak YÖK verilerinde yer aldı.

HABER : ŞEYMA PAŞAYİĞİT / ANKARA

The post Akademide kadın varlığı sınırlı appeared first on 9.Köy.