İletişim fakültelerinin radyo atölyeleri öğrencileri profesyonel radyoculukla tanıştırıyor mu, mesleğe geçişte nasıl bir katkı sağlıyor ve yeni medyanın ihtiyaçlarına cevap olabiliyor mu? İletişim fakültelerinin radyo atölyelerinde bulunmuş öğrenciler ve mezunlarla radyo uygulama birimlerindeki deneyimlerini, bu birimlerin avantajları, dezavantajları ve yeni medyadaki rolünü konuştuk.


Gazetecilik
Haber: Atiye Eren / Kapak Fotoğrafı: Depo Photos         20/09/2022     8 GÜN ÖNCE

İletişim fakültelerinin lisans programlarında, iletişim ve sosyal bilimler formasyonu kazandırmaya yönelik derslerin yanı sıra, radyo, televizyon, gazetecilik alanlarının her birine yönelik dersler yer alıyor. Bunun yanı sıra, öğrencilerin üreterek öğrenmelerini sağlamak amacıyla, ilgili derslerin yürütüldüğü fotoğraf atölyesi, radyo stüdyosu, haber atölyesi film atölyesi gibi uygulama birimleri de bulunuyor. Üniversitelerin uygulama birimlerinden radyo atölyeleri, radyo stüdyolarında öğrencilerin radyo derslerinin uygulamalarını yaptığı; konuşma teknikleri, ses kayıt ve kurgu, program yazımı gibi eğitimleri aldıkları atölyeler olarak karşımıza çıkıyor.

İletişim fakültelerinin radyo atölyeleri öğrencileri profesyonel radyoculukla tanıştırıyor mu, mesleğe geçişte nasıl bir katkı sağlıyor ve yeni medyanın ihtiyaçlarına cevap olabiliyor mu? İletişim fakültelerinin radyo atölyelerinde bulunmuş öğrenciler ve mezunlarla radyo uygulama birimlerindeki deneyimlerini, bu birimlerin avantajları, dezavantajları ve yeni medyadaki rolünü konuştuk.

“Radyo atölyesinde bulunmak”

Mustafa Berk Bacaksız 22 yaşındaGalatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi son sınıf öğrencisi. Galatasaray Üniversitesi radyo atölyesinde radyoculuğa dair uygulama edinmiş.Bacaksız, hocalar ve atölyede bulunan öğrencilerin belirli aralıklarla toplantı aldıklarını ve radyo program yapımına dair teknik konuları pekiştirdiklerini söylüyor. Atölyede stüdyo ekipmanları ile çalışılıyor ve okulun sunduğu kaynaklar kullanılıyor. Bu noktada stüdyo ekipmanlarını ve ses kayıt, yayın programlarını etkili kullanabilme kabiliyetini öğreten çeşitli atölyeler ve podcastler yaptıklarını söyleyen Bacaksız, yaptıkları podcastleri Spotify ve Soundcloud’ta yayınladıklarını ifade ediyor.

Ses kurgusundan konuşma tekniklerine bir dizi deneyim

Rojbin Karakaş, Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi son sınıf öğrencisi. Birinci sınıftan itibaren radyoculuğu Radyo İlef’te deneyimleme fırsatı edinmiş. Karakaş öğrencilerin ve hocaların burada haftalık toplantılar aldıklarını, ses kaydı, ses kurgusu ve konuşma tekniklerine dair eğitimlerle çalışmalarını sürdüklerini söylüyor. Aynı zamanda Solea denen radyo otomasyon sisteminin radyo modülü üzerinden yayın yaptıklarını ve misafir öğrencilere de seslerin temizlenmesinde ve kurgulanmasında destek olduklarının altını çiziyor.

“Radyo atölyesi farklı konularda kendinizi geliştirebileceğiniz bir atölye”

Bununla birlikte radyo atölyesinde stüdyo ekipmanları ile çalışmanın ve atölyede bulunanlarla birlikte fikir üretmenin mesleki ve kişisel ilişkileri geliştirdiğini şöyle aktarıyor:

“Radyo atölyesi farklı konularda kendimizi geliştirebileceğimiz bir atölye. Daha sektöre girmeden okurken sektörün içindeymiş gibi tüm sürece dahil olabiliyorsunuz ve buda mezun olduğunuzda bir çok fayda sağlıyor. Atölyede olduğunuz süre zarfında insan ilişkileriniz gelişiyor, daha fazla insanla iletişim halinde olabiliyorsunuz. Radyo İlef sayesinde ses kurgusu konusunda hız kazandığımı da söyleyebiliirm.”

Profesyonel anlamda radyoculuğu deneyimlemek

Ankara Üniverstesi Radyo, Televizyon, Sinema bölümü Öğretim Görevlisi Önder Çağlar, Radyo İlef’i koordine eden hocalar arasında. Çağlar, Radyo İlef’te öğrencilerin sektörde bir ses ve radyo kuruluşunda çalışıyormuş gibi yayıncılığın bir çok aşamasını deneyimlediğini şöyle aktarıyor:

“Radyo atölyesinde bulunan öğrencilerimiz ders programlarına göre belirlediğimiz saatlerde atölyede bulunuyor. Atölyede bir yandan lisans düzeyinde radyo dersleri veriliyor, bir yandan da radyoyla ilgilenen öğrencilere ses kaydı ve montajı, program metni yazma ve seslendirme üzerine eğitimlerimiz devam ediyor. Öğrencilerin gerek yarışmalar gerekse sosyal medya ortamında içerik geliştirmelerine destek oluyoruz. Aynı zamanda diğer atölyelerle iş birliği içinde yapılan projelerin seslendirme ve kurgu aşamalarını da atölyemizde gerçekleştiriyoruz. Yayına verilecek müzik parçalarının seçimi ve üniversite duyurularını da yine atölyede hazırlayarak yayın programına ekliyoruz. Profesyonel anlamda bir radyo nasılsa, radyo atölyesi de öyle çalışıyor.

Yeni medyada radyoculuk

Öte yandan yeni medyada bir dizi değişiklikler yaşanıyor. Radyo yayıncılığının yanı sıra podcastler de önemli ölçüde yaygınlaşıyor. Peki iletişim fakülteleri bunun neresinde kalıyor?

Mazlum Günhan, Konya Üniversitesi Radyo, Televizyon Sinema mezunu. Üniversitenin radyo uygulama atölyesi Radyo Üniversite’de yer almış.Şu anda sosyal medya danışmanlığı ve podcaster olarak çalışmalar yürüten Günhan, üniversite döneminde faaliyet yürüttüğü atölyeden edindiği eğitimin geleneksel medyaya yönelik olduğunu fakat podcast gibi yeni dijital mecralara uyarlamakta aldığı eğitimin etkisini şöyle anlatıyor:

“Radyo atölyesinde radyoculuğun temel prensipleri ve ses tekniklerine dair birçok pratik edindik. Yürüttüğümüz çalışmalar geleneksel medyaya dönüktü. Fakat radyoculuk da yeni medyada yaşanan gelişmelerle dönüşüme uğradı. Bu dönüşüm podcast gibi mecralarda kendini gösterdi. Kişisel olarak radyoculuğun podcast gibi mecralarda kendisini göstermesine ayak uydurmada zorlanmadım. Radyoculuğun temeline dair altyapıyı aldıktan sonra yaşanan değişim ve dönüşümleri yakalamak zor olmuyor. Sadece platformların kendisi değişiyor. Örneğin ses teknikleri, konuşma teknikleri ve diksiyon ölçütlerini kavramadan iyi bir podcast zaten ortaya çıkmayacaktır.”

“Geleneksel medya uygulamalarının yanı sıra dijital medya uygulamalarına da yer veriyoruz”

Öğretim Görevlisi Çağlar, radyoculuğun yeni medyadaki dönüşümüne dair izledikleri yöntemi şöyle değerlendiriyor:

“Elbette üniversiteler de yaşanan bu gelişmeleri takip etmekle sorumlu. Bu bağlamda hem ders içerikleri hem de uygulama pratiklerimiz değişim gösteriyor. Örneğin derslerde karasal yayıncılığın yanında artık dijital medyaya yönelik uygulamalara da yer veriyor, podcast yapım süreç ve pratiklerini anlatarak öğrencilerimizin deneyimlemesini sağlıyoruz. Aynı zamanda öğrencilerimizin dinleme alışkanlıklarındaki değişimleri gözlemleme ve üretimimize o yönde devam etme şansı elde ediyoruz.”

Teknik malzeme ve öğretim görevlisi eksikliği

İletişim fakültelerinin eksik olduğu ya da dezavantajlı olduğu durumlar var mı? Çağlar, şöyle değerlendiriyor:

“Atölyede çalışan yayıncılık deneyimine sahip personel eksikliği önemli bir sorun oluşturuyor.  Bunun yanında en büyük eksiklik ise maddi yetersizlikler. Teknik malzeme sağlanmasında yaşanan gecikmeler ve zorluklar atölyenin sürdürülmesinde önemli bir eksiklik. Ne yazık ki tüm bunlar öğrenci ilgisinde azalma olarak geri dönüyor ki bu da bizim açımızdan önemli sorunlardan biri.”

“Diğer uygulama birimlerine oranla radyo atölyelerine ilgisiz yaklaşılıyor”

Mazlum Günhan ise üniversitelerin, diğer uygulama birimlerine oranla radyo atölyelerine daha ilgisiz yaklaşıldığını, radyo atölyelerde bulunan öğretim üyelerinin sayısının yetersiz olduğunu şöyle anlatıyor:

“Radyo atölyeleri diğer atölyelere oranla üniversitelerde üvey evlat muamelesi görüyor. Mesleğe geçişte önemli bir aşama olan atölyeler öğrencilerin pratik becerilerini geliştirebilmeleri için bir uzmana ihtiyaç duyuyor. Bu anlamda biz de Radyo Üniversite’de çalışma yürütürken öğretim üyesi sıkıntısı yaşıyorduk.Her ne kadar stüdyo ekipmanlarından yararlansak da öğretim üyesi eksikliği çalışmalarımızı planlarken eksiklik yaratıyordu. Çalışmalarımızın çıktıları daha özverili olabilecekken acemice kalabiliyordu.”