Delal Demir
UNESCO’nun ilan ettiği 5 Kasım Dünya Roman Dili Günü, İstanbul’un Ataşehir ilçesindeki İnan Aydın Kültür Merkezi’nde düzenlenen etkinlikle kutlandı. İstanbul Roman Hakları Federasyonu ve Roman Hafıza Çalışmaları Derneği (Romani Godi) işbirliğiyle düzenlenen Dünya Roman Dili Günü etkinliği hafta sonu gerçekleştirildi.
İstanbul Roman Hakları Federasyonu Başkanı Reşat Kaytan, etkinliğin açılış konuşmasında Roman dili ve kültürünün önemini vurgulayarak, şunları söyledi: “Bugün burada, yalnızca bir dili değil, bir kimliği, bir geçmişi ve en önemlisi bir geleceği kutlamak için toplandık. Romanes, bizler için sadece bir iletişim aracı değil; geçmişimizi hatırlatan bir yol, yaşamımıza renk katan bir ışık ve kimliğimizin özüdür. Her bir kelime, her bir cümle, asırlardan süzülen hikayelerimizin, acılarımızın ve sevinçlerimizin yankısıdır. Anadilimiz Romanes, Roman kimliğimizin harcıdır ve bizlere köklerimizi unutmadan geleceğe umutla bakma gücü verir. Dünya Roman Dili Günü kutlu olsun!“
Roman dilleri hakkında bilgilendirme yapıldı
Romani Godi Derneği üyelerinden Gökten Yıldırım ve Eyüp Kaytan etkinlik çerçevesinde Dünya Roman Dili Günü’nün tarihçesi ve Roman dillerinin kökenine dair kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi. Sunumda Roman dillerinin Hindistan’da konuşulan Sanskritçe ile akraba olduğunu ve Mezopotamya, Anadolu ile Avrupa başta olmak üzere geniş bir coğrafyada kullanıldığı belirtilerek, Roman dillerinin, Romanes, Domari ve Lomavren olmak üzere üç ana dil olarak konuşulduğuna dikkat çekildi.
Dünya Roman Dili Günü’nün, Roman dilini, kültürünü ve eğitimini teşvik etmek amacıyla 2009 yılından itibaren her 5 Kasım’da kutlandığını açıklayan Yıldırım, Hırvatistan Parlamentosu’nun 2012’de bu günü resmî olarak tanıdığını ve UNESCO’nun da 2015 yılında 5 Kasım’ı Dünya Roman Dili Günü olarak ilan ettiğini hatırlattı. Sunumda, Avrupa Konseyi’nin 16 üye devletinin Roman dilini azınlık dili olarak tanıdığı bilgisi de paylaşıldı.
“Roman dilleri yok olma tehlikesi altındaki diller arasında yer alıyor”
Sunumda, Roman dillerinin yok olma tehlikesi altında olduğu vurgulandı ve UNESCO’nun bu dillerin korunması için çalışmalar yürüttüğü ifade edildi. Sunumda ayrıca, Roman dilinin resmî olarak tanındığı bazı ülkeler hakkında bilgiler verildi. Yıldırım; Kuzey Makedonya, Kosova, İsviçre, Romanya ve Sırbistan gibi ülkelerde Romanes diline resmî dil veya ana dilde eğitim imkânı tanındığını, Kuzey Makedonya ve anayasasında Roman halkına yer verildiğini de ifade etti. Roman dilinin diğer dillerle etkileşim içinde gelişerek birçok kültürü bünyesinde barındırdığına dikkat çeken Yıldırım, Roman toplumunun yaşadığı coğrafyalarda dillerinin çeşitlenmesinin Roman kültürünün çok kültürlü yapısını da yansıttığını söyledi.
“Roman dili mirasını birlikte yaşatmalıyız”
Etkinlikte, Roman dilinin korunmasının Roman toplumunun hak mücadelesine katkı sunduğu ve ayrımcılıkla mücadelede bir dayanışma unsuru olduğu ifade edildi.
Roman dilinin korunması, eğitim olanaklarının artırılması, sanatsal, kültürel ve müzikal etkinliklerin düzenlenmesi ve kamu kurumlarında Roman dillerinde hizmet sunulması gerekliliğine dikkat çekilen etkinlik, katılımcılara teşekkür mesajları ve “Dünya Roman Dili Günü Kutlu Olsun” dilekleriyle devam etti. Etkinlik sonunda, Roman dili ve kültürünün gelecek nesillere aktarılması gerektiğinin altı çizilerek, bu mirası yaşatma çağrısı yapıldı.
Özel konuk: Roman dilbilimci Biser Alekov
Etkinlikte, Bulgaristan’dan Roman dilbilimci Biser Alekov da özel konuk olarak yer aldı. Alekov, etkinlikte katılımcıların sorularını yanıtlayarak Roman dillerinin kültürel bir miras olarak korunmasının önemine dikkat çekti. Romanes dilinde anlatılan bir masalı dinleyicilere aktaran Alekov, bu dilin yüzyıllardan süzülen kültürel değerleri ve kimliği taşıdığına vurgu yaptı.
News
