6 Şubat depremlerinin ardından başta Hatay olmak üzere depremden etkilenen kentlerde yürütülen yeniden inşa çalışmaları hız kesmeden devam ediyor. Yüz binlerce kişinin barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla TOKİ konutları ve altyapı projeleri yükselirken, şantiyelerde yaşanan işçi ölümleri ve çalışma koşulları yeniden tartışma konusu oldu.

Emek örgütleri, iş güvenliği uzmanları ve işçiler; uzun mesailer, yoğun iş temposu, yetersiz denetimler ve güvenlik önlemlerindeki eksikliklerin ölümcül iş kazalarına zemin hazırladığını belirtiyor.

Deprem bölgesi iş cinayetlerinde ilk sırada

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2024 verilerine göre, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 1.897 kişinin 552’si inşaat sektöründe olurken, deprem bölgeleri ilk sıralarda yer aldı. Depremden en fazla etkilenen dört ilde 2024 yılı boyunca kaydedilen işçi ölümleri şöyle oldu:

Hatay: 50 işçi

Kahramanmaraş: 30 işçi

Malatya: 20 işçi

Adıyaman: 19 işçi

Bu dört ilde toplam 119 işçi yaşamını yitirdi.

Veriler, yeniden inşa faaliyetlerinin hız kazandığı dönemde iş cinayetlerinin de arttığını gösteriyor. Aynı illerde iş cinayetleri sayısı 2022 yılında 57 iken, 2023 yılında 143’e yükseldi.

İSİG Meclisi: En az 169 inşaat işçisi öldü

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin 6 Şubat 2025 tarihli raporuna göre, deprem şehirlerinde yürütülen yeniden inşa çalışmalarında, 2023 yılında 51, 2024 yılında 107, 2025’in ilk 37 gününde 11 olmak üzere toplam en az 169 inşaat işçisi hayatını kaybetti. İşçi ölümlerinde 26 işçiyle Gaziantep başı çekerken, bunu Adıyaman (23), Hatay (21) izledi.

İSİG verilerine göre 2025  yılının ilk aylarında işçi ölümlerinde artış yaşandı. Buna göre  Hatay’da  62, Şanlıurfa’da 45,  Gaziantep’te 45, Kahramanmaraş’da 38, Malatya’da 37, Diyarbakır’da 35, Adıyaman’da 21 olmak üzere toplam 283 işçi, iş kazalarnda hayatını kaybetti.

Gece vardiyaları, uzun çalışma saatleri

Bölgede çalışan işçiler, yetiştirilmesi gereken projeler nedeniyle yoğun çalışma temposuna maruz kaldıklarını anlatıyor. Şantiyelerde çalışan emekçilerin aktardığı sorunlar arasında uzun mesailer, hafta sonu çalışmalarının yaygınlaşması, yetersiz dinlenme süreleri ve ağır iş yükü öne çıkıyor.

İş güvenliği uzmanlarına göre, iş kazalarına yol açan temel nedenler, uzun çalışma saatleri, sürekli gece vardiyaları, iş güvenliği eğitiminin eksikliği, koruyucu ekipman kullanılmaması, işçinin deneyimsizliği yol açıyor.

Şantiyelerde çalışan işçiler, çalışma alanlarının büyük bölümünde hijyen koşullarının yetersiz olduğunu belirtiyor. Temiz tuvalet, duş, içme suyu ve dinlenme alanlarına erişimde yaşanan sorunların işçilerin sağlığını doğrudan etkilediği ifade ediliyor. Özellikle binlerce işçinin aynı alanlarda çalıştığı büyük şantiyelerde, hijyen eksikliklerinin meslek hastalıkları ve bulaşıcı hastalık riskini artırdığına dikkat çekiliyor. İşçiler, yeniden inşa çalışmalarının hızına odaklanılırken insani çalışma koşullarının çoğu zaman göz ardı edildiğini söylüyor.

Maaşlar geç ödeniyor

Deprem bölgesindeki şantiyelerde çalışan işçilerin gündeme getirdiği bir diğer sorun ise ücretlerin zamanında ödenmemesi. İşçiler, bazı şantiyelerde maaşların geciktiğini, fazla mesai ücretlerinin eksik yatırıldığını veya ödemelerin parça parça yapıldığını öne sürüyor. Son iki yılda Hatay, Gaziantep, Kahramanmaraş, Adıyaman ve diğer deprem şehirlerde ücret alacakları nedeniyle çok sayıda iş bırakma eylemi ve protesto gerçekleştirildi. İşçiler, düzenli ücret ödemelerinin sağlanmasını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini talep ediyor.

The post Deprem bölgesinde yeniden inşa sürüyor, işçi ölümleri artıyor appeared first on 9.Köy.

Son yıllarda artan “sessiz istifa” vakaları, işyerlerinde mobbingin görünmeyen boyutlarını yeniden gündeme taşıyor.

Çalışanlar çoğu zaman açık bir baskı ya da disiplin süreci olmaksızın sürekli performans baskısı, hedef dayatmaları ve dışlanma yoluyla işten uzaklaştırılıyor. Resmî kayıtlara gönüllü ayrılık olarak yansıyan bu süreçler, sahadaki deneyimlerle ciddi bir çelişki yaratıyor.

İnsan kaynakları uzmanlarına göre mobbing; bireysel anlaşmazlıklardan çok esnek, güvencesiz ve denetimsiz çalışma rejiminin bir sonucu. Buna rağmen çalışanların büyük bölümü yaşadıklarını şikâyet ya da dava konusu yapmaktan kaçınıyor.

İşini tamamen kaybetme korkusu, uzun ve yıpratıcı hukuki süreçler ile denetim mekanizmalarının zayıflığı, mobbingin görünür olmasını engelleyen başlıca nedenler arasında yer alıyor. Çalışma hayatına ilişkin resmî başvuru sayıları ile çalışanların birebir deneyimleri arasındaki fark da bu noktada dikkat çekiyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verileri mobbinge ilişkin başvuruların sınırlı kaldığını gösterirken sendikalar ve uzmanlar sahada çok daha yaygın bir tabloya işaret ediyor.

Sessiz istifalar ve görünmeyen baskı

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türk-İş Sendikası Van İl Temsilcisi Salih Çalımlı, mobbingin yalnızca bireysel mağduriyetler yaratmadığını, toplumsal çalışma düzenini de sekteye uğrattığını söyledi. Çalımlı, “Mobbing yüzünden insanlar işine odaklanamıyor, üretkenlik düşüyor. Çalışma barışı bozuluyor. İnsanlar ses çıkarmadıkça bu düzen normalleşiyor” dedi.

Özellikle güvencesiz çalışan kesimlerin baskıya daha açık olduğunu belirten Çalımlı, “İşini kaybetme korkusu çalışanı susmaya itiyor. Pek çok kişi yaşadığı psikolojik şiddeti sineye çekip istifa etmeyi tercih ediyor. Bu da istatistiklerde gerçek tabloyu gizliyor” ifadelerini kullandı.

Psikologlar ise mobbingin bireysel dayanıklılık meselesi olarak ele alınmasının sorunu derinleştirdiği görüşünde. Psikolojik şiddetin denetimsiz performans sistemleri ve hedef odaklı çalışma modelleriyle beslendiği; bu nedenle çözümün yalnızca bireysel başvurularla değil, yapısal düzenlemelerle mümkün olabileceği ifade ediliyor.

Sessiz istifalar arttıkça mobbingin görünmeyen etkileri de daha geniş bir toplumsal sorun hâline geliyor. Çalışanların suskunluğu ile resmî veriler arasındaki uçurum, çalışma hayatında psikolojik şiddetin hâlâ yeterince tanınmadığını ve korunma mekanizmalarının zayıf kaldığını ortaya koyuyor.

İşten mobbing nedeniyle istifa etmek zorunda kalan Ramazan Ayçiçek, yaşadıklarını paylaşırken sistemin çalışanların yanında olmadığını vurguladı ve şöyle konuştu: “Ekonomik kriz ve iş güvencesizliği insanların hakkını aramasını neredeyse imkânsız hâle
getiriyor. Sistem çoğu zaman çalışandan yana durmuyor”

Psikologlara göre psikolojik şiddet yalnızca bireysel bir sorun değil; yapısal eksikliklerden beslenen bir çalışma rejiminin doğal sonucu. Bu nedenle sessiz istifalar ile resmî başvurular arasındaki fark sadece bireysel tercihlerden değil, sistemin yapısından kaynaklanıyor.

The post Sessiz istifaların gölgesinde mobbing: Çalışanlar neden susuyor? appeared first on 9.Köy.

Kliniklerde kullanılan tıbbi araç ve gereçleri toplayan, enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik sterilizasyon ve dezenfeksiyon kurallarına
göre işlem yapan ağız ve diş sağlığı teknikerleri, halk sağlığının da önemli basamaklarından birini oluşturuyor. Ancak her yıl ortalama 4 ila 5 bin arasında mezun olan ağız ve diş sağlığı teknikerleri, 10 bin kişilik atama taleplerinin karşılanmaması nedeniyle zor durumda. 2022 yılında Sağlık Bakanlığı tarafından Eskişehir, Karabük, Kırşehir olmak üzere 3 pilot ilde başlayan “aile diş hekimliği” uygulamasının, 2024 yılında 20 ilde hayata geçirileceği söylenmişti. Ancak proje tamamlanmadı ve pek çok kez TBMM’ye de taşınan ağız ve diş sağlığı teknikerlerinin atama problemi çözüme kavuşturulmadı.

“Uygulama için hala net adım yok”

Ağız ve Diş Sağlığı Platformu Başkan Yardımcısı Cihan Baran, ataması yapılmayan teknikerlerin sorunlarını 9. Köy’e anlattı. Teknikerlerin en önemli beklentisinin “aile diş hekimliği” uygulamasının başlaması olduğunu belirten Baran, “Çünkü eski Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 2023 Ağustos ayında Mardin’de yaptığı açıklamada en yakın zamanda bu projenin uygulanacağını söyledi” dedi. Baran, 12. Kalkınma Planı’nda da yer alan aile diş hekimliği uygulamasının bir an önce tamamlanması gerektiğini belirtirken, proje için 10 bin ağız ve diş sağlığı teknikerinin alınacağına dair açıklamanın da Koca tarafından yapıldığını anımsattı. Baran, “Daha sonrasında da çeşitli görüşmeler sonucunda 2024 yılı sonunda uygulamanın 20 ilde devreye gireceği söylenmişti. Lakin 2025 yılına girmemize rağmen halen uygulama için net bir adım atılamadı” diyen Baran, ağız ve diş sağlığı teknikerlerinin en kısa sürede atama beklediğini söyledi.

“40 binin üstünde tekniker atama bekliyor”

Her yıl ortalama 400-500 tekniker alındığını belirten Baran, “Halihazırda atama bekleyen 40 binin üstünde ağız ve diş sağlığı
teknikeri bulunuyor” bilgisini paylaştı. Teknikerler için de taşeron sistemin birçok ağız ve diş sağlığı hastanesinde devam ettiğini belirten Baran, “Taşeronlar, biz ağız diş sağlığı teknikerlerinin yerine çalıştırılıyor. Bu yüzden diş hekimleri, işinin ehli olan ağız ve diş sağlığı teknikerleri ile çalışamıyor ve randevu, hasta muayenesi gibi konularda sorun yaşanıyor” ifadelerini kullandı.

“En güzel anlarımda bile aklıma atanma kaygısı geliyor”

4 yıl önce mezun olan 24 yaşındaki Pelin Ç., de atama bekleyen teknikerlerden. 9. Köy’e konuşan Pelin Ç., “Neredeyse 1 yıldır sağlıkçı alımının olmasını bekliyorum. Bu sürede giyim mağazalarında çalıştım, müşteri danışmanlığı yaptım” dedi. Mesleği dışında işler yapmasının kendisinde yarattığı tahribatı, “Atama beklediğim süreçlerde hep istemediğim işlerde çalıştığım için kendimi küçümsenmiş hissettim” diye aktaran Pelin Ç., atanamadığı için çevresinden psikolojik baskı gördüğünü söyledi. Ağız ve diş sağlığı teknikeri ataması için gerekli şartları karşıladığını kaydeden Pelin Ç., “2024 önlisans sınavında 83.28 puan aldım. Atama için gerekli puanı aldığımı düşünüyorum ve umarım 2 yıl içinde atanırım” dedi. Kendi alanındaki atama problemini aktaran Pelin Ç., sözlerini şöyle sürdürdü:

“Çevremde başka bölümlerden 65-70 puanla atananlar varken ben 80 üstü puanla belki yine atanamayacağım ve bunun kaygısını
yaşıyorum. En güzel anlarımda bile aklıma atama kaygısı geliyor ve bu çok kötü bir his.”

Pelin Ç, ağız ve diş sağlığı teknikerlerinin hak ettiği puanlarla atanmasını ve diş hekimliği uygulamasının da bir an önce başlatılmasını istedi.

“Sınav ücretini bile kartla ödedim”

Üç yıldır ataması yapılmadığı için zincir marketlerden birinde kasiyerlik yaptığını söyleyen Ahmet A. ise sürecin kendisi için hem
ekonomik hem de sağlık açısından zorlayıcı olduğunu belirtti. Markete kasiyer olarak alınsa da ağır depo işlerinin de kendisine
kaldığını belirten Ahmet A., “Altın bilezik dedikleri mesleğim var. Ancak atamam yapılmadığı için 2 yıldır markette çalışıyorum. Kasiyer diye alındım ama her işe koşturuyorum. Koli taşımak gibi ağır işlerden dolayı belimde fıtık oluştu” dedi.

Babasının vefatından dolayı evi tek başına geçindirmeye çalıştığını belirten 26 yaşındaki Ahmet A., “Üniversiteye giden bir kardeşim var. Evin kirası 15 bin lira. Ben asgari ücretle çalışıyorum. Kredi kartı borcumu hiç anlatmayayım… Girdiğim sınavların ücretlerini bile kartla ödedim” diye konuştu.

“Atanırsak asgari ücretle köle yerine koyulmaktan kurtuluruz” 

Diş hekimliğine duyduğu ilgiden dolayı ağız ve diş sağlığı teknikerliğine yöneldiğini söyleyen Ahmet A., “Keşke bu bölümü okumasaydım demiyorum. Keşke yetkililer, halk sağlığı açısından önemimizi anlasalar ve bizi de görseler diyorum. Bir an önce aile diş hekimliği uygulamasını tamamlasalar toplum da biz teknikerler de mutlu olacağız” dedi. Önümüzdeki süreç için umutlarını yitirmek istemediğini vurgulayan Ahmet A., “Atanırsak bize ait olmayan işlerde, asgari ücretle köle yerine koyulmaktan kurtuluruz” ifadelerini kullandı.

The post “Aile diş hekimliği” sözü tutulmadı: 40 bin ağız ve diş sağlığı teknikeri atama bekliyor appeared first on 9.Köy.

Ancak programda “Gazeteci-yazar” olarak sunulan Şamil Tayyar’ın yorumları, “AKP’li” ya da “Eski AKP Milletvekili” olarak haber yapılıyor. Son olarak Kartalkaya’da yanan otelin belediyenin yetki alanında olmadığı sözleri de muhalif medyada “AKP’li Şamil Tayyar: Grand Kartal Otel belediyenin yetki alanında değil” benzeri başlıklarla yayımlandı. 

Sadece muhalif medya da değil, Şamil Tayyar’ın yorumları TGRT Haber’in web sayfasında ve hatta bu grubun gazetesi Türkiye’de de “Gazeteci yazar” değil, “AK Partili” ya da “Eski AK Partili milletvekili” diye aktarılıyor. 

TV100’de katıldığı Talat Atilla’nın programında da Şamil Tayyar için ekranda “gazeteci-yazar” yazıldı ama konuşurken “Eski milletvekili sıfatı ile değerlendirmeler yaptığı”ndan söz etti. Nitekim programdaki sözleri “Eski AKP milletvekili” olarak haberleştirildi.  

Ekranda “Gazeteci-yazar”, haberlerde “eski milletvekili” kimliğine bürünen Şamil Tayyar, sosyal medyadaki profilinde kendisini “gazeteci, yazar, siyasetçi” olarak tanıtıyor. Zaten paylaşımları ve konuşmalarında zaman zaman “AKP’li kimliği”ni kendisi de vurguluyor.

Bu durumda ister istemez, hangisi doğru sorusu ortaya çıkıyor? Şamil Tayyar, gazeteci-yazar mı, siyasetçi mi? Yoksa hem gazeteci hem de siyasetçi mi? 

Şamil Tayyar ile ilgili bu gördüklerimiz, -daha önce başka isimlerde de gördüğümüz gibi- gazetecilikten siyasetçilik tarafına geçtikten sonra gazeteciliğe dönmenin öyle pek de kolay olmadığını gösteriyor. Olmaz demiyorum ama çok zor olduğu, örneklerle sabit… 

Bir kişinin hem gazeteci hem siyasetçi olması doğru değil. Gazetecilik ile siyaset, çıkar çatışması yaratan iki farklı disiplin. Siyasetçi, ister istemez olaylara, olgulara partisinin gözlüğüyle bakar, parti çıkarını kamu yararının önüne geçirir, nesnel davranamaz.

Şamil Tayyar’ın da kendisini hem gazeteci-yazar, hem de siyasetçi olarak tanımlaması yanlış. Gazeteci-yazarlığı geride kalmış, siyasi kimliği ağır basıyor artık. O yüzden de ekranlarda “Gazeteci-yazar” olarak tanıtmak yanlış. Siyasetçi kimliğini yok saymak olur ki, çok yanıltıcı…    

   Bakanların canlı yayın sırası bekleyişi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, AKP Ankara İl Kongresi’nde kürsüye çıktığında canlı yayın yapan haber televizyonlarının ekranlarında saatler 14.59’u gösteriyordu. Konuşması bittiğinde de 15.11’i…

Bakanlar Ali Yerlikaya, Mehmet Nuri Ersoy, Kemal Memişoğlu ve Vedat Işıkhan’ın Kartalkaya’da yanan otelin önünde basın toplantısına başladığında ise ekranlardaki saatte 15.14 yazıyordu! İki canlı yayın arasında sadece üç dakika vardı…

Halbuki bakanlar oraya uzun süre önce gelmişlerdi; gazeteciler ve ekran başındaki insanlar, -Bolu Valiliği’nin yazılı açıklamasından sonra- ilk kez ayrıntılı bilgi verilmesini bekliyorlardı. Muhabirler, bakanların basın toplantısı yapacağını çok önceden öğrenmiş, orada bekleşiyorlardı. 

İçişleri Bakanı Yerlikaya, nihayet mikrofonların önüne yaklaşırken, Sözcü TV’deki sunucu,       

“O beklenen açıklama… 1,5 saat oldu neredeyse bir açıklama yapmalarını bekliyorduk.…Ve evet başladı İçişleri Bakanı konuşuyor” dedi. Sonra canlı yayına geçildi.

Demek ki, Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan’ın Halk TV’de İsmail Saymaz’ın sorusu üzerine söylediği “Açıklama için Cumhurbaşkanının yayınının bitmesini beklediler” tespiti doğruydu; Bakanlar, saatler önce yangın bölgesine gelmişler ama basın toplantısına başlamak için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması ve AKP’ye katılan Kürşad Zorlu’ya rozet taktığı canlı yayınının bitmesini beklemiş; geciktiklerinin farkında oldukları için de hemen üç dakika sonra kameraların karşısına geçmişlerdi.

Onca insanın öldüğü ve tüm ülkenin merakla, heyecanla, hüzünle açıklama beklediği bir olayda bile bakanların önceliği Tayyip Erdoğan’ın konuşması olabiliyor. Erdoğan’ın canlı yayınını kesmektense milyonlarca insanı bekletmeyi yeğleyebiliyorlar. 

Hem de Erdoğan konusunda bu kadar duyarlı davranan bakanlar, kendilerini topluma zamanında ve yeterli bilgi vermekle yükümlü hissetmiyorlar. O yüzden de doğru düzgün bir basın toplantısı düzenleyip gazetecilerin sorularını yanıtlamıyorlar. 

Tüm turistik işletmeler konusunda yetkili Kültür ve Turizm Bakanı M. Nuri Ersoy da Kartalkaya’daki yangından sonra günlerce gazetecilerden kaçtı; ancak dördüncü gün iktidar yanlısı CNN Türk kanalında Ahmet Hakan’ın karşısına çıkabildi. Ahmet Hakan ise Bakan Ersoy’un tur şirketi ve iki yangın merdiveni sözünün yanlış çıkması da başta olmak üzere aydınlanması gereken birçok soruyu sormadı bile…

Şeffaflık olmayınca gerçeğe ulaşmak zorlaşıyor.  Hele de devlet katındakiler bu kadar kapalıyken…

    Kademeli emeklilik bekleyenleri aldatıyorlar

Sözcü’nün web sayfasında “EYT’yi kaçıranlar üzülmesin! Kademeli emeklilik geliyor” haberini görünce şaşırdım. Zira Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha birkaç gün önce “Mağduriyet söz konusu değil” diyerek kademeli emekliliğe kapıyı kapatmıştı. 

“Yeni bir gelişme mi oldu” diye, haberi okudum. Uzun uzun kademeli emeklilik formüllerinin anlatıldığı haber, “Ancak, bu düzenlemenin ne zaman hayata geçirileceği ve detaylarının nasıl şekilleneceği henüz net değil” cümlesiyle noktalanıyordu!

Demek ki, yeni hiçbir gelişme yokken sırf kademeli emeklilik bekleyenleri avlayıp, siteye tık almak için haber uydurmuşlardı! Ne yazık ki, gerçeği yansıtmayan bu haberi Cumhuriyet ve başka siteler de benzer başlıklarla alıntıladı.

Üstelik Sözcü, daha önce de emeklilik bekleyenleri aldatan benzer haberler yayımlamıştı; 20 Ocak’taki de son olmadı. 23 Ocak’ta da bu kez “44-55 Yaş Arası emeklilik bekleyenlere Mini EYT yolda” haberini kullandılar. En sonunda “kesin bir tarih belli değil” yazan bu haber de emeklilik bekleyenleri avlamak için kurgulanmıştı. 

Sözcü’de yayımlanan ve Dünya, Oksijen, Sputnik, Aydınlık, Memurlar.net ile Ekol TV’nin de alıntıladığı “SGK duyurdu erkekler dul maaşı alabilecek” haberi de uydurmacaydı. Yeni bir düzenleme yoktu, yeni bir açıklama da yapılmamıştı.

Sözcü’den sonra 24 Ocak’ta da Hürriyet’in Bigpara bölümünde “Kademeli emeklilik gelecek mi, ne zaman çıkacak? Kademeli emeklilik şartları neler?” başlıklı haber yayımlandı. Bu haberi de kademeli emeklilik geliyormuş gibi düzenlenmişti ama sonundaki Bakan Işıkhan’ın sözleri haberin tümünü çöpe atıyordu.

Gazeteci yanlış yapabilir ama yalan söylemek, insanları aldatmak gazeteciliğe sığmaz.

Ama Sözcü ve Hürriyet’in “kademeli emeklilik geliyor” haberleri, insanların merakını kötüye kullanmak için oluşturulmuş. Bilerek, planlayarak yalan söyleniyor insanlara…

Maalesef ekonomik zorluklar yaşayan emeklilerin aylık artışları, ek ödemeler, bayram ikramiyesi gibi konulardaki meraklarını kötüye kullanma, yalan haberlerle tiraj ve tık devşirme faaliyeti Sözcü ve Hürriyet ile sınırlı değil. Takvim gazetesiyle başlayıp, öbür gazetelere, haber sitelerine, haber televizyonlarına da yayıldı bu aldatmaca.

Yılbaşından önce emekli aylıklarının artışıyla ilgili tahmin yarışına giren meslektaşlarımız, aynı aldatma çabasını bugünlerde bayram ikramiyeleri ve banka promosyonlarında da sürdürüyorlar. Yine çoğu tahmin tutmayacak ama bir kez daha emeklileri aldatmış olacaklar. 

Gazeteci insanları aldatmaz, insanların umudunu sömürmez… 

   Tek cümleyle:

• İktidar yanlısı TV kanalları, Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ’ın gözaltına alındığı akşam ABD’nin yeni Başkanı Trump’ın yemin töreniyle ilgili canlı yayınları sürdürdüler. Yeni Şafak da “Irkçı provokatör gözaltında” ve “Türkiye’nin Wilders’i cezaevinde” haberleriyle “hukuk” operasyonuna destek verdi. 
• K. Maraş’ta yolda yürürken tanımadığı genç kadına yumruk atan erkeğin adının medya ve sosyal medyada Yunus Emre Yellice olarak aleniyet kazanmasına rağmen Akşam ve Türkiye, bu kişinin adını Y.E.Y olarak kodladı ama yüzü açık fotoğraf kullandı. 
• Anadolu Ajansı’nın “Kredi derecelendirme kuruluşlarından 2025’te not artışının devamı bekleniyor” haberi doğru çıkmadı; Moody’s, Türkiye’nin kredi notu değerlendirmesini pas geçti.
• Now TV, “95 yaşındaki kadına şiddet” ve “Hamza bebeğin ölümü” haberlerinde olayın meydana geldiği özel hastanelerin adını vermedi. 
• GS’li futbolcu Victor Osimhen, kendisini görüntüleyen magazin muhabirlerine saldırdı, Posta’dan Tolga Bozduman’a yumruk attı; sonra da görüntülerin silinmesi için para teklif etti. 
• Yargıç rolüne soyunarak Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan için “Katil Tanju” manşeti atan Yeni Akit, “Silik Muharrem” yazarak MP Genel Başkanı Muharrem İnce’ye de hakaret etti. 
• Medyada her yerde “Kocasının sevgilisi sandı genç kadını darp etti” yazılırken, Hürriyet, aynı haberi “Pardon beni aldatan eşim sandım” yazarak “sevgili”yi yanlışlıkla “eş” yaptı.
• Milliyet’in “Narin’ formülü katilleri yakalattı” haberinde “Daraltılmış baz çalışması” yerine yanlışlıkla “daraltılmış baz istasyonu” yazıldı.
• Antalyalı bir inşaat şirketinin sahibi olan Rıdvan Güzel, basın toplantısına katılan gazetecilere “Türk kahvesi makinesi” hediye etti; Güzel’in yeni projeleriyle ilgili sözleri yerel gazetelerde geniş kullanıldı.
• Sabah, 2021’den beri olduğu gibi bu yıl da Ramazan ayı öncesinde okurlarına yine “Temel İslam Ansiklopedisi” dağıtmak için kupon yayımlamaya başladı. 

ELEŞTİRİ, ŞİKÂYET VE ÖNERİLERİNİZ İÇİN: medyaombudsman@gmail.com

The post Şamil Tayyar gazeteci mi, siyasetçi mi? appeared first on 9.Köy.

Sayıştay, 2023 yılına ait denetleme raporlarında Düzce Üniversitesi’nde 27 milyon liralık tahsilatın kayıtlara geçirilmediğini tespit etti. Denetleme raporunda, ihale ve araç kiralama gibi işlemlerde hata ve eksiklikler tespit edilirken, mali tablolara yönelik “Tam ve doğruyu yansıtmamaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Rapora göre, Düzce Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde yer alan veznelerde 2023 yılı içerisinde toplam 27 milyon 89 bin 751 TL’lik nakit tahsilat yapıldı. Buna karşın, tahsilatlara yönelik kasa defterinin tutulmadığı ve bu işlemlerin bilançoda yer almadığı tespit edildi.

Konuya ilişkin mevzuat hükümlerine yer verilen raporda, “İşletmenin kasa ile ilgili işlemlerinin günü gününe kasa defterine kayıt edileceği, işlemlerin kasa defteri ile yevmiye defterine günlük olarak kayıt edileceği, veznedarlar tarafından günlük olarak yapılan işlemlere ait belgelerin muhasebe servisine verileceği, kasaya yatırılan tutarların da 100 Kasa hesabına borç kayıt edileceği anlaşılmaktadır” ifadeleri yer aldı.

Açıklama yapıldı ama Sayıştay “geçerli” saymadı

Raporda yer alan tespitlere ilişkin Düzce Üniversitesi idaresinin Sayıştay’a yaptığı açıklama şu şekilde: “Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Döner Sermaye İşletmesinin veznesi bulunmuyor. Tahsilatlar, yetkilendirilmiş muhasebe yetkilisi mutemetlerince gerçekleştiriliyor. Bu tahsilatlar, muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından hastane bilgi yönetim sisteminde Muhasebe Yetkilisi Mutemetleri Kasa Defterinde tutuluyor. Söz konusu paralar doğrudan bankaya gönderiliyor, bir kısmı ise ertesi gün saat 15.00’e kadar bekletiliyor. Dolayısıyla, muhasebe birimince kasa defteri tutulamıyor.”

İdarenin açıklamasına Sayıştay’ın verdiği yanıt ise “Açıklamalar, bulgu konusu iş için geçerli değildir” oldu. Üniversite yönetimi, söz konusu bulgulara ilişkin 9. Köy’ün yönelttiği sorulara yanıt vermedi.

The post Sayıştay tespit etti: Düzce Üniversitesi’nde mali tablolar doğruyu yansıtmıyor appeared first on 9.Köy.

Beyoğlu’nun eski sakinlerinden Havai Lostra, 1951 yılından beri Beyoğlu’ndaki dönüşüme rağmen ayakta kalmaya devam ediyor. Lostra’nın giriş kapısında müşterileri, “Ohooo! Ayakkabınızı yeni mi aldınız? -Hayır Havai Lostra’da boyattım” yazısı karşılıyor.

Havai Lostra,  75 yıldır diğer eski Beyoğlu esnafları gibi, Beyoğlu’nun yeni sahipleri alışveriş merkezleri, oteller, gece kulüpleri, zincir mağaza ve kahve dükkanlarının arasında varlığını sürdürmeye çalışıyor. Babasının ölümünden sonra lostra dükkanın işletmesini kızı Seher Örenler, babasının ölümünden son Havai Lostra’nın kurucusu olan babasının vefatından sonra lostra dükkanını devralan ve işleten kızı Seher Örenler Beyoğlu’ndaki dönüşümü hem de bu dönüşümün Beyoğlu esnafında yarattığı etkiyi anlattı.

“Artık kundura giyen yok”

Örenler artık kimsenin kundura giymediğinden ve lostralara olan ilginin azaldığından bahsederken, “Artık kundura giyen yok. Zaten uzun zamandan beri böyle. Spor ayakkabılar çıktıktan sonra bu kültür yavaş yavaş bitmeye yüz tuttu. Hızlı tüketim kültürü, ayakkabı eskiyince tamir etmeyi değil, yenisini almayı teşvik ediyor” diyor ve devam ediyor:

“Bu yüzden lostraya ilgi azaldı. Ama yine de kemik müşterilerimiz gelmeye devam ediyor, onlar bizden vazgeçmiyorlar. Özellikle az da olsa Beyoğlu’na gelen Avrupalı turistler de lostra hizmetinden yararlanmak için dükkanımıza uğruyor. Bu bizi sevindiriyor. Eskiden bu kadar hızlı ve ucuz ayakkabı üretimi yoktu. İnsanlar ayakkabısı lime lime olana kadar giyerdi sonra da lostrada tamir ettirirdi. Böyle bir kültür vardı.“

Seher Örenler

“Zanaatkârlar Beyoğlu’nu terk ediyor”

Seher Örenler, zanaatkarlara gereken değerin verilmediğini, mutlaka desteklenmesi gerektiğini görüşünde. Son yıllarda müşteri kitlesinin değiştiğini, esnafın artık Beyoğlu’nu terk etmeye başladığını söylüyor. Nedenini ise şöyle anlatıyor:

“Beyoğlu’nda her anlamda kalitenin düştüğünü gözlemliyorum. Mesela benim dükkanımda fiyat listesi duvarda her daim asılıdır ve fiyatlar makuldür. Biz hiçbir zaman müşteriye göre fiyat belirlemeyiz, zaten böyle de olmalıdır.”

Gezi Parkı eylemlerinden de Beyoğlu’nun olumsuz etkilendiğini vurgulayan Örenler, “Beyoğlu bu değil, İstanbul bu değil. Zaten artık Beyoğlu’nun ara sokakları da eskisi kadar güvenli değil” diyor.

Beyoğlu esnafından ancak 2-3 kişi kaldıklarını ifade ediyor ve ekliyor:

“Eskiden sokakta en az 10 esnafla selamlaşırdım. Ben de artık bu dükkanı ayakta tutmakta zorlanmaya başladım. Yıllar önce, Ramazan aylarında Sultanahmet Meydanı’nda esnaflar için panayırlar kurulurdu. Belki yine böyle organizasyonlarla küçük esnaf desteklenebilir. Devletin ve yerel yönetimlerin Beyoğlu’nun kültürel değerleri olan onlarla yıllık esnaf ve zanatkârlarına daha fazla değer ve destek vermeleri gerektiğini düşünüyorum.”

The post 75 yıldır direnen bir Beyoğlulu: Havai Lostra appeared first on 9.Köy.

Genel Merkez, Bursa Şubesi’nin “bir özel üniversiteye ödül vermesinin ÇGD’nin ilkelerine ve geleneklerine aykırı” olduğu açıklaması yaptı. Açıklamada, “Alanının dışında bir konu olan ‘eğitim’ ile ilgili bir kuruma, gazetecilikle ilgili herhangi bir sebep gösterilmeksizin ödül verilmesi de anlamlı değildir” denildi.

Bursa Şube Başkanı Yüksel Baysal da buna “vesayet” ve “cürmünüz” gibi sözcüklerle bezeli sert bir yazıyla karşılık verdi. Mudanya Üniversitesi’nin ödülden feragat ettiğini de yazdı. Bursa Şubesi’nin açıklamasında da “Genel Merkez, Bursa Şubesi’ni hem demokratik kamuoyu önünde zor durumda bırakmış hem de Bursa’da yıllardır mücadele ettiği karanlık zihniyete malzeme etmiştir” görüşü savunuldu.

ÇGD Eskişehir de vermişti

Ödül listesine baktım, gazeteciler dışındaki kişi ve kuruluşlar da yer alıyor. Türkiye Briç Kadın Millî Takımı, spor ödülüne, LÖSEV Doğa Köy Enstitüsü, eğitim ödülüne, İnegöl’de altın madenine direnen köylüler çevre ödülüne ve İSİAS davasında hak arayan depremzedeler de hukuk ödülüne değer görülmüş.

Daha önce de ÇGD Eskişehir Şubesi, A Millî Kadın Voleybol takımı, Naci Görür, Sami Selçuk, İbrahim Kaboğlu, Rezan Epözdemir, Aras Bulut İynemli, Gürer Aykal gibi isimlere ödül     vermişti; o zaman da yazmıştım bu konuyu.

Maalesef bu ödüllendirmeler, Türkiye’deki ödül enflasyonuna ÇGD’nin katkıda bulunmasından öte bir anlam taşımıyor; hem de ödüllerin değerini azaltıyor. Ödüller, plaket düzeyine indirgeniyor.

Her yıl hem ÇGD Genel Merkezi hem de şubeler ayrı ayrı ödüller dağıtır onu da anlayamıyorum doğrusu. Bu kadar çok ödüle gerek duyulmasının nedeni salt gazetecilikle ilgili mesleki kaygılar mı? Ya da bu ödüllendirmelerin mesleğimize nasıl bir katkısı var? Bu soruların yanıtlarının da tartışılması gerek.

Elbette sadece ÇGD ve şubeleri de değil, sayısını bilemediğimiz onlarca meslek örgütü de her yıl gazetecilik ödülü dağıtıp duruyor. Bu kadar çok ödül dağıtılınca ödüllerin değeri de azalıyor maalesef.

Ağırlıklı, gazetecinin kariyerine katkıda bulunan, alınca gazeteciyi sevinçten havalara uçuran ödül sayısı üçü beşi geçmiyor.  Bütün gazetecilik örgütlerinin ödül sistemini gözden geçirmesinde yarar var artık.

Ödül almayalım vermeyelim de

Burada asıl üzerinde durulması gereken, bir gazetecilik meslek örgütünün gazetecilik dışındaki kişi ve kuruluşlara ödül vermesi! Gazetecilik örgütlerinin, mesleki alanımız dışındaki kişi ve kuruluşlara ödül vermesi, etik ve uygulama açısından sorunlu. Her şeyden önce gazetecilik dışındaki kişi ve kuruluşlar bizlerin haber kaynağı durumunda. Ayrıca onların faaliyetlerini değerlendirmek, başka bir deyişle başarı puanı belirlemek gazetecilere düşmez.

Aynı gerekçelerle gazetecilerin, gazetecilik dışındaki kuruluşlardan da ödül almaması gerek. O kuruluşlar da bizim gazeteciliğimizi değerlendiremez, bize not veremez. Olsa olsa onların verdiği de teşekkür ya da dayanışma plaketi olur, o kadar…

Ödül enflasyonuna katkıda bulunmayalım; gazetecilik dışındaki kişi ve kuruluşlardan ne ödül alalım ne de ödül verelim…

The post Ödül enflasyonuna gazetecilerin katkısı appeared first on 9.Köy.

Enflasyon, maliyetler ve alım gücünün azalması bazı küçük esnafın işçi sayısını azaltmasına yol açtı. Ancak işlere yetişemeyen işletmecilerin de genellikle eşlerinden yardım istedikleri ortaya çıktı. Maaş ve sigorta güvenceleri bulunmayan görünmez işçilerin asıl çalıştıkları ev işleri devam ederken “görünmeyen” bu iş gücü de elbette kayıtlara geçmiyor.

TÜİK verilerine göre; nüfusun işgücüne katılma oranı yüzde 54,4. Oranlar erkeklerde yüzde 72,1 iken; kadınlarda yüzde 37 olarak açıklandı. Bu oranlara yansımayan ve hem işçi hem de ev hanımı olan iki kadından çalışma koşullarını dinledik.

Geçim şartlarının zorlaşmasıyla beraber iş yükü her geçen gün artan bir “meslek grubu” da ev hanımlığı. Üstelik ev hanımları, son birkaç yıldır eşlerinin pazar tezgahında, boyacılık için gittikleri yerlerde ve bakkal vs gibi dükkanlarda da işçi olarak yerini aldı. Masrafları azaltmak isteyen bazı işveren erkekler, işçilerini çıkarıp yanlarında eşlerini çalıştırmaya başladı. 9 saat maaşsız “işçi” olan bu kadınlar, ev işlerindeki iş gücünü de yok saymıyorlar.

Eşinin yanında çalışan 36 yaşındaki Gülş en Kaya ile konuştuk. İstanbul’da Güngören ve Bahçelievler’deki semt pazarlarında açtıkları yumurta tezgahının başına geçen Kaya, “Eşime öğle yemeği getirmek için bazen uğradığım tezgâh, bir anda işyerim haline geldi” ifadelerini kullandı.

“İş başa düştü”

Yumurtacılığın, kayınpederinin kalp ameliyatı geçirmesinin ardından eşine kaldığını söyleyen Gülşen Kaya, iki çocuk annesi. Daha önce eşinin yanında bir çırak bulunduğunu kaydeden Kaya, “Maliyetler nedeniyle eşim çırağın parasını rahat çıkaramadı. Ya bu masrafları tezgâha yansıtıp müşterilerini kaybedecekti ya da çırağı işten çıkaracaktı. Tek kalmasına kaldı da… Bu sefer şeker hastalığının da etkisiyle işlere yetemez oldu. Böylece iş başa düştü” dedi.

“Maaş istersem elemanın ayrılmasının anlamı kalmıyor”

Kaya, eşiyle birlikte haftanın 4 günü pazarlara çıkıyor. İki yıldır düzenli olarak çalışsa da bir maaşı ya da sosyal güvencesi bulunmayan Kaya, “Eşimden maaş ya da sigorta istersem çalışan elemanını işten çıkarmasının ne anlamı kalıyor” derken, emeğinin görünmezliğinden hoşnut olmasa da elinden bir şey gelmediğini kaydetti.

Sabah 08.00’de çocuklarını okula bırakan Kaya, ev işlerini bitirmesinin ardından eşinin yanına geçtiğini belirtti. Kaya, “Eşim sabah 06.00’da gitmiş oluyor. Ben tezgâhın başına geçince bu kez o dışarıda ödeme, mal alımı işlerine koşturuyor. Öğlen çocukları dedeleri alıyor. Akşam 8’de eve geçiyorum, bu kez yemek ve çamaşıra girişiyorum” diye konuştu.

“Tek maaş yetmeyince eve iş alanlar arttı”

Meslek olarak kabul görmeyen ev hanımlığını, dışarıda çalışınca da bırakamayan kadınlardan bir diğeri 49 yaşındaki Fatma Yılmaz. Yılmaz da gelir düzeyi düşük olan semtlerde daha çok rastlanan “etiket” işi dağıtan eşinin hem asistanlığını yapıyor, dükkânı çekip çeviriyor hem de işin bizzat emekçilerinden.

“Etiket” işinin ne demek olduğunu açıklayan Yılmaz, “Çocuklarına yetişebilmek ya da eşi izin vermediği için dışarıda çalışamayan kadınlar, evde etiket işi yapıyor. Etiket derken, hani kıyafetlerinizin üzerinde bulunan yıkama, ütü gibi yazıların olduğu, markaların yazdığı etiketler vardır ya… Bunların iplerini, iğnelerini kadınlar takıyor” diye konuştu.

Eşinin 10 yıl öncesine kadar matbaacı olduğunu kaydeden Fatma Yılmaz, “Eşim baktı işler iyi gitmiyor. Bir arkadaşının tavsiyesiyle bu ‘etiket’ işine başladı. Eski işinden dolayı bazı tanıdık firmalar vardı. İlk başta 5-6 kadına iş veriyordu. Tek maaş yetmez oldukça eve iş alan kadınların sayısı da arttı” ifadelerini kullandı.

Sabah anne, öğlen asistan, akşam işçi

“Bazı işleri bugün veren firma, ertesi güne istiyor” diyen Fatma Yılmaz, acil durumların kendisi için de sabaha kadar ip bağlamak olduğunu belirtti. Binlerce etiket ve ipten bahsettiklerini söyleyen Fatma Yılmaz, “İş verdiğimiz kadınların da ev hanımı olduğunu düşünürsek onlar da bir yandan ev işleri bir yandan parça başı işler, yetişemeyebiliyor. Ben de mecbur kalıyorum bir yandan ip bağlamaya. Gündüz eşim firmalardan iş almaya ya da kadınlara etiket paketlerini dağıtmaya giderken dükkânı idare ediyorum, geceleri de örtümü serip ip bağlıyorum” dedi.

Birkaç yıl içinde işleri büyüttüklerini ve bu nedenle dükkânda da ipleri kesen, paketleme yapan, gerektiğinde dükkâna bakan bir işçilerinin bulunduğunu ifade eden Yılmaz, “Bu da yetmedi. Ama bir kişi daha almamız demek, maaşından sigortasına masraf… Bunun yerine dükkâna ben yardımcı oluyorum” şeklinde konuştu.

Çocukları okula yollamasıyla başlayan Yılmaz’ın mesaisi, gece yarısı sona eriyor. 3 çocuğunun harçlığını verebilmek için çalışan anne Yılmaz’ın da bu emeklerine karşılık bir maaşı yok.

İstatistiklerde çalışan kayıtlı kadınların oranı

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 11 Kasım 2024 tarihinde açıklanan işgücü istatistiklerine göre; mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 2024 yılı eylül ayında yüzde 8,6 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranının erkeklerde yüzde 6,7 iken; kadınlarda yüzde 12,3 olduğu tahmin ediliyor.

Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı 0,1 puan artarak yüzde 49,7 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 67,3 iken; kadınlarda yüzde 32,5 olarak gerçekleşti. İş gücüne katılma oranı ise yüzde 54,4 şeklinde belirtildi. Oranlar erkeklerde yüzde 72,1 iken; kadınlarda yüzde 37 olarak açıklandı. Açıklanan bu rakamlarda, eşlerinin yanında çalışan Gülşen ve Fatma gibi kadınlar, anneler kardeşler ise yer almadı.

The post İş gücünün “görünmeyen” kadınları: Eşler, anneler, kardeşler… appeared first on 9.Köy.

Yaşama hakkı başta olmak üzere eğitim, sağlık, barınma, psikolojik veya cinsel sömürüye, tehditlere karşı korunma gibi haklara anne rahmine düştüğü andan itibaren hak kazanan çocuklar günümüz dünyasında ne yazık ki bu haklarından ya tamamını ya da bazılarını gerek doğal afetler gerekse de savaşlar, siyasi sebepler, imkânsızlıklar ve ekonomik nedenler dolayısıyla kullanamıyor. Basite indirgenecek bir mevzu olmayan çocuk haklarına yönelik konuşan Himayeye Muhtaç Yaşlılar, Çocuklar ve Kadınlar Sosyal Yardım ve Dayanışma Derneği (HİMYAÇ-DER) Genel Başkanı Ayşe Ece Budan, “Bu asrın çocukları gerçekten şansız. Çocukların çocuk hakları konusunda geleceğe çok umutla bakmadıklarını görüyorum, çocuklarımızın gözündeki ışık söndü. Çocukların haklarını koruyalım, çocuklarla ilgili mücadeleye başlayalım algısı kalktı, insanlar sessizleşti” dedi.

“Çocuk, şiddeti ilk ailede tanıyor”

Yıllardır yaptığı çalışmalar ile çocuk haklarına katkı sunmayı hedef edinen HİMYAÇ-DER’in Genel Başkanı Ayşe Ece Budan ile çocuk haklarını konuştuk. 1994 yılından beri gönüllü olarak insan haklarına yönelik faaliyetlerde bulunduğunun altını çizen Budan, şunları söyledi:

“Çocuk hakları, çocukların eğitim, sağlık, yaşam, barınma hakkını korumak; çocukları psikolojik, fiziksel, cinsel istismarlara karşı korumak gibi birçok konuyu içine alan evrensel bir kavramdır. Çocuk hakları gün geçtikçe iyiye gidiyor diyemiyoruz. İnsan haklarını çiğneyen bir toplum haline gelmeye başladık. Mesela eğitim… Maddi imkânları olan insanlarla maddi zorluk yaşayan ailelerin çocukları eşit şartlarda eğitim hakkına sahip değil. Sağlıkta da öyle. Spinal müsküler atrofi (SMA) çocuklarımız var. Anneler babalar yalvar yakar insanlardan destek toplamaya çalışıyor ki çocuklarını hayatta tutsunlar. Aile bilincimizi kaybettik ve bu çok önemli bir etken çocuk haklarının üzerinde. İlk haklarını dünyaya geldikleri andan itibaren kaybediyor çocuklar. Çocuğa şiddet diyoruz; çocuk şiddeti ilk aile ile tanıyor. Ensest, çocuk istismarları… Çocuk gözünü açıyor, doğduğu günde hakları gasp edilerek yaşamaya başlıyor.”

“STK’lar siyasallaştı, insan haklarını koruma kaygısı kayboldu”

“Çocukların haklarını koruyalım, çocuklarla ilgili mücadeleye başlayalım algısı kalktı, insanlar sessizleşti. Bir sivil toplum kuruluşunun (STK) başkanı olarak öz eleştiri yapacaksak, STK olma niteliklerimizi kaybettik. Bunlar siyasallaştı, gönüllü kuruluşlar olmaktan çıktı. Hal böyle olunca çocuk haklarını, insan haklarını koruma kaygımız kaybolmaya başladı. Adaletle, eğitimle, ekonomi ile ilgili bu asrın çocukları gerçekten şansız. Çok kötü bir dönemde yaşıyoruz ve çocuklarımızı koruyacak durumda değiliz.”

“Çocuklarımızın gözündeki ışık söndü”

“Çocukların, çocuk hakları konusunda geleceğe umutla bakmadıklarını görüyorum. Çocuklarımızın gözündeki ışık söndü. Filistin’deki o çocuklar gördü, bizim çocuklarımız, tüm dünya çocukları gördü yaşanılanları. İçler acısı bir soykırımda çocuklarımız gitti. Her gün gözyaşıyla izliyoruz. Kendi ülkemizde büyük bir deprem yaşadık 11 ilimizde. Bunlar çocuklarımızın önünde şu kısa sürede olan şeyler. Sağımız, solumuz, önümüz, arkamız acı ve bunların hiçbiri kader değil. Hepsi maalesef ahlak çöküntüsünden. Sistemdeki sıkıntılar, rant ve bilinçsizlikten dolayı oluyor. Çok önemli bir husus daha var uyuşturucu meselesi. Çok ciddi bir şekilde bağımlılıkla mücadele edemiyoruz. Uyuşturucu madde kullanımının yaş sınırı çok daha aşağılara düştü, çığ gibi büyüyor. Çocuklarımızı bu illetten kurtarmamız lazım.”

“Her ölen çocukta hepimizin ayrı ayrı sorumluluğu var”

HİMYAÇ-DER Başkanı Budan sözlerini şöyle noktaladı:

“Çocuk haklarını korumada annelere, gençlere, babalara çok iş düşüyor. Çocukları biz nasıl yetiştirirsek onun karşılığını alırız. En önemli etken sevgidir. ‘Büyüdüğünüz evin duvarlarında sevgi yoksa kaldığınız bütün evlerde üşürsünüz’ diye bir yazı okumuştum. Her insanın bunu kendine görev edinmesi ve bu sevgi yoksunluğundan kurtulması gerek. Çocuklar bizim geleceğimiz. Çocuklarımızın hakkını en iyi şekilde uygulayacak kanunları çıkarmamız gerekiyor. Her ölen çocukta, her bağımlı olan çocukta hepimizin ayrı ayrı sorumluluğu var bunu unutmayalım.“

The post “Çocuk, haklarını doğduğu an kaybederek hayata başlıyor” appeared first on 9.Köy.

Ekonomik nedenlerle Ankara’ya yürüyenlerin sayısı da arttı. Fernas şirketindeki maden işçilerinden sonra Bolvadin Devlet Hastanesi inşaatında çalışan işçiler, öğretmenler ve emekliler de Ankara’ya yürüdüler. Onlardan önce de emekli astsubaylar Milli Savunma Bakanlığı, özel okul öğretmenleri de Milli Eğitim Bakanlığı önünde eylem yapmıştı. Türk-İş üyesi işçiler ile aile hekimleri de Ankara’da, meydanlardaydı. KESK üyeleri de 30 Kasım’da Ankara’ya yürüyecek.

Ancak Sabah’ından, Yeni Şafak’ına, Hürriyet’inden A Haber’ine kadar iktidar medyası,

Erdoğan iktidarına yönelik itiraz ve eleştiri içeren hiçbir mitingi ve demokratik hak arayışını haber yapmıyor. “Geçinemiyoruz” diyen işçileri de görmezden geliyorlar, “Artık yeter” pankartı açan aile hekimlerinin iş bırakma eylemlerini ve “kayyum” atamalarına karşı çıkanları da…

Polis de hak arayışlarına, protestolara karşı engelleyici, baskıcı tutum sergiliyor ama iktidar yanlısı grupların mitinglerine, yürüyüşlerine bütün meydanlar, caddeler açık; onlara her yer serbest. Örneğin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan ile bazı bakanların katıldığı “Filistin’e destek, İsrail’e lanet” mitingi olunca Galata Köprüsü bile açılabilmişti.

Ama bu iktidarın İsrail ile ticareti sürdürmesini protesto eden gençlere İstiklal Caddesi dahi kapandı. Polis, İsrail şirketiZIM’e ait gemileri protesto etmek isteyenleri Mersin limanına yaklaştırmadı. Polis, CHP İlçe örgütü yöneticilerinin Esenyurt’ta, DEM Partisi yöneticilerinin Tunceli’de belediye önünde kayyuma karşı açıklama yapmasını da zorla engelledi.  

İktidarın medyası da demokratik eylemler karşısında aynı şaşı bakış içinde. Türkiye’deki hak arayışları ve protestoları yok sayan AKP destekçisi medya, ABD ve Avrupa’daki eylemler söz konusu olduğunda aniden demokrat kesiliyor. Türkiye’de polisin sert müdahalelerini unutup, Berlin’deki Filistin’e destek eylemi sırasında Alman polisinin köpekleri kullanmasını “hazımsızlık” olarak nitelendirebiliyorlar.

Onlar sadece CHP’li belediyelerde bir eylem ya da grev olduğunda haberleştiriyorlar. Sabah gazetesi CHP’li belediyelerdeki grevleri “Emekçilere de sırt döndüler” diye manşete çıkardı; 12 Kasım’da “Maltepe Belediyesi’nde işçilerin grevi sürüyor” haberi yayımladı.

Bu şaşı bakışın en çarpıcı örneği geçenlerde Yeni Şafak gazetesinde sergilendi, “Üniversiteleri dikenli tellerle çevirdiler haberinde ABD’deki üniversitelerde Filistin’e destek eylemlerine karşı önlemler için “…kampüsler dikenli tellerle, demir çitlerle çevrildi, güvenlik görevlisi sayısı artırıldı, protesto özgürlüğü neredeyse terörle eşdeğer sayılmaya başlandı” yazıldı.

Keşke “protesto özgürlüğü”nden dem vururken Boğaziçi Üniversitesi’ndeki protestolar için yazdıklarını da hatırlasalardı. Belki o zaman yüzleri kızarırdı. Gazeteci dediğin protesto özgürlüğünü herkes için savunur. Demokratik eylemler için yasalar gereği izin almak gerekiyormuş gibi, haberlerde “İzinsiz gösteri”, “İzinsiz yürüyüş” gibi tanımlar kullanmaz.  

    Çin medyasının Türkiye ilgisi

XINHUA adlı Çin’in resmi haber ajansı uzun yıllardır Türkiye’de faaliyetteydi. CRI (Çin Uluslararası Radyosu) Türkçe Servisi de yayın yapıyordu. 2000’li yıllardan itibaren Çin’in Türkiye’ye ilgisi arttı, pandemi döneminden sonra da iyice medya atağına dönüştü. 

CRI Radyo, 2016 yılında Radyo Mega frekansları üzerinden büyük kentlerde yayına başladı. Çin’in uluslararası yayın markalarını “CGTN” (China Global Television Network) çatısı altında toplamasıyla birlikte Türkiye’deki CRI Türk de geçen yıldan itibaren CGTN Türk olarak radyo yayınını ve cgtnturk.com adıyla da internet faaliyetini sürdürüyor. Bu radyo da haberlerin yanı sıra müzik yayını da yapıyor.

China Today Türkiye adlı dergi de 2012’den beri üç ayda bir çıkıyor. Turkuvaz Medya işbirliğiyle yayımlanan bu dergi, Çin’in Türkiye’deki iktidara ilişkin yaklaşımını da somutluyor. Son sayısı için Sabah’ta yayımlanan ilanın başlığı da “Çin’i keşfetme zamanı”ydı.

China Today Türkiye ile CICG’nin (Çin Uluslararası İletişim Grubu) geçen ay “Yeni dönemde Çin’de reformların derinleşmesi ve getirdiği fırsatlar” temalı forum düzenlemesi de dikkat çekiciydi. Açılışta konuşan CICG Başkan Yardımcısı Liu Dawei, iki ülkenin medya ve düşünce kuruluşları arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Bir de BRICS Business adlı Çin ve Rusya bağlantılı bir dergi var; bu dergide Türk akademisyenlerin de yazıları yayımlanıyor.

Çin’in Türkiye’ye özel önem vermesinin en önemli nedeni burayı hem güvenli bir pazar hem de Avrupa ile Arap-İslam dünyasına açılan kapı olarak görmesi. Türkiye’de oluşturulacak olumlu imajın, Avrupa ve Arap-İslam ülkelerinde de etkili olacağını hesaplıyorlar.

Ayrıca BBC Dünya Servisi’nin 2008-2009 yıllarında 21 ülkede yaptığı bir araştırmaya göre, “Türkiye, Çin’e yönelik olumsuz algının en yüksek olduğu ülkelerden biri”. Elektrikli otomobiller ile mesafe aldıkları algı değiştirme çabasına medya gücüyle de katkı veriyorlar.

Önümüzdeki günlerde Çinli gazeteciler ve Çin medyası daha görünür hale gelirse şaşırmayalım…

    Güleçyüz’ün suçu ne?

Yeni Asya Genel Yayın Yönetmeni Kâzım Güleçyüz, terörle mücadele ekipleri tarafından evi basılarak gözaltına alınmış, ardından tutuklanmıştı. Aradan bir ayı aşkın süre geçti; hâlâ hapiste. (24 Ekim) Gerekçe de Fetullah Gülen’in ölümünün ardından sosyal medyada paylaştığı başsağlığı mesajıydı:

“Fethullah Gülen de imtihan dünyasından berzah âlemine göçmüş. Hakkındaki iddiaların hesabı artık öbür tarafta görülecek. Bu iddialar gerekçe gösterilerek yapılan ve nice insanın mağduriyetine sebep olan hukuksuzlukların son bulması dileğimizi bir kez daha tekrarlayarak, Allah rahmet ve adaletiyle muamele eylesin diyoruz. Camianın başı sağ olsun.”

Böyle bir paylaşımı yanlış bulabilirsiniz, ifade ettiği görüşlere katılmayabilirsiniz. Ben de onları “camia” olarak nitelendirmiyorum, bir suç örgütü ile karşı karşıya olduğumuz ortada. Ama katılmasam da Kâzım Güleçyüz’ün ifade özgürlüğünü savunurum. Bir paylaşımda bulunmanın karşılığı aylarca hapse atılmak olmamalı.

Maalesef Yeni Asya bir cemaat gazetesi olduğu için gazetecilik meslek örgütleri Kâzım Güleçyüz’e sahip çıkmıyor, muhalif medya adını bile anmıyor; gazete AKP iktidarına muhalif bir çizgi izlediği için iktidar medyası da karşısında.

Gazeteci dediğin adil olur, vicdan terazisini kişiye ve duruma göre değiştirmez. 

    Gazetecileri öyle alıştırdılar ki…

Eskiden mahkemelerdeki duruşmalara ilişkin haberlerde hâkim ve savcıların isimleri yazılırdı. Zira gizlilik kararı verilmediği sürece yargılamalar açıktır.

Fakat son yıllarda duruşma haberlerinde hâkim ve savcıların isimleri yazılmıyor. Haberlerde hep hâkim ya da savcı demekle yetiniliyor. Bu genel kural haline geldi neredeyse.

En son Diyarbakır’daki Narin Güran davasıyla ilgili “Hâkim cübbesini bile çıkardı” haberlerinde dikkatimi çekti. 8. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı olan hâkim, sanık Nevzat Bahtiyar’a soru sorarken cübbesini çıkarmış, “Sana üç çocuk babası olarak soruyorum, bu olayla ilgili bizden sakladığın bir şey var mı” demişti. Hâkim cübbesini soru sormak için mi, yoksa duruşmaya ara vermeye hazırlandığı için mi çıkarmıştı, orası karanlıkta kalmıştı haberlerde.

Ama daha önemlisi, açık yapılan bir yargılamada, son derece insani bir tavır sergileyen hâkimin adı neden okur ve izleyicilerden saklanır? Böyle bir cinayet davasında hâkimin adının yazılmasının nasıl bir sakıncası olabilir ki?

Yargı muhabiri arkadaşlara sordum bu soruları. Terörle Mücadele Yasası’nın 6. maddesine dikkat çektiler. Bu madde, “Terörle mücadelede görev almış kamu görevlilerinin hüviyetlerini açıklayanlar veya yayınlayanlar veya bu yolla kişileri hedef gösterenlere” hapis cezası öngörüyor. Gerçekten de bu madde gazetecilere karşı o kadar çok kullanıldı ve “hedef gösterdi” diye o kadar gazeteci arkadaşımız gözaltına alındı ve hapse atıldı ki, muhabir arkadaşlarda kendilerini sağlama almak için çareyi hiçbir davada hâkim ve savcı adı yazmamakta bulmuş.

Halbuki Narin Güran davasının terörle bir ilgisi yok, hâkimin adını yazmak hedef göstermek olarak değerlendirilemez. O yüzden bu haberde hâkimi, kimliksiz bir özne haline getirmek yanlıştı. Malum, otosansür sansürden beter bir zehirdir gazetecilikte. Oysa sınırların varlığı o sınırları zorlarsak görünür olur ama biz geri çekilirsek sınırlar daha da daralır. 

Tek cümleyle:

• Akşam, Sabah, Hürriyet, CHP’lilerin komisyon salonu önünde barikat kurması ve AKP’lilerin zorlayarak girmelerine ilişkin haberde, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın ANKA ajansının kamerasına vurmasına haberde yer vermedi.

• Yeni Şafak’ın, “ANAP’ın binasını plaza yapacaklar” haberinde “Türkiye’nin ilk siyasi parti binası olan ANAP Genel Merkezi” ifadesi yanlış; ANAP’tan yıllar önce Adalet Partisi ve CHP’nin bile genel merkez binaları parti için tasarlanarak yapılmıştı.
• “Eskişehir’de yolcu otobüsü devrildi:1 ölü çok sayıda yaralı” haberinde İHA haber ve fotoğrafta AA ise video görüntüsünde kazayı yapan Kâmil Koç firmasının ismini gizledi.
• Akşam, Hürriyet, Milliyet ve Yeni Şafak, üç milletvekilinin MHP’den istifasını haberleştirirken, bu milletvekillerinin adlarının altın kaçakçılığına karıştığından söz etmedi.
• Yeni Şafak’ın “Özgür Özel’e muhalifsiniz bu ‘pub’a giremezsiniz” haberinde ne mekâna alınmayan CHP PM üyesinin, ne de mekanın ve tepki gösteren kişinin adı vardı.
• Hürriyet, “Bayburt’ta Picasso operasyonu” haberinde yakalanan tablonun Pablo Picasso’ya ait olduğunu yazarak, Türkiye’de sık karşılaşılan sahte tablo dolandırıcılığının kurbanı oldu.
• Cumhuriyet’in, Çorum mahreçli “Bağışıklığı güçlendiren doğal antibiyotik: İşkembe çorbasının faydaları” haberinde “antibiyotik” olduğuna nasıl karar verildiği belirsizdi.
• BirGün’ün, “Çiğli Kent Lokantası uygun fiyatlarla açıldı” haberinde yemek fiyatları yoktu.
• Karar’ın web sayfasında “New York’tan Tokyo’ya ‘Petrolü kes’ çağrısı” haberindeki bir fotoğrafta “Tokyo-Türkiye Büyükelçiliği” yerine “Tokyo-İstanbul Büyükelçiliği” yazıldı.
• Yeni Akit, ABD Başkanı Joe Biden için “Bunak Biden” diye başlık atarak hakaret etti.
• Sözcü TV’nin, Diyarbakır’da yürürken kalp krizi geçirerek yaşamını yitiren kişinin ölüm anı görüntüsünü yayımlaması travmatik etkisi ve o anın mahremiyeti nedeniyle yanlıştı.
• Marmara ve İç Anadolu’da birçok kente kar yağmasına rağmen Akşam “İstanbul karla tanıştı”, Cumhuriyet “Aydos ormanına kar yağdı”, Yeni Şafak ise “İstanbul’a ilk kar düştü” haberi yaptı.

 ELEŞTİRİ, ŞİKÂYET VE ÖNERİLERİNİZ İÇİN: medyaombudsman@gmail.com

The post Eylemlere şaşı bakan medya appeared first on 9.Köy.