HPV aşısının ücretsiz olması konusundaki kampanya sonuç verdi. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, HPV aşısına yönelik bir planlama içerisinde olduklarını açıkladı. Ancak Bakan'ın açıklamasındaki "medeni hal" vurgusu, sivil toplumu yeniden alarma geçirdi. 

Haber: Beril Çanakçı         05/12/2022     57 GÜN ÖNCE

HPV aşısının ücretsiz olması için sivil toplum mücadelesi sonuç verdi. Ancak Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'nın ücretsiz aşılamanın başlayacağına ilişkin açıklamasında "medeni hal" vurgusu yapması, sivil toplumu yeniden alarma geçirdi. 
Bakan Koca TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Sağlık Bakanlığı bütçe sunumu sırasında yaptığı açıklamada, “HPV aşısının uygulanması konusunda bir çekincemiz asla yok ancak ülkemizin sosyal gerçekliklerinden kopuk karar alınmasının kimseye faydası yok. Bu açıdan yaptığımız planlamaya göre yaş gruplarını ve medeni hal durumlarını dikkate alan bir plan hazırlığındayız" ifadesini kullanmıştı. 

"Medeni hal" bilimsel bir şart olamaz


HPV aşısının ücretsiz olması için mücadele veren sivil toplum kuruluşları, barolar ve aktivistler Sağlık Bakanlığı'nın HPV aşısının ulusal takvime alınmasına yönelik bu ilk adımını memnuniyetle karşılamakla birlikte, Bakan'ın "medeni hal" vurgusuna tepkiler gecikmedi. 
HPV aşısının Türkiye'de de ücretsiz hale gelmesi ve aşı takvimine dahil edilmesi için kampanya başlatan Eczacı Cem Kılınç, 9. Köy’e yaptığı açıklamada, "medeni hal" gibi bir ayrıma gidilmesinin bilimsel olarak veya anayasal sağlık hakkı açısından bir anlamı olmadığını, bu tip ifadelerin aşıya yönelik önyargıları bir kez daha gösterdiğini ifade etti.
Açıklamadaki "medeni hal" ifadesinden acilen geri adım atılması gerektiğini kaydeden Eczacı Kılınç,  şöyle konuştu;
“Açıklamanın içerisindeki tüm sıkıntılı ifadelere rağmen bu, önemli bir kazanım. 18 aydır kolektif bir mücadele ile ülke çapında farkındalık yarattık. Yıllardır bu aşıyı yapmayanlara “yapacağız” dedirtmek, bunu Meclis’te ilan etmelerini sağlamak çok kıymetli bir kazanım örneği. Oysa yüzden fazla ülkede zaten ulusal aşı takviminde uygulanan, yurttaşları kanserden koruyan, maliyet-etkin böylesine önemli bir koruyucu sağlık hizmetinin ülkemizde bu kadar geç sunulması bir yandan da gecikmiş bir karar".
Kılınç, mücadelenin bundan sonra da devam edeceğini çünkü aşı planlamasına dair soruların bitmediğini de dikkat çekerek, şöyle dedi; 
“Şimdi sorular şunlar: Bu uygulamaya ne zaman geçilecek? Ulusal aşı takvimine alınması nasıl gerçekleşecek? Yaş gruplarından kasıt nedir? Çocukluklarında aşılanamamış yurttaşların durumu ne olacak? Medeni hal gibi bilimsel açıdan anlamı olmayan ‘kategori’ ile kastedilen nedir? 4 valanlı aşı mı uygulanacak yoksa Daha gelişkin olan 9 valanlı aşı mı? Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi kız ve erkek çocuklarını ayırt etmeksizin uygulanacak mı? İşte bu sorular doğru cevapları bulana kadar biz mücadelemize devam edeceğiz.”
9 yaşından itibaren kız ve erkek çocuklara yapılması önerilen HPV aşısı, başta rahim ağzı kanseri olmak üzere toplamda 6 kanser türüne karşı belirli oranda koruyuculuk sağlıyor. Çocuk yaşta yapıldığında kişiyi ileride karşılaşılabilecek kanser ve kanser öncesi rahatsızlıklardan koruyan bu aşı, birçok ülkede ücretsiz olarak yapılırken Türkiye’de 3045 TL karşılığında yapılıyor. Ancak HPV aşısının Türkiye’nin ulusal aşı programına girmesi durumunda, ücret bedeli SGK tarafından karşılanacak ve aşı vatandaşlara ücretsiz olarak yapılacak.

"Kazanılan davalar etkili oldu"

Önce Kadınlar ve Çocuklar Derneği avukatlarından Hediye Gökçe Baykal ise, SGK’ye aşı bedelinin iadesine yönelik art arda açılan davaların da Sağlık Bakanlığı'ndan gelen bu açıklamada önemli bir etkisi olduğunu söyledi. “Uzun süredir yapmış olduğumuz "HPV aşısı ücretsiz olsun" mücadelemiz için çok önemli bir adım bu. Kamuoyunda yaratmak istediğimiz farkındalığın sonuçlarını alıyoruz" dedi. 
Bu açıklamadan sonra aşı bedelinin iadesine yönelik SGK’ye açılmış davalardan da art arda kabul kararı gelmesini beklediklerini  söyleyen Baykal, “Devlet 3000 TL’lik aşı bedelini ödememek için açılan davalarda bu miktarın neredeyse 10 katını ödemek zorunda kaldığı için artık aşıyı ücretsiz yapma hususunu bütçe görüşmelerinde ele aldı" dedi. 
Bakan Koca'nın açıklamasındaki "medeni hal" ifadesine tepki gösteren Avukat Baykal, ‘yaşam ve sağlık hakkı’ vurgusu yaparak şöyle konuştu; 
“Anayasamızın 10. Maddesinde eşitlik ilkesi düzenlenmiştir. Bu bağlamda Anayasa’nın17. maddesinde düzenlenen yaşam hakkı ile 56. maddesinde düzenlenen sağlık hakkı hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm vatandaşlara eşit şekilde uygulanmalıdır. Kadınları evli ya da bekar olarak ayıran, dolayısıyla aslında cinsel hayatı sadece evlilik ile kısıtlayan gerici düşünceler kişilerin sağlık hakkına eşit şekilde ulaşmasını engelleyemez. Bizim mücadelemiz ayrıca bu gerici zihniyetledir. Dolayısıyla HPV aşısının hiçbir şarta tabi olmaksızın ücretsiz olarak yapılması konusunda mücadelemiz devam edecek.”

HPV aşısı mücadelesi nasıl gelişmişti?

Tokat’ın Zile ilçesindeki Emek Eczanesi’nin sahibi, Eczacı Cem Kılınç'ın başlattığı ücretsiz HPV aşısı kampanyası zaman içinde sivil toplumun da devreye girmesiyle ülke çapında yayılmıştı. Kampanya kapsamında çeşitli il ve ilçelerde vatandaşlara ücretsiz aşılamalar yapıldı.
3 doz aşısını olan kadınlar, bunun bir "sağlık hakkı" olması gerekçesiyle SGK’ye art arda dava açtılar.  Mahkemelerin de kadınların taleplerini haklı bulmaları ile, HPV aşısının ücretinin devlet tarafından karşılanmasına yönelik kararlar gelmeye başladı.