Adana’daki bir tekstil fabrikasında çalışan işçiler, kısa sürelerle işe alındıklarını ve çoğu zaman kendilerine önceden bilgi verilmeden işten çıkarıldıklarını anlatıyor. Bazı işçiler belirli süreli sözleşmelerle işe alındıklarını, bazıları ise çalıştıkları bölümde işin sezonluk olduğunu ancak işten çıkarıldıklarında öğrendiklerini söylüyor.

İşçilerin anlatımları, kısa süreli çalışmanın ve tekrarlanan işten çıkarmaların yarattığı güvencesizliği ortaya koyuyor. Birleşik Tekstil Dokuma Deri İşçileri Sendikası (BİRTEK-SEN) Genel Başkanı Mehmet Türkmen de sektördeki daralmanın iş bulmayı zorlaştırdığına, ağır çalışma koşulları ve düşük ücretlerin yanı sıra sendikal örgütlenmenin önündeki engellere dikkat çekiyor.

“Sezonluk olduğunu işten çıkarılınca öğrendik”

20 yaşındaki M.K., üniversite öğrencisi olduğunu ve eğitim masraflarını karşılamak için fabrikada çalışmaya başladığını söylüyor. Asgari ücretle işe giren M.K., henüz bir ayı dolmadan işten çıkarıldığını belirtiyor. Süreci anlatan M.K., şunları söylüyor:

“Üniversiteye gideceğim, orada ihtiyaçlarımı karşılamak için fabrikada işe girdim. Asgari ücretle işe başladım. Bir gün şef bizi yanına çağırdı, ‘Sizi çıkartıyoruz’ dedi. Neymiş efendim, bu bölüm sezonlukmuş, bir ya da iki ay çalıştırıyor ve çıkarıyorlarmış. Biz işin sezonluk olduğunu o an öğrendik. Tamam deyip işten çıkmak zorunda kaldık.”

M.K., daha önce de aynı bölümde işten çıkarmalar yaşandığını belirterek, eski çalışanların kendilerine altı ay önce çalıştıkları cımbız bölümünde 100 işçinin daha işten çıkarıldığını anlattığını aktarıyor. Çalışma sürecinde baskıyla karşılaştığını da söyleyen M.K., yavaş çalışmaları durumunda işten çıkarılmakla tehdit edildiklerini ifade ediyor.

Üç kez işten çıkarıldı

Dört çocuk annesi Şeyda da aynı fabrikada üç kez işten çıkarıldığını anlatıyor. İlk işe başladığında bir buçuk ay çalıştığını, ardından yeniden çağrıldığında üç ay çalışıp tekrar işten çıkarıldığını söylüyor. Son olarak işe alındığında ise yalnızca bir ay çalışabildiğini belirtiyor. Belirli süreli iş sözleşmesi imzaladığını ancak sözleşmede belirtilen sürenin dolmasından önce işten çıkarıldığını söyleyen Şeyda, yaşadıklarını şöyle anlatıyor:

“İlk işe başladığımda 1,5 ay çalıştırdılar, sonra çıkışımı verdiler. Birkaç ay sonra tekrar çağırdılar, bu sefer 3 ay çalıştım, yine çıkarıldım. En son çağırdıklarında ise 1 ay çalıştım. Benimle belirli süreli iş sözleşmesi yapıldı ancak belirtilen süreden önce çıkarıldım. ‘Kumaş bitti, size gerek yok’ dediler. Eşim çalışıyor, ev giderlerine ortak olmak için çalışmak zorundayım.“

Mehmet Türkem

“Sektör daralıyor, işten çıkarmalar artıyor”

BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen, tekstil sektöründe kısa süreli çalışma ve işten çıkarmaların yaygınlaştığını söylüyor. Sahada benzer örneklerle sık karşılaştıklarını belirten Türkmen, sektördeki daralmanın işçilerin koşullarını daha da ağırlaştırdığını ifade ediyor.

Türkmen, şu değerlendirmeyi yaptı: “Bu tür uygulamalar ne yazık ki yaygınlaşıyor. Biz de sahada çok karşılaşıyoruz. Geçici çalışma biçimi aslında yasal olarak sınırlandırılmış durumda. Ancak işverenler hiç buna gerek duymadan işten çıkarmaya başvurabiliyor. Sektörde daralma olduğu için iş bulmak da zor. Bu yüzden işçilerin haklarını gasp etme, ağır koşullarda çalıştırma ve düşük ücretlerle çalıştırmak fırsat haline geldi.”

Türkmen, son üç yılda yüz binlerce işçinin işten çıkarıldığına da dikkat çekti.

“Sendikal örgütlenme hakkı uygulanmıyor”

İşçilerin haklarını korumak için sendikal mücadele yürüttüklerini belirten Türkmen, güvencesiz çalışma koşullarının işçilerin sendikal örgütlenmeye katılmasını zorlaştırdığını söyledi. Türkiye’de sendikal örgütlenme hakkının anayasal ve yasal güvence altında olmasına rağmen uygulamada çeşitli engellerle karşılaşıldığını savunan Türkmen, tekstil sektörünün sendikalaşma oranının en düşük olduğu alanlardan biri olduğunu belirterek bu oranın yüzde 7 düzeyinde olduğunu ifade etti. İşçilerin haklarını koruyabilmesi için mücadele etmesi gerektiğini vurgulayan Türkmen, geçmişte kazanılan hakların da işçilerin mücadelesiyle elde edildiğini hatırlatıyor.

The post Tekstilde süreli işçilik yaygınlaşıyor: İşçiler hak kaybı yaşıyor appeared first on 9.Köy.

Delal Demir

The post Gece çalışan kadınların görünmeyen mesaisi appeared first on 9.Köy.

İstanbul’un Esenler ilçesinde bir telefon dükkânı içinde kendisine atölye oluşturup üretim yapan Edip Sakar el emeğiyle hazırlanan ürünlerin markalaşmasına destek oluyor. Grafik tasarımcı arkadaşı Nuri Ersan’ın desteğiyle lazer markalama makinesi alarak işe başlayan Sakar, kısa sürede sosyal medyada bir marka oluşturdu.

Fikirlerinin bir sohbet sırasında ortaya çıktığını anlatan Sakar, işe başlama sürecini şöyle anlattı: “Böyle bir işe girme isteğim vardı. Arkadaşımın da grafik tasarım konusunda yeteneği vardı. Bir gün sohbet ederken tişörtlerin etiketlerine baktık ve ‘Biz de böyle bir iş yapalım’ diye konuştuk. O anda karar verdik. Ertesi gün lazer markalama makinesi aramaya başladım. Makineyi bulup aldım ve hemen çalışmaya başladım.”

Sakar, çalışmalarını sosyal medya üzerinden paylaşmasının ardından kısa sürede müşterilerden talep almaya başladığını belirterek, “Instagram’da bir sayfa açtım ve yaptığım işleri paylaşmaya başladım. Birkaç iş aldık, hazırlayıp gönderdik. Güzel dönüşler aldık. Müşterilerimiz yaptığımız işleri çevrelerine önerince işlerimiz de giderek büyüdü” dedi.

El emeğiyle çalışan kadın girişimcilere destek

Sakar’ın çalışmalarından yararlanan kadın girişimciler, kendi tasarımlarını ürünlerinde kullanarak markalarını görünür hale getiriyor. Çanta, cüzdan, tekstil ve el işi ürünler için hazırlanan kişiye özel deri ve metal etiketler, ürünlere hem görsel açıdan hem de marka değeri açısından farklılık kazandırıyor.

El emeğiyle çanta ören girişimci Semiha Gümüş de ürünlerinde kendi markasını görmenin kendisini motive ettiğini ifade etti. Gümüş, etiketlerin ürünlerin satışına da katkı sağladığını belirterek, “Çantalarımın üzerinde kendi markamı görmek mutluluğunun tarifi yok. Bu, işime daha fazla motive olmamı sağlıyor. Hem uygun fiyatlı hem de ürünlerimin görsel ve marka açısından daha profesyonel görünmesine katkı sağlıyor” diye konuştu.

Kendi tasarımlarını göndererek istediği şekilde etiket hazırlatabildiğini anlatan Gümüş, “İstediğim tasarımı gönderiyorum. Metal veya deri olarak nasıl istiyorsam tasarlayıp bana gönderiyorlar. Ben de ürünlerime dikerek satışa sunuyorum. Uygun fiyatla kendi markamı oluşturmuş oldum” ifadelerini kullandı.

Kadınların el emeğiyle ortaya çıkardıkları ürünleri kendi markalarıyla müşterileriyle buluşturmasını amaçlayan atölye, küçük üreticilerin profesyonel bir kimlik kazanmasına destek olurken, girişimci kadınların hayallerini de markaya dönüştürüyor.

The post Kadın emeğine “marka etiket” desteği appeared first on 9.Köy.

Yıldızlar SSS Holding’e bağlı Doruk Madencilik işçileri aylardır ödenmeyen ücret ve tazminatları için mücadele ediyor. Madencilerin anlattıkları, maden ocağında başlayan sömürünün evin içine kadar uzandığını gösteriyor. Ödenmeyen ücretler; kira, fatura, çocukların okul masrafı ve mutfak giderleri arasında sıkışan ailelerin borçlarını büyütüyor.

Enerji Bakanlığı önünde görüştüğümüz Doruk işçilerinden biri, yıllardır ailesinin geçimini tek başına sağladığını anlatıyor. Ancak ücretlerin düzensizleşmesiyle birlikte evin bütün dengesi bozulmuş. Kirasını ödeyemediğinde ev sahibiyle, çocuğunun servis ücretini ödeyemediğinde servis şoförüyle karşı karşıya kaldığını anlatan işçi, yaşadıklarını “Ailenin düzeni bozuluyor” sözleriyle özetliyor.

Madencinin anlattığı, yalnızca bir işçinin geçim sıkıntısı değil. Ücret ödenmediğinde evde ilk olarak ertelenen ihtiyaçlar, ardından borçlar geliyor. Çocukların ihtiyaçları, kira ve faturalar için her ay yeniden hesap yapılırken işçinin alamadığı ücret, onları her gün borç sarmalının içine çekiyor.

“Patron bizim sırtımıza kazma kürek vurdu”

Bir başka Doruk işçisi ise bugünkü sorunların birkaç aylık ücret alacağından ibaret olmadığını söylüyor. Özelleştirme sonrasında işçilerin haklarının adım adım gerilediğini anlatan madenci, yıllarca yer altında çalışırken patronların değişen politikalarıyla da mücadele ettiklerini belirtiyor.

Madenci, yaşadıkları süreci şu sözlerle anlatıyor: “Biz yer altında kazma kürek vurdukça patron da bizim sırtımıza kazma kürek vurdu.”

İşçilerin talepleri arasında aylardır ödenmeyen ücretlerin yanı sıra kıdem tazminatları ve emeklilik nedeniyle doğan hakları da bulunuyor. Bu nedenle Ankara’ya yürüyüş ve Enerji Bakanlığı önündeki eylem, işçiler açısından yalnızca bugünkü ücretlerin değil, yıllardır biriken hakların da mücadelesi anlamına geliyor.

Günlerce yüzlerce kilometre yürüyen, Ankara’da polis müdahaleleri ve gözaltılarla karşılaşan madenciler, “Haklarımızı almadan dönmeyeceğiz” diyerek mücadeleyi sürdürüyor.

“Artık bilinçli birer işçiyiz”

Direnişin işçiler üzerinde yarattığı değişim ise anlatıların başka bir ortak noktasını oluşturuyor. İlk kez böylesine bir mücadelenin içinde yer alan madenciler, birlikte yürümenin, polis barikatlarıyla karşılaşmanın kendilerine örgütlü mücadelenin ne olduğunu öğrettiğini söylüyor.

Bir madenci, bu değişimi şöyle anlatıyor: “Başlarken hepimiz vasıfsız birer işçi olarak başladık ama şu an hepimiz artık bilinçli birer işçiye dönüşmüş vaziyetteyiz.”

Sendikal dayanışmanın ve birlikte hareket etmenin önemini direniş sırasında gördüklerini belirten madenci, “Hakkın Türkiye’de maalesef verilmeyip alınmak zorunda kaldığını gördük” diyor.

Doruk işçilerinin mücadelesinde bugün ortaya çıkan tablo da bu sözlerde karşılığını buluyor. Bir tarafta aylardır ödenmeyen ücretler, tazminatlar ve evlerde büyüyen borçlar var. Diğer tarafta ise birlikte mücadele ettikçe kendi güçlerinin farkına varan işçiler.

Madencilerin talepleri ise net: “Geçinebilecekleri bir ücret, yıllardır biriken haklarının ödenmesi ve çocuklarına daha iyi bir yaşam bırakabilmek.“

The post Doruk Madencilik işçileri: Madende alın teri, evde borç appeared first on 9.Köy.

Delal Demir

The post Yeşil dönüşümün yükünü kim taşıyor? appeared first on 9.Köy.

Ev temizliğine giden kadınların çalışma hayatında sigorta, ücret ve iş güvencesi hesabı kadınları emekli etmeye her zaman yetmiyor. Farklı evlere 15 günde veya ayda bir giden kadınların sigortalarının çalıştıkları gün üzerinden yapılması, uzun vadede emeklilik için gerekli primlerin birikmesini zorlaştırabiliyor.

Uzun süre ev temizliğine giden Nezihe Özel, çalıştığı dönemde gittiği evlerde genel olarak herhangi bir sorun yaşamadığını belirterek, ev sahiplerinin günlük sigortasını yaptırdığını söyledi. Özel, çalışma koşullarının iyi olduğunu ve ev sahiplerinin kendisine karşı anlayışlı davrandığını anlattı.

“Sigorta yapıldı, çalışma günleri yetmedi”

Çalıştığı ev sahiplerinin sigorta konusunda hassas davrandığını belirten Özel, günlük sigortasının başına gelebilecek herhangi bir iş kazası veya olumsuz durumda kendisi için güvence olduğunu ifade etti. Özel, “Temizliğe gittiğim evdeki insanlar iyi insanlardı. Günlük sigorta yaparlardı. Başıma bir iş gelirse, herhangi bir şey olur da diye sigortamı yaptırırlardı. Sabah kahvaltısı ve öğlen yemeği verirlerdi” dedi.

Çalıştığı evlerde hastalandığında da anlayış gördüğünü belirten Özel, işe gidemediği günlerde ücret konusunda mağdur edilmediğini söyledi.

“Hastalıkta bile ücretimi ödediler”

Hastalandığı günlerde çalışamadığı halde ücretinin ödendiğini anlatan Özel, o hafta temizlik sırası kendisinde olan ev sahiplerinin ödeme yaptığını belirtti. Özel, “Hasta olduğum günlerde o hafta kimin günüyse yine de ödeme yaparlardı. Temizlik ücretleri gecikmezdi. İşi bitirdiğim an çıkarken ödemeyi yaparlardı. Yanı sıra harçlık verirlerdi” diye konuştu.

Çalıştığı evlerde kendisine duyulan güvenin de yüksek olduğunu ifade eden Özel, bazı ev sahiplerinin temizlik sırasında evde bulunmadığını anlattı.

“Ev sahipleri evlerini emanet etti”

Ev sahipleriyle zaman içerisinde aile gibi olduklarını belirten Özel, kendisine duyulan güveni, “Çevremdeki insanlar aileden biri olarak görürlerdi, hiçbir problem yaşamazdım. Evlerini bana emanet edip evde bile olmazlardı, rahat işimi yapmam için” sözleriyle anlattı.

Çalışma koşullarının olumlu olmasına rağmen sigorta konusunda farklı bir sorun yaşadığını belirten Özel, ayda veya 15 günde bir gittiği evlerde sabit sigortasının bulunmadığını söyledi.

“Günlük sigorta emeklilikte sorun oldu”

Ayda ve 15 günde bir çalıştığı için sigortasının günlük olarak yapıldığını belirten Özel, bu uygulamanın uzun vadede kendileri açısından dezavantaj oluşturduğunu ifade etti. Özel, “Şu yönü kötüydü, ayda ve 15 günde bir gittiğim için sabit sigorta olmazdı, günlük yapılırdı. Bunun zararı da bize olurdu, prim yükselmediği için emekli olma şansımız yoktu” dedi.

Devletin ev hizmetlerinde çalışanların sigortalı olmasını istediğini belirten Özel, çalışılan gün sayısına göre sigorta uygulamasının değiştiğini anlattı.

Özel, “Devlet sigortalı çalışmamızı ister. O da aylıkçı bir evde çalışırsan mecbur sigorta yapmak zorundadır. Haftada ya da 15 günde bir eve gidiyorsak günlük sigorta yapmak zorundadır” ifadelerini kullandı.

Çalıştığı dönemde günlük sigorta konusunda ev sahipleriyle sorun yaşamadığını belirten Özel, ancak sigorta konusunda şikayette bulunulması halinde nasıl bir işlem yapılacağını bilmediğini söyledi.

“İşveren günlük sigorta yaptığı için problem yaşamıyordu ama şikayet edersek devlet ne yapar onu bilmiyorum. Hiç başıma gelmediği için bilemiyorum” diyen Özel, temizlik ücretlerinin ise asgari ücret dikkate alınarak ev sahibi tarafından belirlendiğini ifade etti.

“Asgari ücrete göre ev sahibi belirtiyordu”

Gittiği evlerde iyi çalışma koşullarıyla karşılaştığını ancak düzensiz çalışmanın sigorta primlerine yansıdığını belirten Özel, yaşadığı sorunu yine kendi sözleriyle özetledi: “Ayda ve 15 günde bir gittiğim için sabit sigorta olmazdı, günlük yapılırdı. Bunun zararı da bize olurdu, prim yükselmediği için emekli olma şansımız olamadı“

The post Ev işlerine giden kadınların emekliliği hayal mi? appeared first on 9.Köy.

Van’da yaz aylarının gelmesiyle birlikte hayvanlarını otlatmak ve meralardan daha fazla yararlanmak için yaylalara çıkan aileler, sonbaharın yaklaşmasıyla birlikte yavaş yavaş dönüş hazırlığı yapıyor. Gün, güneş henüz yükselmeden başlıyor. Yaylada önce yataklar toplanıyor, ardından kahvaltı yapılıyor ve günün işleri sırayla tamamlanıyor.

Geniş otlakların arasından geçen dereler ve açan çiçekler yaz boyunca yaylalara renk katarken, mevsimin ilerlemesiyle birlikte yeşilin yerini sarı ve turuncu tonlar almaya başlıyor. Yaylacılar için bu değişim, aynı zamanda dönüş zamanının yaklaştığını gösteriyor.

Gün doğmadan başlayan yayla mesaisi

48 yaşındaki Hatice Erol, eşiyle birlikte yazın büyük bölümünü yaylada geçirdiklerini belirterek, yaylanın aileleri için geçim kaynağı olduğunu söyledi. Sabah erken saatlerde kalkarak güne başladıklarını anlatan Erol, günlük yaşamlarını şöyle anlattı:

“Ben burada eşimle yazın büyük, hatta neredeyse tamamını geçirdim. Bizim için yayla bir geçim kaynağı. Evimize ekmek getirdiğimiz bir tekne gibi görüyoruz burayı. Sabah erken saatlerde kalkıp işe başlıyoruz. Önce yatakları toplayıp sonra da kahvaltı yapıyoruz. Her şeyimiz de organiktir. Bal, yoğurt, peynir, domates, salatalık, bazen yumurta da oluyor. Bahçesarayımızın cevizi meşhur. Bala ceviz de döküyoruz. Sağlıklı besleniyoruz aslında. Tandır ekmeğimiz, bazen de tandır çöreğimiz oluyor.“

Yaylada yaşamın kolay olmadığını ifade eden Erol, elde ettikleri ürünlerin kış hazırlıklarında önemli bir yer tuttuğunu söyledi. Yaylada olanaksızlıklar ve iklim koşulları nedeniyle hayatın kolay olmadığını anlatan Erol, “Kış geliyor, kışa hazırlık yapıyoruz. Tüm bunları da yaylada daha verimli otlayan hayvanlarımızdan elde ettiğimiz peynir, süt, yoğurt, tereyağıyla yapıyoruz. Zor da olsa şükür ki çalışıyoruz” dedi.

Şebeke çektiğinde çocuklarının sesini duyuyor

Yaylada gün içerisinde yapılacak işlerin başında koyun sağımı geliyor. Sağılan sütün süzülmesi ve peynir yapımına uygun hale getirilmesi, bir önceki gün hazırlanan peynirlerin tuzlanarak kaldırılması da günlük işlerin arasında yer alıyor. Yaylada haberleşme olanaklarının sınırlı olduğunu belirten Erol, “Eşim koyunları otlatmaya götürdüğü için şebeke çektiği her an çocuklarla iletişim halinde. Bu yüzden gözümüz arkada da kalmıyor” diyor.

Her günün zorlu bir mesaiyle başladığını anlatan Erol, günlük rutinini şöyle anlatıyor: “Sabah kahvaltı yapıp koyunları götürüyorum. Burada hayat yok zaten, hayvancılıkla uğraşan kimsenin dinlenmek gibi bir hayali de yok. Eşimin hazırladığı erzakları da sırtlayıp gidiyorum hayvanları otlatmaya. Gün içerisinde bir kere sağım olduktan sonra tekrar götürüyorum. İki de köpeğimiz var. Onlar hem bizim hem de koyunlarımızın gözcüsü. Sürüyü kurt ve benzeri saldırılara karşı koruyor. Akşam geliyoruz kulübede kıtlama dediğimiz çayımızı içiyor, belki biraz laflıyor, sonra uykuya dalıyoruz. Günlerimiz böyle devrilerek gidiyor.”

Yeşilden bozkıra, dönüş zamanı

Yaylaların geniş otlakları ve çevredeki dereler yaz aylarında yeşilin farklı tonlarını taşıyor. Çiçeklerin açtığı, gökyüzünün mavisinin otlaklara eşlik ettiği bu dönem, sonbaharla birlikte değişmeye başlıyor. Havanın soğumasıyla birlikte otlakların rengi önce sarı ve turuncuya, ardından kahverengiye dönüyor.

Bu değişimle birlikte yaylacılar da dönüş için hazırlıklarını tamamlıyor. Yaz boyunca hayvanlardan elde edilen süt, peynir, yoğurt ve tereyağı gibi ürünler kış hazırlıklarında kullanılıyor. Yayladaki yoğun çalışma döneminin ardından aileler, kış aylarını geçirecekleri evlerine dönmeye hazırlanıyor.

The post Van yaylalarında mevsimin son mesaisi appeared first on 9.Köy.

Türkiye’de diş hekimliği fakültelerinin ve mezun sayısının hızla artması; eğitim kalitesi, etik standartlar ve kariyer planlaması konularındaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.

DUS (Diş Hekimliğinde Uzmanlık Sınavı) sisteminden kontenjan artışına ve sağlık turizmine kadar mesleğin yapısal sorunlarına dikkat çeken Diş Hekimi Deniz Baran Bek, çözümlerin sahadaki genç hekimlerle birlikte üretilmesi gerektiğini belirtiyor.

Kampüsten sivil topluma: Yumuşak güç vurgusu

Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’ndeki öğrencilik yıllarından itibaren geleneksel akademik yapının yeni neslin beklentileriyle her zaman tam örtüşmediğini ifade eden Bek, “Communitive Dentistry” gibi sivil toplum ağlarının genç hekimler için alternatif bir gelişim alanı sunduğunu belirtiyor.

Bek, mevcut eğitim sistemindeki önemli bir eksikliğe şöyle dikkat çekiyor: “Eğitim sürecinde teknik beceriler ön planda tutulurken iletişim, hasta psikolojisi ve klinik yönetimi gibi alanlar yeterince ele alınmıyor. Genç hekimlerin sahaya daha donanımlı çıkabilmesi için bu ‘yumuşak güç’ yetkinliklerinin kişisel gelişim ve liderlik programlarıyla desteklenmesi gerekiyor.“

“DUS, işsizlikten kaçış alanı olmamalı”

Merkezi uzmanlık sınavını (DUS) değerlendiren Bek, sınav odaklı sistemin gerçek mesleki yetkinliği her zaman ölçemediğini ifade ediyor. Uzmanlık eğitiminin mesleki bir hedeften ziyade geleceğe yönelik kaygıları erteleme aracına dönüşmemesi gerektiğini belirten Bek, şu değerlendirmede bulunuyor: “Uzmanlık; bir işsizlikten kaçış veya kariyer erteleme mekanizması olarak görülmemeli, sadece somut bir hedefi olanlar bu yola girmeli. Genç hekimlerin girişimcilik ve farklı kariyer alternatifleri konusunda da desteklenmesi büyük önem taşıyor.“

“Etik sınırlar ve sağlık turizmi”

Sağlık turizmindeki hızlı büyümeye değinen Bek, kontrolsüz gelişimin nitelik ve etik sorunları beraberinde getirdiği uyarısında bulunuyor. Tıbbi müdahalelerin doğrudan insan hayatına dokunduğunu vurgulayan Bek, hekimlikte asıl denetimin içsel vicdan olduğunu ifade ediyor: “Etik sınırlar sadece yazılı kurallar veya teorik eğitimle çizilemez. Bir hekimin hastasına sunduğu tedavi, kendi ailesine sunmayacağı bir nitelikte olmamalıdır. Sağlık turizminde de ancak etik standartlara katı şekilde bağlı kalan yapılar kalıcı olacaktır.”

“Kontrolsüz kontenjanlar ve artan maliyetler”

Fakültelerdeki kontenjanların akademik kapasitenin üzerinde artmasının pratik eğitimin kalitesini düşürdüğünü belirten Bek, yeni mezunların karşılaştığı ekonomik zorluklara da değiniyor.

Bu arada yüksek yatırım maliyetleri ve karmaşık finansal süreçler nedeniyle genç hekimlerin bağımsız klinik açmasının her geçen gün zorlaştığına dikkat çekiliyor.

Karar vericilere çağrı: “Genç hekimleri sürece dahil edin”

Sağlık politikalarını belirleyen kurumlara ve karar vericilere çağrıda bulunan Bek, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Sağlık sistemleri ve mevzuat tasarlanırken, sahada bu sorunları birebir yaşayan genç hekimlerin karar mekanizmalarına dahil edilmesi çok daha gerçekçi ve sağlıklı politikalar doğuracaktır. Mesleğin geleceği, sistemi doğrudan içinde yaşayanlarla birlikte inşa etmekten geçiyor.”

The post Genç diş hekimlerinden reform çağrısı: “Sistemi içindekilerle kurun” appeared first on 9.Köy.

Van’da 2022-2025 yılları arasında özel tiyatro bilet fiyatlarında görülen yüzde 250 ila yüzde 400 arasındaki yükseliş, sanatsal etkinliklerin ekonomik boyutunu tartışmaya açıyor. Geçtiğimiz yıllarda haftada bir tiyatroya giden sadık seyircilerin dahi katılım sıklığının iki haftada bire ve daha seyrek aralıklara düşüyor ve seyirciyi tiyatro salonlarından uzaklaştırıyor.

Düzenli olarak tiyatro oyunlarını izlediğini belirten tiyatro seyiricisi Havva Nur Turşak, geçtiğimiz yıllarda haftada bir tiyatro oyunu izlemeye giderken, son yıllarda artan biilet fiyatlarıyla birlikte iki haftada bir tiyatro izlemeye gittiğini belirtti. Bir seyirci olarak tiyatro salonlarının ayakta kalmasını sağlayacak en önemli etkenlerden birinin de seyirciler olduğunu belirten Turşak, tiyatro biletlerine gelen zammın izleme sıklığını azalttığını söyledi. Turşak, “Türkiye genelinde tiyatro bilet fiyatlarıyla ilgili yayımlanan verilere göre 2025’te hem devlet tiyatrolarında hem de özel tiyatrolarda önemli fiyat artışları oldu. Bu da seyircinin önceliklerini etkiliyor. Bu kategorilere göre değişse de genel olarak artmış olan fiyatlar gidilen sıklığı etkiliyor” dedi.

Fatih Taşdemir

“Hızlı tüketim kültürü içerisindeyiz”

Van’da özel tiyatroların durumunu değerlendiren Üvercinka Kültür/Sanat Merkezi’nin kurucusu Fatih Taşdemir bilet fiyatlarını belirlerken özellikle şehrin sosyolojik yapısı ve alım gücüne ve oyunun yapım maliyetlerine dikkat ettiklerini ifade ederek, biletlendirme fiyatlarını buna göre yaptıklarını söyledi. Taşdemir, mobil tiyatroların son zamanlarda revaçta olduğunu söylerken, maliyetlerden dolayı artık tek kişilik oyunların daha çok oynandığını ve büyük prodüksiyonların az olduğunu vurguladı: “Öyle çok klasik oyunlar, 2 saat, 3 saat süren oyunlardan ziyade böyle 50 dakika, 1 saat arasındaki oyunlar… Daha az dekorlu, daha az zahmetli işler daha çok ön plana çıkıyor.“

“İşletmecilik değil, imkan farkı var”

Van’da özel tiyatro işletmeciliğinin Ankara, İstanbul ve İzmir gibi büyük kentlerden bir farkı olmadığını belirten Taşdemir, ortaya konulan ürüne göre seyircinin farklılaştığına dikkat çekti: “Mesela çok sanatsal bir iş yaptığınızda onun kitlesi daha farklı bir kitle oluyor. Böyle güldürü üzerine, komedi üzerine bir şey yaptığınızda onun kitlesi daha farklı oluyor. Aşağı yukarı aynı, yani hiçbir farkı yok. Sadece imkan farkı var. Bizim burada bir fiziki altyapı sorunumuz var. Sahnelerimiz eksik. Teknik olarak çok yeterli sahnelere sahip değiliz.“

“En büyük sıkıntı fiziki altyapı”

Van’da kalabalık kadrolu oyun yaparken maliyetlerin yüksek olmasının yanı sıra fiziki altyapının da yetersiz olduğunu söyleyen Taşdemir, “Yaşadığımız en büyük sıkıntılardan biri fiziki altyapı eksikliği, sahne sıkıntısı yaşıyoruz. Sahne az olduğu için oyun sayısı da az oluyor. Ama ilerleyen süreçlerde yeni sahnelerimiz olacak diye ümit ediyoruz. Çünkü yapımı devam eden bir kültür merkezi var. O yapılırsa bir nebze de olsa şehir soluk alacak diye düşünüyorum” dedi.

The post Van’da özel tiyatrolar ayakta kalmanın yolunu arıyor appeared first on 9.Köy.

Mutfağın profesyoneli de olsa amatörü de olsa erkek ve şöhretli şefler hep önde kadın emeği  ve kadın eli hep arka planda. 9.Köy, Leyla Usta ile kebap dünyasında kadınları konuştu.

Mesleğiyle beş çocuğuna baktığını ve işiyle gurur duyduğunu belirten Leyla Kocaman, sektörde kadınların yapamayacağı hiçbir iş olmadığını vurguladı. Sıkça dile getirilen “anne eli değmiş gibi” söylemine kısmen hak verse de, kendi ustalığının kişisel bir mücadelenin eseri olduğuna dikkat çeken tecrübeli usta, “Belirli bir yaşa gelince kendin öğrenme çabasına giriyorsun. Ben bu işi kendi kendime öğrendim” ifadelerini kullandı.

Kadınlara usta gözüyle bakılmıyor mu?

Kadınların erkek egemen mutfaklarda sürekli küçümsendiğini belirten Kocaman, karşılaştığı önyargıları çarpıcı örneklerle anlattı. Döner keserken dahi “Bulaşık için mi geldin, bulaşığa geç” tepkileriyle karşılaştığını söyleyen Usta, “Başka bir yere gitsem bana ‘Ocak ustası mısın?’ diye sormazlar. Kebapçıyım desem, temizliğe ya da garsonluğa geç derler. Google’da hakkımda ‘Kadından kebapçı olur mu?’ diye yorum yapmışlar. Altına sadece ‘Seni de doğuran bir kadın’ yazdım, o cümle ona yetti. Kadınların yapamayacağı hiçbir şey yok” dedi.

Yardımcısı olmadan ocak başında hem yemek çıkardığını hem de salata hazırladığını belirten usta, kadın emeğinin bu denli görünmez kılınmasına isyan etti.

“Sektörde kullan-at mantığı var, haklar gasp ediliyor”

Restoran mutfaklarındaki ekonomik sömürüye ve kayıt dışı istihdama da dikkat çeken Leyla Kocaman, çalışan kadınların emeklerinin karşılığını alamadığını vurguladı. İşletmelerin arka planında çalışan kadınların sigortalarının yatırılmasının büyük önem taşıdığını ifade eden Kocaman, sektördeki güvencesizliği şu sözlerle dile getirdi: “Kebapçılık sektöründe birkaç ayda bir eleman değiştirip ‘Sizi beğenmedik’ diyerek işin içinden çıkıyorlar. İşçiye haklarını vermemek için bunu yapıyorlar. Halbuki bir gün bile çalışsa sigortası başlamalı.”

Yeni doğum yapmış kadınların dahi güvencesiz koşullarda çalışmak zorunda bırakıldığına dikkat çeken Kocaman, elinde yeterli imkanı olması halinde ilk iş olarak kadın dayanışmasını merkeze alıp kadın personellere öncelik vereceğini belirtti.

Erkek meslektaşlarına hijyen eleştirisi

Mutfakta kadın ve erkeğin çalışma koşulları ile sektörel farklılıklarına da değinen Kocaman, hijyen konusunda erkek meslektaşlarına eleştiriler yöneltti. Kadınların sektörden çekilmesi halinde mutfakların yürüyemeyeceğini savunan Kocaman, “Kadınlar olmazsa işi yürütemezler. Yürütseler dahi hijyen olmaz. Kadınların eli günde 4-5 saat çamaşır sulu suyun içinde ve doğasından gelen bir temizlik var” diyerek sektördeki hijyen standardını kadınların yükselttiğini vurguladı. Her iki cinsiyette de avantaj ve dezavantajlar olduğunu vurgulayarak, erkeklerin güvenlik açısından daha caydırıcı olduğunu fakat kadınların akşam saatlerinde, özellikle sarhoş müşterilere karşı güvenlik zafiyeti yaşadığını ve fiziksel olarak dezavantajlı duruma düşebildiklerini de sözlerine ekledi.

Kadınlara meslek çağrısı

Çıraklık eğitimi almadan kendi çabasıyla öğrenerek eğitmen konumuna kadar yükselen ve ustalığı Cumhurbaşkanlığı seviyesinde takdir görerek alkışlanan Leyla Kocaman, meslek edindirme konusunda kadınlara açık bir çağrı yaptı. Elinde güç olması halinde tüm kadın sivil toplum kuruluşlarını bu amaç doğrultusunda toplayarak kadınları her alanda ön plana çıkaracağını söyleyen Kocaman, sözlerini sokaktaki çaresiz kadınlara umut olacak şu ifadelerle noktaladı: “Sokaklarda çok fazla meslek sahibi olmayan kızlarımız var… Yazık günah değil mi bu insanlara? Herkes bir meslek sahibi olabilir. Ben kebap ustalığını okuyarak elde etmedim, yeter ki istesinler. Aşçı okulu bitirdiği halde ‘usta’ denilmeyen, sadece bulaşığa itilen kadınlarımız var. Kadınlarımızın hakkı evde de işte de hiçbir zaman yenmemeli.“

The post Adana’nın görünmeyen kebap ustaları appeared first on 9.Köy.